Lieke Sievers burgemeester Volendam zoekt inspiratie in Enschede (video)
De zon weerkaatst op de zwarte rouwsteen van het monument van de vuurwerkramp. De burgemeester van Edam-Volendam laat haar blik over de 23 namen van de omgekomen slachtoffers gaan. ‘Volendam’ zoekt in Enschede inspiratie voor de geschiedschrijving van hun eigen ramp.
In januari is het twintig jaar geleden dat in de nieuwjaarsnacht in Volendam een korte maar hevige brand in café De Hemel woedde: 14 jonge mensen verliezen het leven en meer dan 250 jongeren lopen ernstige verwondingen op. Twintig jaar na dato staat de gemeente Edam-Volendam voor de vraag: hoe nu verder met herdenken? Diezelfde vraag heeft Enschede zich ook gesteld. Op 13 mei was het precies twintig jaar geleden dat daar de vuurwerkramp gebeurde, met 23 doden en zeker 1000 gewonden.
Huis van verhalen
Burgemeester Lieke Sievers en wethouder Vincent Tuijp van Edam-Volendam bezochten woensdag het Huis van Verhalen in de herbouwde ‘rampwijk’ Roombeek. Op een beladen dag.... Pal na een gigantische explosie in Beiroet, die ook lijkt te zijn begonnen met een brand bij een vuurwerkopslag. Net als in Enschede. De Twentse stad werd zo ineens ‘trending’ op sociale media. Ook de internationale pers verwees meteen naar de vuurwerkramp. Veel Twentenaren herbeleefden de explosies in Enschede.
Tekst gaat verder onder de video.
[videojs_hls url="https://tkx.apis.anvato.net/rest/v2/mcp/video/10178299~~syv8ed1JI0T0eA/master.m3u8?anvack=yjqOEWaqi37WK2u26oMesa6LMGiJNeZl" autoplay="true"]
Explosies
Zoals ook Hadassa Meijer, de drijvende kracht achter het Huis van Verhalen, die de bestuurders uit Edam-Volendam informeerde en rondleidde in de wijk. „Toen ik die explosie in Beiroet zag, had ik wel even kippenvel op mijn armen.” En vast vele Tukkers met haar, besefte ze. „Ik zie heel veel reacties op sociale media daarover.”
Vanwege ‘Beiroet’ maakt de Enschedese burgemeester Onno van Veldhuizen even tijd om zijn Volendamse collega te treffen. Een ontmoeting stond namelijk niet gepland. Het leed in Libanon liet hen niet onberoerd. Sievers: „Het is toch ook wel wrang dat wij hier vanwege onze ramp in Enschede zijn, om te leren van jullie ramp… juist nu, nadat Beiroet zo zwaar getroffen is door een explosie.”
Rampcafé
Maar Sievers wilde vooral spreken over het Enschedese Huis van Verhalen. Wat kan Volendam daarvan leren? Het rampcafé heeft nog geen volledige herbestemming gekregen. Een kroeg mag het nooit meer worden. Alcohol schenken - wat de bestemming ook wordt - is taboe. Wethouder Tuijp. „We willen geen toeristische attractie in Volendam maken. Het is pril. We zoeken.” Het is als puzzelstukjes.
In het Huis van Verhalen vinden de slachtoffers van toen, hulpverleners en de huidige buurtbewoners bijvoorbeeld een luisterende oor, zo vernamen de burgemeester en wethouder. De ramp wordt daar vastgelegd. De Museumfabriek probeert bijvoorbeeld op video alle verhalen vast te leggen, voordat de getuigen overlijden of hun verhalen worden vergeten. Oral history, noemen ze dat. Het helpt slachtoffers bij het verwerken ervan. Maar het zorgt er ook voor dat de impact van de vuurwerkramp wordt verteld aan volgende generaties, die de ramp niet hebben meegemaakt.
Geschiedenis
Wat Sievers vooral trof, was dat alle individuele verhalen elkaar aanvullen tot een groter geheel, in feite de geschiedenis. „Het is als puzzelstukjes. We spreken met mensen die de ramp meemaakten. Maar horen alleen hun verhaal. En soms hebben ze een gat in hun geheugen. Dat kan door anderen aangevuld worden. Daarin kan zoiets als een Huis van Verhalen een rol spelen. Verhalen grijpen in elkaar en maken de geschiedenis tot één geheel.” Sievers en Tuijp voelden zich door Enschede zeer geïnspireerd en reisden met een vracht aan indrukken terug. „Het is best denkbaar dat het vroegere café een invulling krijgt als het Huis van Verhalen hier.”