Gemeente temporiseerd grote projecten: Oostflank, Karietpark, Zuidoostbeemster II en gemeentehuislocatie Middenbeemster

De agenda Purmerend 2040 uit 2017 brengt zichtbaar veranderingen teweeg.

In 2017 hebben we de route naar 2040 uitgestippeld voor een compleet en compact Purmerend. Niet via een geplaveide marsroute; maar in kleine stapjes waarin ruimte is om bij te sturen om zo te kunnen anticiperen op veranderende omstandigheden. De coronacrisis, de huidige energiecrisis, de oorlog in de Oekraïne laten zien dat de gekozen adaptieve aanpak nog steeds de juiste is. Daarnaast merken we dat de werkdruk hoog is en met de gespannen arbeidsmarkt niet eenvoudig is op te lossen. Niet alleen van onze ambtenaren, maar ook van u vragen wij veel. U heeft hier aandacht voor gevraagd.

De afgelopen jaren bent u meermaals meegenomen in en zijn besluiten genomen over de vele beleids- en gebiedsontwikkelingen, die in onze (nieuwe) gemeente spelen. Daarin heeft u kunnen zien dat ze complex zijn en dat keuzes maken voor de lange termijn ingewikkeld is. De komende maanden staan er een aantal grote onderwerpen op de agenda. Dit alles vraagt tijd van uw raad. En ook van het college en de ambtelijke organisatie om deze vergaderingen inhoudelijk voor te bereiden en u goed hierin mee te nemen. Met elkaar hebben we een ambitieuze agenda geformuleerd maar tegelijkertijd is er een toenemend besef dat niet alles tegelijkertijd kan.

Deze situatie heeft ervoor gezorgd dat we voor een aantal dossiers langer de tijd nodig hebben. Met deze brief brengen wij u op de hoogte welke onderwerpen en projectinitiatieven doorschuiven in de tijd. Daarnaast leest u over de stand van zaken van een aantal ontwikkelingen.

Woningbouwambitie

We hebben de ambitie gesteld om 10.000 woningen aan de gemeente toe te voegen. Inmiddels zien we dat we goed op weg zijn. De afgelopen 5 jaar zijn ruim 2.600 woningen opgeleverd. We zijn er nog niet. De woonvraag blijft, in alle lagen van de bevolking, onverminderd hoog. Niet alleen voor onze inwoners, ook de huisvestingvraag vanuit vluchtelingenopvang, statushouders en arbeidsmigranten neemt toe.

Daarnaast is de betaalbaarheid nog steeds een belangrijk onderwerp. In de achterliggende periode is al een aantal afspraken gemaakt. Zo hebben we met de corporaties een sociaal woonakkoord afgesloten. Ook zijn de kaders voor 30-30-40 vastgelegd. Inmiddels is deze ambitie (deels) bijgesteld naar 30-40-30.

Dat betekent dat we onze kaders daarop moeten aanpassen. Het komende jaar gaan we een nieuwe woonvisie opstellen, waarin we al deze onderwerpen meenemen en waarbij u uiteraard actief wordt betrokken. Een van de eerste gesprekken die we met u hierover willen voeren gaat over de woonbehoefte. Dat helpt ook om weloverwogen besluiten te kunnen nemen op gebiedsontwikkelingen zoals de Oostflank en De Koog.

De woningbouwambitie heeft niet effect op wonen alleen. Het vereist aanpassingen van de openbare ruimte en in de infrastructuur. Het creëert draagvlak voor de huidige voorzieningen en genereert extra (maatschappelijk) voorzieningen, waaronder het organiseren van voldoende schoolhuisvesting. Tot slot is het toevoegen van woningen een aanjager van economische ontwikkelingen in Purmerend.

Beleidsontwikkeling

Binnenkort liggen de visie op de Binnenstad en het Mobiliteitsplan voor ter besluitvorming. In de afgelopen 5 jaar heeft u diverse (beleids)kaders vastgesteld in o.a. de Hoogbouwvisie, de Mobiliteitsvisie, het Verkeersplan, de Economische visie, de Visie op de leefbare stad en het Parkenplan. Deze kaders vinden hun uitwerking in uitvoeringsagenda’s, beleidsprogramma’s en in projecten. De integrale aanpak vormt hierin de basis.

