Zorg onder dwang wordt voortaan ook thuis geboden
Op 1 januari 2020 gaat de nieuwe Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg (Wvggz) in. De GGD voert straks in het kader van deze wet een aantal taken uit in opdracht van de gemeenten Edam-Volendam, Oostzaan/Wormerland, Purmerend/Beemster, Landsmeer, Waterland en Zaanstad. Het betreft het meldpunt, verkennend onderzoek en de hoorplicht.
Meldpunt
Wie zich ernstig zorgen maakt over iemand, kan dit kosteloos melden bij het meldpunt Advies en Bijzondere Zorg (MABZ) van de GGD. Na invoering van de Wvggz op 1 januari, beoordelen de medewerkers van het meldpunt de ernst van de situatie en wegen af of iemand verplichte zorg nodig heeft. Zo ja, dan doet de GGD een ‘verkennend onderzoek’. Dit leidt niet altijd tot verplichte zorg. De uitkomst kan ook leiden tot een lichtere, vrijwillige vorm van ondersteuning. Iedereen, hulpverlener en inwoner, kan bij het meldpunt terecht.
Inspraak
De nieuwe wet regelt dat mensen die verplichte zorg nodig hebben, meer inspraak krijgen en ook buiten een instelling behandeld kunnen worden. Gedwongen opname is alleen nog aan de orde als iemand niet meer in de eigen omgeving kan blijven of hulp niet aanvaardt, terwijl die hulp wel nodig is. Door eerder en sneller hulp te bieden en niet te wachten tot een crisisopname onvermijdelijk is, loopt de situatie niet uit de hand. Zorgvuldige procedures moeten ook leiden tot betere besluitvorming rondom het toepassen van gedwongen hulp. De wet verplicht om altijd te luisteren naar het verhaal van de betrokkene. De GGD voert deze ‘hoorplicht’ uit in opdracht van de burgemeesters van de gemeenten in de regio Zaanstreek Waterland.
Wet verplichte GGZ (WvGGZ)
Het kan zijn dat mensen zichzelf of anderen iets dreigen aan te doen door een psychiatrische aandoening. Soms is dan verplichte geestelijke gezondheidszorg nodig. Op 1 januari 2020 gaat de nieuwe Wet verplichte GGZ (WvGGZ) in. Deze wet vervangt de oude wet Bijzondere Opname Psychiatrische Ziekenhuizen (Wet BOPZ).
In de nieuwe wet is beter geregeld dat de betrokkene en zijn familie inspraak hebben in de behandeling, en ook in de zorg en ondersteuning daarna. Onder de oude wet was verplichte zorg altijd een gedwongen opname. De WvGGZ maakt het mogelijk dat de verplichte behandeling ook thuis of poliklinisch kan plaatsvinden. Verplichte GGZ is een uiterste redmiddel.
In WvGGZ is geregeld dat burgers het kunnen melden als ze zich zorgen maken dat iemand zichzelf of anderen ernstig nadeel kan toebrengen. De GGD Zaanstreek Waterland onderzoekt dan welke hulp er nodig is. Het kan ook zijn dat iemand in crisis raakt en verplichte zorg nodig heeft. De hulp wordt dan onmiddellijk ingezet. De burgemeester toetst daarna of het zware middel van verplichte zorg terecht is ingezet; hij neemt een crisismaatregel.
Melding psychische hulp (WvGGZ)
Denkt u dat iemand dringend psychische hulp nodig heeft? U kunt dan een melding doen in het kader van de Wet verplichte ggz (WvGGZ). Dit kan bij het Meldpunt Advies en Bijzondere Zorg (MABZ) van GGD Zaanstreek Waterland.
Waarom melden?
Familie of buren merken vaak als eersten dat er iets met iemand niet goed gaat. Het is belangrijk om dit te melden voordat de situatie ernstig wordt. De betrokkene kan dan zo snel mogelijk hulp krijgen. Het meldpunt werkt samen met zorgaanbieders, politie, wijkteams, het Veiligheidshuis en de familie of de omgeving aan een oplossing.
Wat gebeurt er met uw melding?
Na uw melding onderzoekt de GGD of en welke hulp nodig is. Dit gebeurt met een zogenaamd verkennend onderzoek. Een psychiatrisch geschoolde medewerker maakt een afweging of de betrokkene zichzelf of anderen ernstig nadeel kan toe brengen, en of een psychiatrische stoornis daarbij een rol speelt. Als hulp nodig is, probeert de medewerker vrijwillige hulp in te zetten. Alleen als het niet anders kan wordt verplichte zorg aangevraagd. Dan vraagt de GGD de officier van justitie een zorgmachtiging (ZM) aan te vragen. De rechter beslist uiteindelijk of verplichte zorg wordt ingezet. Verplichte zorg wil niet zeggen dat betrokkene altijd wordt opgenomen; het kan ook zijn dat zorg thuis wordt ingezet.
Wat gebeurt er als acuut gevaar dreigt?
In geval van een crisis, belt u 112. Na uw melding kan onmiddellijk verplichte psychische zorg worden ingezet. Dit gebeurt op basis van een medische verklaring van een psychiater. De burgemeester moet binnen 18 uur na het inzetten van de verplichte zorg een crisismaatregel nemen
Krijgt u als melder informatie over het verkennend onderzoek?
Bent u een naast familielid en nauw verbonden met betrokkene? Dan verneemt u van de GGD binnen 14 dagen de uitkomst van het verkennend onderzoek. Als u het niet eens bent met de uitkomst, hebt u het wettelijk recht om te eisen dat de officier van justitie de zaak toch onderzoekt. Als u geen naast familielid bent van de betrokkene, dan kunnen wij u niet over de uitkomst informeren.
Wat betekent verplichte zorg voor de betrokkene?
Verplichte zorg wordt ingezet in de situatie dreigt dat iemand zichzelf of anderen ernstig nadeel toebrengt als gevolg van psychische problemen. In deze situatie nemen andere besluiten over de persoon in kwestie. De betrokkene heeft het recht om zijn wensen te laten horen. Verplichte zorg kan in een instelling of thuis plaatsvinden. Betrokkene heeft recht op hulp van een patiëntenvertrouwenspersoon (pvp), iemand die in dienst is van de onafhankelijke Stichting PVP. Als hij dit wil, geeft de GGD zijn contactgegevens door aan de Stichting PVP.
Waar kunt u melding doen?
U kunt het MABZ bellen via: 075-651 83 80. Het meldpunt is op werkdagen bereikbaar tussen 9.00 en 17.00 uur. Mailen kan ook via MABZ@ggdzw.nl en u kunt een meldingsformulier invullen op de website van de GGD.