In Memoriam: Jan Berkhout: pastoor tussen volk en kerk
Hij wilde iets betekenen voor anderen. Met dat doel koos Jan Berkhout uiteindelijk voor het priesterschap. Dat was een wending in zijn leven, nadat hij eerst verkoper was geweest bij de Amsterdamse Bijenkorf.
En hij wás er voor anderen, vooral in de tijd dat hij als pastoor van Volendam na de cafébrand in 2001 uitvaarten leidde en de families van slachtoffers begeleidde.
Ging je in zijn Volendamse jaren bij pastoor Berkhout op bezoek, stond hij graag voor het raam boven in de pastorie, waar hij uitkeek over het dorp. Die plek – tussen de mensen en het kerkgebouw – symboliseerde zijn rol. Want Jan Berkhout voelde zich thuis op het snijvlak van realiteit en spiritualiteit, op het kruispunt van menselijk begrip en het ongrijpbare.
Opgegroeid in een gezin met tien kinderen bij de sigarenzaak van zijn ouders in De Rijp leerde hij al jong om een luisterend oor te hebben voor anderen. Zijn Bijenkorftijd liet hem inzien dat hij meer had met emoties dan met omzet, waarna hij theologie ging studeren en priester werd. Hij werkte in Wervershoof, Haarlem-Schalkwijk en Huizen, hij was deken van Beverwijk en rector van de priesteropleiding.
Botsten de regels van Rome met zijn praktijk als herder, koos hij zonder aarzeling de kant van het volk. Zo ging hij losjes om met de regel die het gescheiden katholieken verbiedt om opnieuw voor de kerk te trouwen. Daar paste Berkhout met een creatieve zegening een mouw aan. Immers: liefde mág van God, redeneerde hij dan.
Overal waar hij werkte ontvouwde hij verbouwingsplannen, want zijn oog voor stijl en aankleding verloochende hij niet. Ook in Volendam werd de kerk in zijn tijd gerestaureerd. Zijn hulpverlening na de ramp in het dorp leverde hem grote waardering op, maar had ook een schaduwkant. Want na die intensieve periode kroop het verdriet bij hem naar binnen en kampte hij met een burn-out. Volendam liet hem nooit meer los, ook niet nadat hij het in zijn volgende parochies Breezand en Tuitjenhorn rustiger aan kon doen. Met een groot feest in Tuitjenhorn nam hij dit jaar afscheid toen zijn gezondheid hem in de steek liet. Gisternacht overleed hij in een tehuis in Huizen.
Vrijdag om 19.30 uur is er een avondwake voor pastoor Berkhout in de kerk van Tuitjenhorn, zaterdag om 11 uur vindt daar de uitvaart plaats. Hier is hulpbisschop Jan Hendriks voorganger.