Integraal Kind Centrum Middenbeemster: 2 scenario's
In het Integraal Huisvestingplan (IHP) is vastgelegd dat in nieuwbouwwijk De Keyser een Integraal Kindcentrum (IKC) wordt gevestigd, waar een school, de bibliotheek en maatschappelijke functies samenkomen.
De gemeenteraad van Beemster heeft opdracht gegeven dit uit te werken binnen de in het geldende bestemmingsplan opgenomen wijzigingsbevoegdheid, inhoudende dat sprake is van een relatief beperkt plangebied. De nadere uitwerking geeft mogelijk aanleiding die keuze te heroverwegen. De daarmee samenhangende dilemma’s zijn in deze memo uitgewerkt.
De raad wordt gevraagd meningsvormend in gesprek te gaan over twee mogelijke denkrichtingen. Die twee denkrichtingen zijn het doorlopen van een bestemmingsplanprocedure ten behoeve van een groter plangebied en het splitsen van de bibliotheekfunctie.
Voorlopige conclusie maart 2022
In de uitwerking zien we een aantal kwetsbaarheden, waarover in de contacten die we hebben ook door omwonenden zorgen worden geuit. Het gebouw en de parkeeroplossing passen, maar er is in ruimtelijk opzicht vrijwel geen speling en de parkeeroplossing leunt voor een deel op de beschikbaarheid van plekken in de bestaande buurt.
Het is moeilijk te voorspellen hoe de buurt zich na voltooiing van de laatste deelgebieden zal ontwikkelen op dit gebied. De cijfermatige onderbouwing laat nu zien dat het kan, maar het risico dat de druk op het gebied te groot wordt, is aanwezig. Met andere woorden: het is een risico de ruimte in de parkeerbalans nu al volledig in te zetten.
Van belang daarbij is dat het benodigde volume van het gebouw op dit moment nog inschattingen betreft, die anders kunnen uitpakken in de uitwerking. De ervaring leert dat het voorkomt dat de school of een van de andere functies toch meer ruimte nodig heeft dan vooraf ingeschat of dat het stedenbouwkundige ontwerp toch een grotere ruimtevraag heeft dan gedacht. Dat kan ook positief uitpakken, maar ook hierin ligt een risico besloten.
Dat betekent dat het risico bestaat dat de kwaliteit onder druk komt te staan; de kwaliteit van de voorzieningen en/of de kwaliteit van de directe leefomgeving. Omdat een eenmaal ingeslagen weg niet snel kan worden verlaten vanwege onder meer hoge voorbereidingskosten, is het goed om nu na te denken over deze risico’s en mogelijkheden te verkennen om die risico’s te ondervangen. We kijken naar twee scenario’s, die hieronder onder oplossingsrichtingen worden geschetst.
Maatschappelijk perspectief
Om een goede afweging te kunnen maken in die ruimtelijke keuzes, is van belang dat het maatschappelijke perspectief wordt geduid. De kwaliteit van het onderwijs en de voorzieningen staat voorop. De koppeling tussen het onderwijs en de bibliotheek komt ten goede aan de kwaliteit van het te leveren onderwijs.
Bovendien moet er rekening mee worden gehouden dat scholen in de huidige tijd veel meer zijn dan een gebouw waar onderwijs wordt gegeven: het zijn broedplaatsen van talent, ook buiten schooltijd. Het zijn plekken waar mensen uit de buurt samen komen en maatschappelijke initiatieven een plek krijgen.
Dat vraagt om te kijken naar een goede toegankelijkheid van de bibliotheek zowel voor het onderwijs in het IKC als voor de inwoners in het centrum. Vanuit maatschappelijk perspectief is het dus wenselijk om vast te houden aan een hoge kwaliteit en een goede toegankelijkheid.
Denkrichtingen
Denkrichting A: doorlopen bestemmingsplanprocedure ten behoeve van een groter plangebied
Een mogelijkheid is de ontwikkeling niet vorm te geven binnen (het beperkte plangebied van) de bestaande wijzigingsbevoegdheid, maar het bestemmingsplan zodanig aan te passen dat de ontwikkeling een ruimer plangebied krijgt. Daarmee creëer je een ‘ruimer jasje’ en wordt voorkomen dat vanwege de beperkte ruimte ingeleverd moet worden op kwaliteit als een van de geschetste risico’s zich voor doet. Het voordeel daarvan is dat het oorspronkelijk vastgestelde programma volledig kan worden gerealiseerd.
Het nadeel is tweeledig: het betreft een vrij uitgebreide planologische procedure, die meer tijd kost en een groter risico op vertraging kent als gevolg van procedures. Daarnaast betekent een grotere ruimtevraag ook dat het ten koste gaat van een (klein) deel van het woningbouwprogramma in het betreffende deelgebied. Dit heeft in ieder geval gevolgen voor de grondexploitatie. De (financiële en planologische) gevolgen daarvan zullen besproken moeten worden in het verband van De Beemster Compagnie.
Denkrichting B: splitsen van de bibliotheekfunctie
Een andere mogelijkheid betreft het splitsen van de bibliotheekfunctie. Dat betekent dat wèl het deel van de bibliotheekfunctie dat betekenis heeft voor het onderwijs in het IKC wordt gerealiseerd. De school en de andere maatschappelijke partners kunnen een rol krijgen in het beheren van dat deel van de bibliotheek.
Het openbaar toegankelijke deel van de bibliotheekfunctie zou dan een plek moeten krijgen in het gebied op/rondom het Tobias de Coeneplein. Daar is de bibliotheek momenteel ook gevestigd. Het beeld is dat het verkeer/parkeervraagstuk aldaar beter kan worden ingevuld. Bij De Blauwe Morgenster zijn namelijk op dit moment noodlokalen gevestigd, die met de bouw van het IKC verdwijnen.
Daar ontstaat ruimte. Binnen de Dorpsontwikkelingsvisie is in dit gebied ook rekening gehouden met een gezondheidscentrum en woningbouw voor senioren, terwijl functies als het CJG juist van die plek verdwijnen. In die ontwikkeling is goed een openbare bibliotheekfunctie in te passen. Dat heeft als voordeel dat de openbare bibliotheekfunctie een mooie wisselwerking kan hebben met het ‘oude’ dorp en de aldaar aanwezige (senioren)woningen en onderwijs.
Door de bibliotheekfunctie op deze manier te splitsen ontstaat meer ruimte binnen het plangebied dat onderdeel uitmaakt van de in het bestemmingsplan opgenomen wijzigingsbevoegdheid. Daarmee wordt het risico dat op (leef)kwaliteit moet worden ingeleverd, ondervangen. In beeld gebracht zal worden wat dit betekent voor de bibliotheek, ook in financiële zin.
De bibliotheek staat positief tegenover deze denkrichting omdat de bibliotheek daarmee in het centrum blijft, nabij de volwassen doelgroepen, de centrumfuncties en het nieuwe gezondheidscentrum.