Zo is onlangs gestart met het vernieuwen van het Kooimanpark, het eerste park uit het Parkenplan. De vernieuwing draagt bij aan de leefbaarheid, nodigt uit tot bewegen en geeft het park een klimaatadaptieve inrichting. Ook zijn we druk bezig met de uitvoering van de Economische visie. Dat uit zich o.a.in de plannen voor de binnenstad, het versterken van de lokale producten en voedselketen en de activiteiten rondom esports en de PurmerValley experience waarin sport, onderwijs en werken samen worden gebracht.

De kaders vormen de basis voor vele afspraken die zijn gemaakt met onze partners, zoals de woningcorporaties, de Provincie, het Rijk, zorginstellingen en de Vervoerregio Amsterdam. Daarnaast vinden de kaders hun uitwerking in diverse (particuliere) gebiedsontwikkelingen, waarvan een aantal is opgestart of in aanbouw is.

Gebiedsontwikkelingen

Gebiedsontwikkelingen kennen veelal een lange doorlooptijd. Ter illustratie: tussen de eerste potloodstrepen van Kop West en de eerste paal zat ruim 10 jaar. Voor complexe gebiedsontwikkelingen zoals het Waterlandkwartier houden we rekening met een tijdsbestek van 15 à 20 jaar. Voordat de eerste paal de grond ingaat moet er dus nog heel veel water door de Where stromen. Grofweg begint dat vaak met een visie/ambitiedocument, daarna vertaling naar een stedenbouwkundig plan, bestemmingsplan/omgevingsplan en tot slot de uitvoering. De gebiedsontwikkelingen in Purmerend bevinden zich allemaal in verschillende fases. Dat is maar goed ook, want we kunnen niet alles tegelijkertijd uitvoeren.

In de achterliggende periode is (in lijn met beleid van Rijk en Provincie) het accent komen te liggen op intensivering van bestaand stedelijk gebied, met ontwikkelingen als ‘Van brug tot brug’ (Brantjesoever, Post NL en De Looiers), Wagenweggebied, Wheermolen-Oost, de Koog, het Waterlandkwartier en De Nieuwe Tuinderij. Vervolgens worden de randen ontwikkeld met de ontwikkelingen in de Oostflank en ZOBII. Dat betekent niet dat we met de Oostflank en ZOBII moeten wachten tot we binnenstedelijk klaar zijn. Om over een aantal jaar ook daar aan de slag te kunnen, moeten we starten met de voorbereidingen zoals het vormen van een visie.

Om onze ambitie(s) voor 2040 te verwezenlijken is het nodig om op meerdere borden tegelijk te schaken. Bij onze inzet onderscheiden we 3 grote ontwikkelclusters: het Sleutelgebied, de Oostflank en de Westflank. Elk met eigen opgaven, dynamiek, woonmilieus en uitstraling. Daardoor zijn ze complementair aan elkaar en dragen ze tezamen bij aan de ontwikkeling van een compact en compleet Purmerend.

Sleutelgebied; van visie naar uitvoering

Purmerend is één van de grote(re) kernen binnen de meerkernige structuur van de MRA. Het gebied grofweg tussen Kop West, het Leeghwaterpark en de Koog is aangeduid als sleutelgebied van de MRA. Dit zijn gebieden die ook een grote bijdrage leveren aan de woon-,werk-, bereikbaarheid- en duurzaamheidsopgave van de regio. De plannen voor de intensivering van de bestaande stad krijgen hier steeds meer vorm en de (eerste) resultaten zijn met de afronding van de Brantjesoever en De Looiers en in het Wagenweggebied ook al goed zichtbaar. Voor de binnenstedelijke verdichting is in feite sprake van een nauwe samenhang tussen drie beleids- en gebiedsontwikkelingen. Het betreft hier 1. de visie op het programma Binnenstad, 2. het Mobiliteitsplan en 3. de planvorming voor het Waterlandkwartier.

Binnenstad, Mobiliteitsplan en Waterlandkwartier

Een meningsvormend gesprek over (de visie op) de Binnenstad en over het Mobiliteitsplan heeft plaatsgevonden op donderdag 29 september jl. Het college zet zich in dat de betreffende voorstellen en stukken gereed zijn voor definitieve vaststelling eind dit jaar.

Het Waterlandkwartier staat ook hoog op de agenda van de MRA, VRA, Provincie en Rijk. Vanuit de MRA en de Provincie krijgen we financiële ondersteuning voor de inhuur van capaciteit. Richting het Rijk zijn subsidieaanvragen gedaan om de woningbouwontwikkeling te stimuleren. We hebben u daar via een brief over geïnformeerd.

