Paalrot in de lokale politiek van Landsmeer
‘De mensen zijn dom. De mensen zijn bang’ dat hun vertrouwde Landsmeer verandert. Maar het is al veranderd. ‘Alles lijkt normaal, zoals we de wereld om ons heen altijd al kenden, en toch is alles anders. Misschien omdat alles stilletjes allang anders geworden was’. Schrijft Wim Voermans in zijn recente boek Het land moet bestuurd worden, Machiavelli in de polder, over de staat van het Nederlandse versplinterde politieke landschap in de tweede coronagolf van 2021.
De kiezers van Lokaal Landsmeer, bij de verkiezingen gepaaid met gratis rondjes bier in het café, is inmiddels weer met andere dingen bezig. Ze zijn ziende blind. Maar goed, dat is een breed verschijnsel: bijna niemand in welvarend Landsmeer verdiept zich meer dan oppervlakkig in de lokale politiek. Er moeten kinderen uit school gehaald worden en er moet geld verdiend worden. We wonen hier toch prachtig?
We willen op terrassen zitten en naar de sportschool, er moeten energierekeningen worden betaald. Het zal allemaal wel…Deze ‘mentale apathie’ maakt het mede mogelijk dat populisten ongemerkt de ruimte pakken. Zo werd mij op de uitslagavond van de Landsmeerse gemeenteraadsverkiezingen in april in de Raadszaal, het epicentrum van de lokale democratie, door een dronken, triomfantelijke Lola supporter toegebeten: “jullie mensen gaan niet stemmen, onze mensen wel, daar heeft A. voor gezorgd, daarom hebben wij nu gewonnen!’.
Pijnlijk, maar voor een deel waar. Wij zijn gedurende de afgelopen vier jaar druk geweest met het uiten van het op argumenten en feiten gebaseerde D66 geluid, maar dat deden we vooral in de raadszaal en niet bij het vriesvak van de Jumbo. Our bad! Gaan we de komende vier jaar anders doen.
De opkomst van populisten in de Raad wordt gefaciliteerd door een grotendeels ongeïnteresseerd publiek. De verruwing van omgangsvormen in de raadszaal werd direct zichtbaar, mede aanleiding voor ‘onze’ wethouder Mandy Elfferich om op te stappen. Geen haan die er naar kraait. Ook het feit dat er nu weer met een coalitie en oppositie wordt bestuurd, zal Landsmeerders een worst wezen. Wat hebben we verloren met deze terugkeer naar de oude bestuursvorm? Stilletjes heel veel.
Nu gaat Landsmeer bestuurd worden met de ijzeren hand van het spreadsheetmanagement denken van Lola. Zij hebben voor alles een praktische oplossing en hun dadendrang (‘facere’!) moet en zal het ambtelijk apparaat up-tempo tot hoge hoogte doen opzwiepen. Dat daar geen inhoudelijk debat in de gemeenteraad bij nodig is, blijkt wel uit de hermetisch gesloten vergadercultuur van de coalitie.
De oppositie wordt buiten spel gezet, het politieke debat monddood gemaakt. Dat een partij als Groen Links met haar progressieve gedachtegoed deze coalitie mogelijk maakt, is onbegrijpelijk. Het bestuur van onze gemeente is door de democratische verkiezingen, stilletjes minder democratisch geworden.
Het vormen van een coalitie komt vaak neer op een kansspel. Uiteindelijk heeft Lola maar 30% van de stemmen gekregen. Maar al zou je een meerderheid van stemmen hebben, dan nog heb je een democratische verantwoordelijkheid. Wetenschapper en Nobelprijswinnaar Amartya Sen waarschuwt in het nieuwe voorwoord van Collective Choise and Social Welfare voor een ‘mandaat van het volk’ dat gebaseerd is op een kleine meerderheid van stemmen.
‘It is important for a government far short of majority support not to pretend to speak (as has someties happened) as if it represents the majority of people – not to mention the entire nation. Even a majority of votes does not give a government license to be intolerent of dissenting views, and a government with only minority support has very strong reasons to be careful not to try to supress individuals’ freedom of expression on the ground that they are ‘anti-national’.’ Of om in onze context te blijven ‘anti-Landsmeers’.
Het is belangrijk om lokale sentimenten en emoties niet de boventoon in de discussie te laten voeren, maar om op basis van argumenten een standpunt te bepleiten. ‘Democratie is ‘governance by discussion’. Waar argumenten niet serieus genomen worden, komt het signaleren, articuleren en afwegen en behartigen van zaken van publiek belang in gevaar’ . Maar wat te doen, als je niet eens de gelegenheid krijgt om die argumenten te uiten in de raadszaal?
Ook hier geldt: ‘follow the money’, wie heeft er (financieel) belang bij bepaalde ontwikkelingen? Betrekt het huidige bestuur de inwoners en alle verschillende geluiden bij besluitvorming en maken zij een afweging die bijdraagt aan het algemeen belang? Onze zeskoppige D66 fractie houdt de vinger aan de pols en laat tegen de verdrukking in een rationeel en meerkleurig geluid horen. Dat stelt mij enigszins gerust. Tot ziens bij het koelvak, in het café, en bij de bakker!