Voormalig militair Jan Plat leeft nog altijd mee met Afghanistan: ‘Je had er nooit heen moeten gaan, dat bovenal'
Het verbaasde Jan Plat (35) niet dat de Taliban dit jaar de macht in Afghanistan weer overnamen. In 2005 en 2006 werkte hij er bijna een halfjaar als soldaat. Toen zag hij al hoe arm en daardoor opportunistisch de bevolking was. De ingestelde regering was ook corrupt. Kortom, alle ingrediënten voor een terugkeer van de dictatuur waren aanwezig. Jan leeft nog altijd mee met Afghanistan en verdiepte zich in de gebeurtenissen van het afgelopen jaar. Daarbij verbaasde hij zich over het laconieke beleid van de Nederlandse regering. Volgens hem had iedereen met een beetje kennis van het Aziatische land een uittocht kunnen zien aankomen.
Jan Plat groeide op in Volendam, maar woont inmiddels al jaren met zijn gezin in Middelie. Defensie liet hij al lang geleden achter zich. Binnenkort is hij 12,5 jaar in dienst bij Brandweer Amsterdam. Hij werkt hier met plezier en is tevens onderdeel van het duikteam. In die hoedanigheid redde hij het leven van enkele mensen. Afgelopen augustus volgde Jan aandachtig het nieuws over de machtsovername in Afghanistan. Jan vertelt: ,,Ik wist dat zoiets wel gebeuren zou. Ik was al benieuwd hoe de Afghaanse regering en het leger de Taliban zouden kunnen tegenhouden. ‘Wij’ waren al uit Uruzgan en de Engelsen waren ook al weg. Binnen een mum van tijd was het alweer een zooi in het land. De mensen hebben niks in stand gehouden van wat er opgebouwd was. Je kon dus al zien: ze doen er ook niet heel veel aan.”
De Volendammer was twintig toen hij als jonge soldaat werd uitgezonden naar Afghanistan. Soms denkt hij weleens: het had anders kunnen aflopen. Maar hij is ook in zijn huidige werk gewend dat een bepaalde mate van gevaar erbij hoort. ,,Het is een soort spanning om door te gaan waar andere mensen dat niet meer kunnen. Ik leef dan wel op in die momenten. Je bent dan echt scherp en al je zintuigen staan aan. Ik heb het denk ik tot een kunst verheven om op spannende momenten open te blijven te staan, te blijven praten, te blijven voelen. Sommigen worden juist stiller en ‘kokeren’ zich. De veiligheid staat uiteraard voorop. Als je wordt blootgesteld aan gevaar, dan moet je weer terug naar een veilige situatie. Dit soort routines heb je ook in andere sectoren, zoals de bouw.”
Jan koos voor de brandweer toen zijn contract bij Defensie afliep. Soms vond hij het jammer dat hij wegging bij het leger, maar achteraf is dit wel de juiste keuze geweest. Als hij er was gebleven, had hij moeten verhuizen en dat was voor hem geen optie. Wat betreft persoonlijke ontwikkeling leerde hij een hoop als soldaat. Hij werd er vroeg volwassen door. Al merkte hij wel dat je aan een hoop soldatenvaardigheden niet zoveel hebt in het dagelijks leven. Behalve dan zijn behaalde vrachtwagenrijbewijs. Hij is nu blij dat hij zijn periode in het leger meemaakte. En zijn verblijf in Afghanistan, dat was ook niet alleen kommer en kwel.
,,Je hebt er prachtige vergezichten met bergen met besneeuwde toppen. Het is een fantastisch mooi land, het mooiste waar ik ooit kwam. Afghanistan is zo onherbergzaam, dat kunnen wij niet eens bevatten. Alleen bij de rivieren is het groen, voor de rest is het dor. Dat heeft ook zeker zijn schoonheid. Je wordt echt niet alleen maar onder vuur genomen. Vaak sta je ook gewoon stil en geniet je van het prachtige open landschap. Hopelijk doen de Taliban iets goeds met het land en gebeuren er geen onmenselijke dingen meer zoals in het verleden. Ik blijf het in ieder geval volgen.”
Lees meer door Laurens Tol in de NIVO.