Voor wat betreft het Waterlandkwartier geldt dat meer tijd nodig is voor afronding van het kwaliteitsplan en het opstellen van een grondexploitatie. Het Waterlandkwartier is een majeur project. Wij vinden het belangrijk dat we onze partners en ook u hierin goed meenemen. Tevens zijn de plannen van het Waterlandkwartier onderwerp van gesprek over de financiële bijdragen die nodig zijn om de plannen te kunnen realiseren. We verwachten in november/december uitsluitsel te krijgen over de subsidieaanvragen. Dit heeft invloed op de grondexploitatie. Mede daarom is het raadzaam om de besluitvorming over de grondexploitatie en het kwaliteitsplan door te schuiven naar maart 2023.

De Koog

Een meningsvormend gesprek over de gebiedsvisie voor de Koog heeft plaatsgevonden op 6 oktober jl. In het eerste kwartaal van 2023 leggen wij u ook de (concept-)gebiedsvisie voor De Koog voor. De vorming van deze gebiedsvisie is in volle gang. Het is gebied met een grote dynamiek en diversiteit aan functies en belangen. De ondernemers, sportverenigingen, het onderwijs en andere stakeholders worden actief betrokken bij dit proces en in meerdere gesprekken is naar de input gevraagd. De gebiedsvisie zal uiteindelijk de leidraad vormen voor de verdere ontwikkeling en uitwerking van producten. Om te voorkomen dat grondspeculanten de grondprijzen opdrijven en om regie te kunnen houden op het programma heeft het college (voorlopig) een voorkeursrecht op grond van de Wet Voorkeursrecht Gemeenten (WVG) gelegd op een groot deel van het gebied. In november wordt de besluitvorming over de WVG aan u voorgelegd.

Karekietpark

Vorig jaar oktober heeft uw raad de visie voor het Karekietpark vastgesteld. Daarbij is ingestemd met een gefaseerde ontwikkeling van het gebied en goedkeuring gegeven om te starten met de nadere uitwerking van deelgebied 1 (nieuwbouw Klimopschool en Sporthal). De ontwikkeling wordt hiermee getemporiseerd. Echter, de keuzes die in fase 1 gemaakt gaan worden zijn straks randvoorwaardelijk voor de uitvoeringsstrategie van fase 2. Tegen deze achtergrond blijven we de komende periode in gesprek met de eigenaren en stakeholders.

Oostflank; van ambitie naar visie

Aan de oostkant van Purmerend waren er de afgelopen periode een aantal (grootschalige) projecten om woningen toe te voegen. Tegelijk had de gemeente hier de locatie Purmer Zuid Zuid die zij graag op termijn wilde inzetten om in de woningbehoefte te voorzien.

In januari 2021 heeft u een voorbereidingskrediet beschikbaar gesteld voor het opstellen van een ontwikkelingsvisie voor Purmer Zuid Zuid. In mei 2021 hebben wij u geïnformeerd over de synergievoordelen om de verschillende plannen die aan de oostkant van onze gemeente liepen samen te voegen en daarvoor één visie op te stellen: de visie voor de oostflank. Hierbij werd het niveau van individuele gebiedsontwikkeling verlaten en ontstaat een overkoepelende visie waarin de gehele ruimtelijke en maatschappelijke betekenis ervan voor de stad en de Purmer kan worden opgenomen. Hiervoor is een samenwerking gestart met Staatsbosbeheer en ontwikkelaar BPD. De eerste resultaten van deze samenwerking zijn het startakkoord en de uitwerking van het participatietraject, waar u in oktober 2021 over geïnformeerd bent.

Inmiddels is deze participatie voor een groot deel uitgevoerd. Afgelopen maanden is er op vele manieren en over verschillende onderwerpen gesproken met buurtbewoners van de oostflank, gebruikers van het bos, geïnteresseerden, woningzoekenden, verenigingen, corporaties, enzovoort. Deze participatie heeft veel informatie opgeleverd en veel losgemaakt onder de bevolking met uiteenlopende standpunten. Hierover bent u in maart 2022 ook bijgepraat, ook in relatie tot de Visie op de Purmer (gezamenlijk met de gemeenten Edam-Volendam en Waterland).

