Een wonderlijk schilderij, van Volendammer klederdracht naast een naakte Venus van Milo
Dit is wel een heel bijzonder inkijkje in de sculpturenzaal van het Musée du Louvre in Parijs. Talloze malen is het beroemde beeld Venus van Milo vereeuwigd, ook op het schildersdoek. Maar zo zagen we haar nog nooit. Haar versteende eeuwige schoonheid vormt een opvallend contrast met de twee jonge vrouwen in Volendammer klederdracht. Met zijn drieën lijken ze haast te wedijveren: wie is de mooiste attractie? De man met baard rechts heeft duidelijk meer oog voor de Volendammer dames dan voor het beeld. Hij heeft een schetsboekje in de hand. Misschien is het een kunstenaar die naar het Louvre is gekomen om Venus te tekenen. Het lijkt erop dat hij de vrouwen van vlees en bloed aantrekkelijker vindt.
Wat een wonderlijk, maar ook geestig schilderij is dit. Je fantasie slaat ervan op hol. Als je de gezichten van de vrouwen bestudeert, valt op dat ze helemaal niet (meer) geïnteresseerd lijken in Venus. Ze kijken langs haar heen. Hebben ze soms het beeld van de naakte Adonis, iets verderop in de zaal, al in het vizier?
Exotisch
Dit schilderij van de Haagse kunstenaar Johannes Marius ten Kate (1859-1896) hangt in het Zuiderzeemuseum in Enkhuizen, dat het onlangs heeft gekocht met steun van de vriendenvereniging en het Van Heemstra Meybaum Fonds. Het is altijd in privébezit geweest en nu voor het eerst te zien in een museum. Ten Kate, de zoon van de romantische kunstschilder Mari ten Kate, wordt meestal tot de Haagse school gerekend. Dit schilderij maakte hij in 1881 na een studiereis naar Parijs.
Het ligt voor de hand dat hij toen ook het Louvre heeft bezocht, dat een jaar eerder de Venus van Milo had verworven. Waarom hij er een Volendams accent aan gaf, is niet bekend. Mogelijk speelde mee dat het Hollandse vissersdorp Volendam rond 1880 populair begon te worden bij kunstenaars. Ze waren getipt door de Franse schrijver Henri Havard, die in 1873 het dorp met de klederdracht als exotisch bestempelde.
Het blijft gissen, maar misschien bedacht de romantisch ingestelde Ten Kate ter plekke hoe mooi het zou zijn om de eeuwige en ongenaakbare schoonheid van Venus te vergelijken met de Hollandse schoonheid van vlees en bloed uit Volendam.