Nog maar 37% van alle geldtransacties gebeurt met cash geld
Wie wil er nog boven of naast een pinautomaat wonen? Steeds vaker zeggen omwonenden na een plofkraak: laat die automaat maar niet terugkomen. ,,Voor omwonenden zijn de gevolgen heel groot’’, zegt woordvoerder Geert van der Varst van ABN Amro.
Het was afgelopen week opvallend vaak raak: in Zaandam waren er twee plofkraken in 24 uur, in Alkmaar was een automaat van ABN Amro aan de Wendelaarstraat doelwit. Ook in Amsterdam was er een plofkraak. De cijfers zijn sowieso niet rooskleurig: in de eerste zes maanden waren er al 34 plofkraken. De afgelopen jaren was er sprake van een dalende lijn maar de voorspelling is dat 2019 wordt afgesloten met méér vernielde pinautomaten dan de 42 van 2018.
,,We maken ons zorgen’’, zegt Jelle Wijkstra van de Nederlandse Vereniging van Banken (NVB). ,,Vijf jaar geleden maakten de daders gebruik van gas bij een plofkraak, nu gebruiken ze vaste explosieven. De explosies zijn krachtiger dan vroeger, de gevaarzetting veel groter.’’
De banken en de politie doen er volgens hem van alles aan om de plofkraak uit te bannen. ,,We nemen maatregelen om deze zware misdrijven te voorkomen. Voorheen bijvoorbeeld door gasdetectiesystemen te installeren in de automaten’’, aldus Wijkstra. ,,Een tweede punt is: zorgen dat een eventuele buit onbruikbaar wordt door inkt- of verfpatronen. En ten derde proberen we met de politie de pakkans te vergroten. Bijvoorbeeld met live cameratoezicht, zodat de politie in de meldkamer meteen kan meekijken als er iets aan de hand is.’’
Nietsontziend
Geert van der Varst van ABN Amro: ,,Het is een complex probleem. Er is jammer genoeg niet één oplossing: als je dat doet, dan ben je van het verschijnsel plofkraak af.’’ Hij benadrukt dat de kans op buit voor de daders heel klein is. Maar hoeveel geld ABN Amro afgelopen jaren kwijtraakte bij plofkraken mag hij niet zeggen. Het AD schatte een jaar geleden op basis van oude rechtbankverslagen dat daders bij een geslaagde plofkraak gemiddeld ruim een ton aan cash meenemen. ,,Dat zijn oude cijfers’’, stelt Van der Varst. ,,Tegenwoordig is de kans dat een dader erin slaagt om bij een plofkraak buit te maken, heel erg klein. Maar ze blijven het proberen. En de methoden die ze tegenwoordig gebruiken zijn nietsontziend, met enorme gevolgen voor ondernemers en bewoners in de buurt.’’
In België besloot de grote Vlaamse bank Argenta een paar weken geleden om al zijn 364 pinautomaten te sluiten. Voor onbepaalde tijd, na een serie plofkraken waarbij telkens grote materiële schade werd aangericht. Zulke maatregelen zijn in Nederland nog niet aan de orde, hoewel het aantal pinautomaten gestaag afneemt. Op zich logisch: de gemiddelde Nederlander heeft liever geen contant geld meer op zak heeft.
Janneke Rijpstra van Geldmaat (samenwerkingsverband van ING, ABN Amro en Rabobank, dat in 2019 en 2020 alle geldautomaten van deze drie banken gaat overnemen): ,,Op dit moment wordt nog maar 37 procent van alle toonbankbetalingen - in winkels en restaurants - gedaan met contant geld. Het gebruik van geldautomaten neemt af.’’ Geldmaat kijkt bij de overname van de pinautomaten naar welke voorzieningen geschrapt kunnen worden. In sommige straten staan nu nog drie, vier pinautomaten, dat kan volgens de organisatie in veel gevallen minder. Maar de banken hebben wel de afspraak gemaakt in Nederland, dat iedereen binnen een straal van vijf kilometer van zijn huis een pinautomaat moet kunnen vinden. ,,We kijken bij deze operatie naar die afstanden en naar de aantallen transacties’’, zegt Rijpstra. ,,Maar ook de veiligheid is een belangrijk aspect.’’
Impact
,,Het is een moeilijke puzzel’’, meent Geert van der Varst. ,,Ik ben eens bij een mevrouw thuis geweest, die na een plofkraak naast haar huis elke nacht om half vier wakker schrok. Zoiets heeft een enorme impact voor omwonenden.’’ Jelle Wijkstra: ,,Als na een plofkraak een automaat niet meer terugkomt is de helft van de mensen blij. De andere helft mist die pinautomaat. Zeker in een klein dorp, waar het de enige automaat was.’