Eerste resultaten bekend in onderzoek naar terugdringen middelengebruik: `Alleen met lef kunnen de cultuur veranderen`

Het eerste resultaat van wetenschappelijk onderzoek onder jongeren op het Don Bosco College en de Triade toont aan dat jongeren in de leeftijd van 13 en vooral 14 jaar bovengemiddeld en regelmatig met alcohol in aanraking komen. Waar 24% van de Nederlandse jongeren van 14 jaar met regelmaat alcohol consumeert, is dit percentage in Edam-Volendam 43%. Een eerste signaal dat de cultuur hier anders is en doorbroken moet worden, vinden burgemeester Sievers en wethouder Tuijp. Het programma LEF, geïnspireerd op het IJslandse model, zal uiteindelijk voor een cultuuromslag moeten zorgen.

Edam-Volendam heeft het image dat er bovenmatig veel gedronken wordt vanaf jonge leeftijd en dat drugsgebruik en andere vormen van verslaving (denk aan gokken) hier later een bovengemiddeld uitvloeisel van zijn. Om te kijken of dit beeld klopt en om het te keren is het gemeentebestuur in samenwerking met tal van maatschappelijke organisaties sinds mei 2018 begonnen met het opstellen van nieuw beleid, dat er uiteindelijk toe moet leiden dat er een gezonde toekomst ontstaat voor onze jeugd en samenleving.

Het wordt een lange weg, beseffen alle partijen, die gevoed moet worden met betrokkenheid, bevlogenheid en vertrouwen. Maar ook met gedegen onderzoek, zodat de kern van het probleem zichtbaar wordt. Daarnaast wordt een speciale ´denktank´ opgericht, met daarin zoveel mogelijk geledingen uit de lokale maatschappij.

Want betrokkenheid is essentieel. En daar spelen ouders een hoofdrol in. Gebleken is dat ouders de groepsdruk onder kinderen vaak niet kunnen weerstaan, waardoor de jeugd op veel te jonge leeftijd in aanraking komt met alcohol. Doorgaans op zitjes thuis, waar de ouders vaak niet bij zijn.

Want ook dat is een probleem in Edam-Volendam. Door een druk sociaal leven zijn ouders vaak bovenmatig gemiddeld op pad, waardoor er te weinig of geen toezicht is. `We merken daarnaast dat het voor ouders heel belangrijk is dat zij horen dat ook andere ouders zich zorgen maken, zodat zij zich sterker voelen naar hun kinderen toe en beter grenzen kunnen stellen.`

Normen van veel ouders spelen een grote rol in de huidige cultuur. ´Die vinden het er vaak bij horen. Ze hebben zelf op vroege leeftijd gedronken, zien het als onschuldig of gezellig, maken zich er niet erg druk om`, aldus Ina Koning. ´Maar onderhuids blijkt steeds meer dat ouders zich weldegelijk grote zorgen maken, maar geen spelbreker willen zijn.´

Recent zijn er maar liefst 94 controles uitgevoerd in supermarkten, horecagelegenheden en para-commerciële zaken, zoals sportkantines. 49 in Volendam, 25 in Edam en 20 in de Zeevang. Het leverde een redelijk ontluisterend beeld op. Maar liefst 50% van de door een minderjarige bezochte gelegenheid schonk alcohol. Met name in de horeca was het flink mis, namelijk 39 overtredingen.

De gemeente is dan ook van plan om via een informatiebrief en gesprekken te wijzen op deze misstanden. `En waar nodig zal uiteindelijk repressief worden opgetreden`, aldus burgemeester Sievers. Ook zal de narcoticahond meer en onaangekondigd worden ingezet en wordt getracht om de (met name Volendamse) cultuur, dat elke gelegenheid tot een drankfestijn moet leiden, om te buigen. `Meer kwaliteit in de horeca in plaats van grootschalige drinkgelagen is onze inzet.´

Een eerste brief is net de deur uit met het oog op de Sint Nicolaas intocht in Volendam. Een traditie die een traditie heeft geschapen, namelijk vanaf een vroeg tijdstip grote hoeveelheden alcohol nuttigen totdat de Sint aan wal is.

In januari zal een zogeheten Kick-off plaatsvinden voor de horeca, een bijenkomst waarin de uitgangspunten van LEF worden uiteengezet en de consequenties voor de horeca duidelijk worden gemaakt, indien niet aan de regels wordt voldaan.

In de raadsvergadering van 13 december worden de resultaten van het eerste rapport, samengesteld door professor Ina Koning, besproken. Ook volgt er binnenkort een o-meting en wordt er de komende jaren een vergelijking gemaakt met de situatie in Enkhuizen, een gemeente met dezelfde soort cultuur en problemen, waar LEF niet wordt ingevoerd.

Het onderzoek richt zich niet alleen op de jongeren. Veel instellingen, scholen, bedrijven verenigingen en ook zeker ouders zullen gevraagd worden om input. `We zien dit echt als een momentum. Hoewel dit al decennia speelt zijn ontzettend veel betrokkenen zeer ongerust. Door sociale media veranderen de verhoudingen en contacten onder jongeren. En raakt het zicht op controle nog verder weg. De criminaliteit in de maatschappij neemt toe en daar werk je onbedoeld aan mee als je bijvoorbeeld drugs gebruikt. Ook zijn er recent excessen geweest bij ´zitjes ´in het Middengebied, de wijk waar in Volendam de meeste jongeren wonen. Dit alles maakt duidelijk dat er echt een cultuuromslag moet komen.´

Repressie is één onderdeel, preventie vormt het uitgangspunt! Wethouder Tuijp vertelt dat er tot 2022 tweehonderdduizend euro per jaar beschikbaar is gesteld om preventieve maatregelen te nemen, los van de handhaving. Maar ook op andere terreinen is al rekening gehouden met de doelstellingen om de gemeente gezond en veerkrachtig te houden. ´Het aanbod aan activiteiten moet daar op afgesteld zijn. Als eerste aanzet gaan we kijken of bepaalde verenigingen of instellingen ook op de vrijdag- en zaterdagavond open kunnen zijn. Om jongeren op te vangen.`

Burgemeester Sievers tenslotte. `Er wordt in stilte heel veel geleden. Alcoholmisbruik en andere vormen van verslavingen kunnen heel ontwrichtend werken op gezinnen en de maatschappij. Wil je op termijn een gezonde en vitale gemeenschap houden dan moeten we als hele gemeenschap in actie komen.`