Dijkversterkingsproject Markermeer in gevaar

Het dijkversterkingsproject is al gedeeltelijk aan de gang. Ondanks massaal verzet van omwonenden en organisaties die opkomen voor de cultuurhistorisch waardevolle Markermeerdijken. Maar bij de Raad van State bleek opeens dat het grootschalige project vrij wankel staat.

Onafhankelijke deskundigen hebben in opdracht van de Raad van State het project en de bezwaren daartegen onderzocht. Hun bevindingen zijn zacht gezegd niet positief. ‘Het is onduidelijk of de dijkversterking van de Markermeerdijken op basis van het nu geldende beoordelingsinstrumentarium in de nu voorliggende vorm noodzakelijk zou zijn’, aldus de deskundigen.

Zware ingreep

Daarmee verwijzen ze naar het veiligheidsonderzoek uit 2006 dat de aanleiding is voor deze omstreden dijkversterking tussen Durgerdam en Hoorn. Intussen gelden andere instrumenten om de veiligheid van de dijken te toetsen. ‘Voor een aantal secties (dijkvakken) is de gekozen ingreep zwaar in relatie tot het veiligheidstekort’, constateren dezelfde deskundigen. Kortom: hoe noodzakelijk is de dijkversterking op de gekozen dijkvakken en worden er niet te zware maatregelen genomen?

Die twijfels sluiten helemaal aan bij de kritiek die de bezwaarmakers hebben. Waterbouwkundige Frank Spaargaren, die onder meer verantwoordelijk was voor de bouw van de Oosterscheldekering, kwam namens de Stichting Zuyderzeedijk met een simpeler oplossing: ‘Je kunt ook de waterbelasting op de dijk verminderen in plaats van dijkversterking.’ Dat moet dan gebeuren door afvoer van water via gemalen in de Houtribdijk.

Alternatief onbespreekbaar

Maar dit alternatief is volgens de advocate van de provincie Noord-Holland en het Hoogheemraadschap Noorderkwartier onbespreekbaar. Die ingreep in de Houtribdijk is veel te zwaar, stelde ze. Hoe zwaar die ingreep is, in vergelijking met de dijkversterking, vertelde ze niet. Spaargaren vroeg zich hardop af of die afweging wel echt is gemaakt.

Hij maakte ook gehakt van het woud aan berekeningen die moeten aantonen dat dit grootschalige dijkversterkingsproject noodzakelijk is voor de veiligheid. De uitgangspunten voor die berekeningen deugen niet, aldus de dijkdeskundige.

Loswal

Op die berekeningen was al eerder kritiek, nadat bij voorbereidend werk een deel van een net aangelegde loswal instortte. Volgens de berekeningen van de betrokken overheden zou de aanleg van een loswal geen probleem moeten zijn. Dat bleek dus niet te kloppen. Die fout werd door de advocate van de overheden toen afgedaan als een menselijke fout.

De Alliantie Markermeerdijken, die het grote project realiseert, zegt dat het materiaal voor de dijkversterking voor 90% over het water zal worden aangevoerd. Om veel vrachtverkeer in het gebied achter de dijken te beperken. Voor de aanvoer over water worden enkele loswallen aangelegd en moeten vaargeulen worden gegraven.

Dat gebeurt in het Europees beschermde Natura 2000-gebied Markermeer en IJmeer. Dat gaat zorgen voor aantasting van de natuur en mosselbanken. Maar volgens de betrokken overheden wordt dit met diverse maatregelen verminderd. Die maatregelen hebben allemaal een gunstig effect, zeggen ze.

Stikstoftoename

Maar ondanks dat constateren de adviseurs van de Raad van State dat er tijdelijk een toename zal zijn van stikstof in dit beschermde gebied. Het is zeer de vraag of de Raad dit zal toestaan, ook al gaat het om een tijdelijke overbelasting tijdens de aanlegfase. Momenteel is er namelijk geen enkele ruimte voor een toename van stikstof.

Tijdens de zitting kwam de Raad met nog een probleem. Voor het project geldt de Waterwet. Die wet is mogelijk onjuist toegepast bij het opstellen van het projectplan. Mogelijk deugt die wet zelf ook niet. Die wet kan zelfs gedeeltelijk door de Raad onverbindend worden verklaard, concludeerde een van de staatsraden. ‘En dan houdt het meteen op.’

De raadsvoorzitter polste alvast bij de advocate van de provincie en het Hoogheemraadschap hoe lang een reparatie van dit mogelijk ernstige gebrek gaat duren. Ze hoopte dat dit binnen enkele maanden kan. Maar ze zei er meteen bij dat haar belofte om alleen voorbereidend werk te doen dan wel wordt ingetrokken. ‘We zitten al helemaal klem en een vertraging kost miljoenen.’

De bezwaarmakers zullen in dat geval meteen aan de Raad vragen om een blokkade van de dijkversterking. De uitspraak volgt over enkele maanden.