Scheepswerf Groot in Edam als verzetshaard (video)

Scheepswerf Groot Edam heeft een belangrijke rol gespeeld in het verzet tijdens de Tweede Wereldoorlog. Eigenaar Manus Groot geb. (1910) zat in de verzetsgroep Knokploeg Waterland. In het oude pakhuis van de werf zat een heel diepe put waarin wapens werden verborgen voor de Duitsers. Een zwaar aambeeld werd bovenop de put geplaatst, zodat de wapens goed verborgen bleven voor de Duitsers. Het naastgelegen pand was de woning van de familie Groot. Het was een winkel waar men onder andere schilderartikelen verkocht en zelf verf maakte. Er waren grote lege blikken waarin men verf kon mengen.
Handgranaten

In diezelfde blikken werden handgranaten, geweren en munitie gestopt die men vervolgens afdichtte met pek. Zo waren ze waterdicht en leek het of het gewone verfblikken betrof. Deze blikken werden door de hele regio Waterland verspreid naar de verschillende Knokploegen. Er zijn diverse verhalen van acties waar Manus bij betrokken was.

Pieperrace

Manus had in 1932 heeft een zeilscheepje gebouwd genaamd de Oké’ met motor Albin no. 1 omdat hij zelf graag een schip wilde. Toen hij van zijn mede verzetsstrijders hoorde welke voedseltekorten er waren in het O.L.V. ziekenhuis in Amsterdam, is hij met de Oké’ naar Friesland gevaren - net als veel Volendammer vissers - om aardappelen te halen. Dit is hem gelukt. Nadat hij de aardappelen had afgeleverd heeft hij later de Oké’ tot zinken gebracht bij Schardam omdat de Duitsers het scheepje dreigden te vorderen. De Oké’ is na de oorlog weer teruggevonden en nu nog steeds op scheepswerf Groot te zien.

Kachels

Manus had voor de oorlog ijzer besteld om een beter schip te bouwen voor zichzelf. Een tweemaster van 10 meter, mooier en groter dan de Oké’. Hij heeft dit plan echter laten varen want de hongerwinter van 1944/1945 was ook nog eens extreem koud. Veel mensen hadden niets tot weinig te eten, geen geld maar ook geen verwarming. In plaats van een mooi schip voor zichzelf, heeft hij al het ijzer gebruikt om kacheltjes te maken voor Edammers die niets meer hadden. Ook in de latere jaren van zijn leven berekende Manus Groot niets als mensen geen geld hadden.

Oorkonde

Manus heeft een oorkonde gehad voor zijn tijd in het verzet. Het papier is voorzien van een cirkelvormig watermerk, een gekroonde leeuw en spreuk ´Pro patria eendracht maakt magt´. Ook staat er als watermerk het jaartal 1947 in. In zwart gedrukt staat een prachtige afbeelding met daaronder de tekst “Zij volgden hun geweten en telden de gevaren niet”. In dankbare herinnering voor de hulp in bezettingstijd aan onze K.O. Waterland.
Aan de achterzijde van de oorkonde staat de tekst “De boer met symbolen van graan en sikkel beschermd de zich lavende strijder. Graan en sikkel zijn het symbool van groeikracht, vrede en arbeid. Het zwaard, dat van de strijd.

Onderduikers

De moeder van Manus heeft nooit geweten van de verzetsactiviteiten van Manus en zijn vader George Groot, wel wist en zorgde ze voor de twee onderduikers Amalia en Krelis. `Dit waren natuurlijk niet hun echte namen, die hebben we nooit vernomen maar als er gevaar dreigde riep Manus heel hard AMALIA!`, aldus Freek slot, de huidige mede/eigenaar van de Edamse scheepswerf.

Een prachtige film uit 1943 met de scheepswerf is hieronder te zien.

Boek bestellen

U leest het verhaal over Scheepswerf Groot in het nieuw verschenen boek ´Verhalen over binnenvaartschippers, schepen en scheepsbouw in de Tweede Wereldoorlog´. Samenstelling en redactie: George Snijder en Mirjam Peil.
Gebonden, in kleur, bijna 300 pagina’s en 250 illustraties.

Het boek bevat 60 korte en langere verhalen over de ervaringen, belevenissen en drama’s van schippers en hun gezinnen tijdens de Tweede Wereldoorlog. Over beschietingen door geallieerde vliegtuigen, het ’koppen’ van schepen, vorderingen door de bezetter, schepen die afgezonken zijn met Duitse granaten, collaboratie in de scheepsbouw, verzet en voedseltochten naar de Randstad in de Oorlogswinter. Maar liefst de helft van het materiaal gaat over onze schepen, schepen die in het Bestand Historische Schepen staan. De verhalen zijn zeer divers en rijk geïllustreerd met vaak unieke foto’s en dagboekfragmenten. Te bestellen bij de boekhandel of via www.lvbhb.nl