Daarnaast zijn interne en externe adviseurs en experts geraadpleegd op verschillende inhoudelijke thema’s om te komen tot een gedegen (overkoepelende) visie voor de Oostflank. Die thema’s zijn bijvoorbeeld de impact op het verkeer van Purmerend en de toegevoegde waarde van robuuste natuur en van een park op de leefbaarheid voor heel Purmerend. Ook dit heeft veel informatie opgeleverd om de concept visie op te stellen.

De grote hoeveelheid aan informatie vraagt om een zorgvuldige afweging. Om hier voldoende tijd voor te hebben zet het college in op temporisering. Daarnaast heeft u als raad reeds aangegeven de meningsvormende bespreking en de besluitvorming van de visie Oostflank pas na de behandeling van het Mobiliteitsplan te willen laten agenderen. Verder heeft u kenbaar gemaakt behoefte te hebben om het gesprek te voeren over de woonbehoefte alvorens hier een besluit te kunnen nemen Begin 2023 wordt u verder geïnformeerd over de stand van zaken van de Oostflank. Dit zal in eerste instantie in een (besloten) werksessie zijn en later als meningsvormend bespreekpunt op de agenda van de raadscommissie.

We zien er naar uit straks de concept-visie van de oostflank te presenteren en bij de nog opnieuw in te plannen werksessie met u over inhoudelijke onderdelen te spreken. Veel informatie is te vinden op www.oostflankpurmerend.nl. Via de website en de nieuwsbrief houden we omwonenden en belangstellenden onder andere op de hoogte van de participatiemomenten, de resultaten en de gewijzigde planning.

Westflank; van visie naar uitvoering

Aan de westkant van Purmerend waren er de afgelopen periode - in droogmakerij De Beemster - een aantal grootschalige woningbouwprojecten (De Keyser en De Nieuwe Tuinderij). De westflank omvat een viertal dorpskernen en een omvangrijk landelijk, agrarisch gebied met een werelderfgoedstatus, en daarnaast o.a. het gebied van en rondom de Kom A7. Deze flank kent een totaal andere dynamiek als de twee andere ontwikkelclusters. In de Beemster dorpsontwikkelingsvisies zijn nieuwe opgaven geduid. Conform raadsbesluitvorming worden de visies verder uitgewerkt ten behoeve van uitvoering.

Zuidoostbeemster II

ZOBII is onderdeel van de dorpsontwikkelingsvisie Zuidoostbeemster. In deze gebiedsvisie spelen een aantal samenhangende vraagstukken die uitwerking complex maken. Voor het gebied wil het college eerst een aantal zaken op orde brengen alvorens verder te gaan met de uitwerking van ZOBII. Zo willen we prioriteit geven aan de herinrichting van de Purmerenderweg en de benodigde voorzieningen, zoals het invullen van de schoollocatie in Zuidoostbeemster. De uitwerking van ZOBII als uitleglocatie wordt dus voorlopig getemporiseerd om zo voldoende capaciteit en inzet te hebben op deze twee en reeds lopende projecten.

Gemeentehuislocatie Middenbeemster

De gemeentehuislocatie van Middenbeemster is een (her)ontwikkelingslocatie. Door het huidige gebruik en ook andere ontwikkelingen in de omgeving zoals een gezondheidscentrum is temporiseren van deze locatie voor het college een voor de hand liggende keuze. Vanuit de coördinatie van de dorpsontwikkelingsvisie zal afgestemd worden dat er niet zomaar teveel ruimteclaims op de locatie ontstaan voorafgaand aan de mogelijke transformatie op termijn.

Het vorenstaande laat zien dat we volop in ontwikkeling zijn. We hebben in deze brief lang niet alle projecten en ontwikkelingen benoemt. Wij nodigen u dan ook binnenkort uit voor een raadsbijeenkomst in navolging op de sessie tijdens uw introductie. Tijdens deze raadsbijeenkomst nemen wij u uitgebreider mee in de stand van zaken van diverse projecten, de samenhang, de samenwerking met onze partners en mogelijke keuzes die in de verschillende projecten en ontwikkelingen spelen.

Tot slot

Om de ontwikkelingen en bouwstromen op de langere termijn op gang te houden is het noodzakelijk dat de verkenningen van deze ontwikkelingen niet stil komen te liggen. Ondertussen zien we ook dat veranderingen en ontwikkelingen om ons heen meer regel dan uitzondering zijn en invloed kunnen hebben op de plannen. Hierop moeten we blijven anticiperen en waar nodig bijsturen. We nemen u daarin uiteraard mee.

Met vriendelijke groet,
Burgemeester en wethouders van Purmerend.