Eerste paal Hoogstraat kan begin 2020 geslagen worden

Onlangs kwam een ontwerp voor de herontwikkeling van de Hoogstraat en omgeving van HSB Bouw als eerste uit de bus na een beoordeling door verschillende partijen. Wij vroegen omwonenden, Oud Edam, Ondernemersvereniging Edam en wethouder Schütt het proces toe te lichten. En om aan te geven wat er nog aangescherpt dient te worden. Als alles goed blijft verlopen zal in het eerste kwartaal van 2020 de eerste paal worden geslagen.

Oud Edam

Leontien Rosier is voorzitter van Oud Edam. Zij vertelt heel tevreden te zijn over het participatietraject rond de Hoogstraat. “We hebben, net als de andere stakeholders, veel contact gehad met de gemeente, op basis waarvan de ontwikkelingskaders zijn gesteld voor zowel de Hoogstraat als het Brandweerterrein.”

“Uitgangspunt voor Oud Edam was niet zozeer het kiezen voor een bepaald ontwerp, als wel de toetsing van de drie ontwerpen aan in totaal 27 criteria, die ons jurylid Jan Visser (architect “de Edamse School”) heeft opgesteld op basis van de Aanwijzing Beschermd Stadsgezicht, het Bestemmingsplan en het gemeentelijke Visiedocument (de ontwikkelingskaders) voor de Hoogstraat – ‘maak van de brand een kans’.

Oud Edam heeft een aantal wezenlijke aandachtspunten, zoals kwaliteitsbewaking van de openbare ruimte, het handhaven en versterken van de stadsstructuur en het ritme van de stad. We hebben niet voor niets als doelstelling ‘het stedenschoon van Edam en omgeving te bewaren, te beschermen en waar mogelijk te vermeerderen’.

Bij de aanwijzing tot beschermd stadsgezicht is destijds (1977) goed naar het karakter van Edam gekeken; naar de ruimtelijke structuur en de inrichting van de openbare ruimte, naar materiaalgebruik en groen. De charme van Edam, die nu ook nog vele mensen trekt, bestaat naast doorkijkjes en waterpartijen uit onder andere de variatie in gevels en verdiepingshoogte. Ieder huis en ieder hoekje vertelt een verhaal.

Zo kwamen de 27 criteria tot stand. Denk aan nok- en goothoogtes, gevelindeling en bekapping, opbouw van laag naar hoog en hoe de hoogtes zich verhouden tot het Stadhuis – het oriëntatiepunt op deze plek. Maar we hebben ook gekeken naar zaken als het samenspel tussen wonen en ondernemen, een mix van wonen voor jong en oud, de openbare ruimte – hoe kun je die versterken – en duurzaamheid. Daarbij hebben we de plannen ook bekeken op de vitaliteitsimpuls die ze de stad kunnen opleveren.

Het uiteindelijk gekozen plan kwam door deze werkwijze bij ons niet als winnaar uit de bus, omdat het minder voldeed aan de gestelde criteria en het visiedocument dan de andere twee plannen. Een belangrijke overweging hierbij was ook het ontbreken van een integraal plan bij dit ontwerp – juist wat Edam zo nodig heeft.

Enkele punten die ons opvielen: de uitwerking van het brandweerterrein was in onze ogen minimaal. Wat wordt de verdere inrichting van de ruimte? Op de tekeningen zien we meer steen dan groen en dat lijkt ons geen verlevendiging van de stad en zeker niet in lijn met de huidige aandacht voor leefbaarheid en vitaliteit in de binnenstad, duurzaamheid, groen en milieu. De uitdaging was om op deze plek tot een hoogwaardig en veilig leef, werk- en woonmilieu te komen, maar daar zagen we in dit plan weinig van terug.

In de Hoogstraat zijn de winkels nauwelijks geprofileerd. Ze nodigen niet uit tot binnenstappen. Ook hadden we enkele kanttekeningen m.b.t. hoogtes, stijl, materiaalkeuze e.d. van dit project. Wie historiserend wil bouwen, zal deze aspecten in het plan moeten aangeven.”

Omwonenden

Leo Slippens zat in de jury namens de omwonenden. De bewoner van het voormalige politiebureau aan het Damplein had zich goed voorbereid. De uiteindelijke keuze is ook de keuze van de bewoners. “Al had het allemaal iets spannender en minder ‘bedeesd’ gemogen.”

De bewoners zijn daarnaast tegen parkeren op het voormalig brandweerterrein. “Dat kan prima op het Baanplein.” Ook zien ze nog kansen voor een steeg ter hoogte van de Koksteeg, als verbinding tussen de Hoogstraat en het achterliggende gebied. “Maar die moet dan wel ’s avonds afgesloten kunnen worden.”

Het doortrekken van de steeg achter het oude raadhuis zien ze echter niet zitten. “In het verleden hebben we hier een hoop gedoe gehad: drinkende en plassende jeugd, vrij- en vechtpartijen. We zijn blij dat het daar ’s avonds is afgesloten!”

Slippens vindt het jammer dat er niet meer plannen beoordeeld zijn. “De uiteindelijke keuze is een beetje behoudend. Het had wel iets frisser gemogen. De toegepaste architectuur is in zijn toepassing evenwel zeer dienstbaar op deze plek.”
Ook zou het binnenterrein groener moeten worden. “Maar vooropgesteld: het wordt een forse verbetering met wat het was en qua volume past dit plan prima!”

Ondernemers

Ook het bestuur van de Ondernemersvereniging koos voor het plan van HSB. Tijdens de Jaarvergadering op 23 mei werd het proces geprezen. Ook werd er gepleit voor het aanpassen van de winkelplint. “Je moet direct kunnen zien aan onder meer de vlakverdeling van de ramen dat het hier om winkels gaat.” De OVE is wel heel blij dat de levendigheid weer terug kan keren via extra winkels. ‘De sfeer/uitstraling van de panden past uitstekend in het straatbeeld.”

De invulling van het brandweerterrein werd minder positief ervaren. “Parkeren aan de achterkant lijkt ons geen juiste keuze. Ook heeft het gebied in onze ogen meer potentie dan er nu uit komt. Het zou mooi zijn als het ‘dwaalmilieu’ uit een ander plan meer geïmplementeerd wordt,” vertelde voorzitter Ronald Schot.

Ook hoopt de OVE dat het witte hoekpand (Nieuwehaven/Hoogstraat) bij het pan betrokken zal worden. Voor het overige hoopt de vereniging dat het proces geolied blijft verlopen, zodat er ook daadwerkelijk snel begonnen kan worden met de bouw.

De wethouder

Wethouder Schütt meldt dat er snel weer een participatieronde zit aan te komen. “Hier moet een verdiepingsslag gemaakt worden in samenwerking met HSB Bouw. Het betreft hier een schetsontwerp. De basis blijft uiteraard overeind maar als het om bijvoorbeeld materiaalkeuze en raamverdelingen gaat is er nog volop inspraak.”

Ook het binnenterrein zou beter kunnen. “Het zou mooi zijn indien de details van de stad, specifiek Edamse kenmerken, zichtbaar worden. De totale aankleding van het binnenterrein is dan ook nog niet rond.”

De wethouder geeft aan dat het aantal woningen wel gelijk blijft. “De grootte en hoogte staan ook min of meer vast.”

De verkoop zelf start pas nadat alles is uit ontwikkeld. “Uiteraard kunnen mensen met winkelplannen dit al aangeven op het stadskantoor. We hopen echt dat we begin 2020 kunnen starten met de bouw. Dat zou een ‘wereldprestatie’ zijn!”