Dossier Lange Weeren heeft onderling wantrouwen in gemeentepolitiek flink vergroot
Van belangenverstrengeling, verboden nevenfuncties, persoonlijke belangen of externe druk om te komen tot bepaalde besluiten rondom de invulling van de polder Lange Weeren in Volendam is in de gemeenteraad van Edam-Volendam geen sprake. Blijkt uit een grondig integriteitsonderzoek van het bureau Integis, dat vorige week donderdag is gepresenteerd door de heer Bruin, directeur van het onderzoeksbureau, tijdens een openbare vergadering van de raad. Wel is de sfeer in de raad flink verziekt. Gevolg van achterdocht, te weinig sturing door het college en aantijgingen. Dit heeft geleid tot informatie-ongelijkheid.
Nadat discussies over de toekomst van de Lange Weeren - waar twee ontwikkelaars (met lokale aandeelhouders als belanghebbenden) honderden woningen willen bouwen - flink uit de hand liepen en er op sociale media, in de wandelgangen en de lokale media allerlei verwijten, aantijgingen en theorieën werden gelanceerd, veelal op de man gericht, werd enige maanden geleden besloten om rondom dit dossier een extern bureau onderzoek te laten verrichten naar de integriteit van raads- en fractieleden en het college van B&W.
De discussies spitsen zich toe rond het vraagstuk of ontwikkelaar Scholtens binnen afzienbare tijd een deel van de polder mag volbouwen of dat er gewacht moet worden op een integrale visie voor de gehele polder. Ontwikkelaar BPD heeft aan de andere kant van het gebied een nog grotere grondpositie. Het gemeentebestuur is voorstander van de eerst optie. Een deel van de gemeenteraad zet juist in op ene integrale visie. Verantwoordelijk wethouder Albert Koning stapte al eerder op. Gevolgd door twee raadsleden van Lijst Kras.
Waar donderdag de opluchting over de hoofdconclusies overheerste is er daarentegen nog een lange weg te gaan om de ‘eigen waarheden’ weer terug te brengen tot gezamenlijk te doorgronden informatievoorzieningen. Het rapport laat zien dat het gemeentebestuur de regie naar zich toe moet halen. Want dat is een van de conclusies: het college heeft te weinig de leiding genomen in dit dossier. Een goed inhoudelijk debat over de lange termijn visie is niet voldoende gevoerd. Mede als gevolg hiervan zijn diverse raadsleden en partijen op de stoel van het gemeentebestuur gaan zitten door zelf op onderzoek te gaan naar informatie.
Maar het onderzoek toont ook aan dat er geen verboden handelingen zijn verricht als het gaat om nevenfuncties, financiële belangenverstrengeling, persoonlijke belangen of verwijten en aantijgingen over integriteit. “Geen van die verwijten heeft enige grond.”
Kernvraag is waarom er zoveel dynamiek is ontstaan over dit dossier. Het toenemende wantrouwen heeft de sfeer in de raad en tussen partijen onderling flink verziekt. De grootste verantwoordelijkheid hiervoor wordt bij het gemeentebestuur gelegd. “Ook het veelvuldig uitstellen van besluitvorming heeft hier niet aan meewerkt.”
“Praat met elkaar en niet over elkaar”, is een van de adviezen die zowel de raad als het college hebben meegekregen. Op 21 oktober gaat het presidium een voorstel voor de raad voorbereiden op welke wijze de raad het rapport kan bespreken en of/wanneer het volledige rapport beschikbaar gesteld gaat worden aan de media en derden. Tot die tijd hebben de raadsleden de tijd om het rapport te lezen, in de fracties te bespreken en beschouwingen en reacties voor te bereiden.
Bureau Integis heeft alvast een voorzet gegeven met het voorstel om een speciale raadscommissie in het leven te roepen als vooruitgeschoven post tussen raad en college. En om te komen tot een inventarisatie welke vragen nog open staan als het gaat om dit dossier. Daarnaast stelt het bureau voor om bestaande gedrags- en integriteitscodes eventueel via een onafhankelijke gespreksleider te bespreken.
De raadsleden zelf voerden donderdag nog geen inhoudelijke discussie. Wel vroeg Angelique Bootsman (VD|80) zich af hoe het toch kwam dat de raad op de stoel van college was gaan zitten. Gevolg van een gebrek aan regie en visie vanuit het college, was haar conclusie. Nico van Straalen (GroenLinks) noemde het gebrek aan dualisme een fundamenteel probleem. Alfred de Jong (CDA) vroeg zich af of ook de rol van de provincie onderzocht is. En Loek Kras (Lijst Kras) vertelde dat hij van het rapport meer had verwacht. “Er is meer aan de hand dan onderling bakkeleien.” De laatste opmerking laat zien dat het ongenoegen nog lang niet de wereld uit is.
Op vragen over de aanleiding van het rapport, namelijk bedreigingen aan het adres van een ambtenaar, vertelde Bart Bruin dat dit niet expliciet is genoemd in de verkorte versie van het rapport omdat er inmiddels strafrechtelijk onderzoek loopt. “We willen hier niet doorheen lopen. Maar die zaak is meer dan ernstig en de bedreiging is keihard gekoppeld aan dit dossier.”