Waterland wil ’duurzame toekomst’ voor dertien steeds legere kerkgebouwen

Kennisnemen van het besluit van B&W om het plan van aanpak vast te stellen voor de kerkenvisie van de gemeente Waterland.

Inleiding

Steeds vaker komen kerkgebouwen leeg te staan en zijn er steeds minder vrijwilligers die zich inzetten voor het behoud en het beheer van het kerkgebouw. Ook is er steeds minder geld om de gebouwen, torens en interieurs te onderhouden. Bovendien voldoen de gebouwen steeds minder aan de huidige eisen van duurzaamheid, comfort en gebruik.

Zowel vanuit de gemeente als vanuit kerkeigenaren en andere belanghebbenden is er behoefte om inzicht te krijgen in het huidige gebruik van kerkgebouwen en de (ruimtelijke) mogelijkheden per kerkgebouw voor de toekomst. Dit inzicht kan worden verkregen door het opstellen van een kerkenvisie. Het primaire doel van een kerkenvisie is om voor (monumentale) kerkgebouwen of gebedshuizen een duurzame toekomst te bevorderen. Maar ook het inventariseren van de problematiek van de kerkgebouwen, het vormen van een netwerk van betrokken partijen, het maken van afspraken over de rol van die partijen en het bieden van een duurzaam perspectief op toekomstige omstandigheden.

In het plan van aanpak wordt ingegaan op welke manier de kerkenvisie zal worden opgesteld, welke partijen en factoren hierbij belangrijk zijn en wat de globale planning hiervan zal zijn. Naar verwachting zal de kerkenvisie in het eerste kwartaal van 2024 door de raad kunnen worden vastgesteld.

Overwegingen

Hieronder volgen kort de overwegingen voor ons besluit.

1.  Kerken worden steeds minder vaak bezocht en er is behoefte aan duidelijkheid over (ruimtelijke) mogelijkheden In het verleden zijn er verschillende aanvragen binnengekomen over de mogelijkheden voor (gedeeltelijke) functiewijziging van kerken. Ook vanuit de gemeente is er behoefte om inzicht te krijgen in de ruimtelijke mogelijkheden voor bijvoorbeeld het huisvesten van (maatschappelijke) voorzieningen of (starters)woningen en de vraag of kerkgebouwen hier een oplossing in kunnen vormen. Met het vaststellen van een plan van aanpak kan worden gestart met het opstellen van een kerkenvisie, waarin voor alle kerkgebouwen binnen de gemeente Waterland inzichtelijk wordt gemaakt wat de behoeften, wensen en mogelijkheden zijn. Zowel voor het gebruik, als voor bijvoorbeeld verduurzaming of renovatie.


2. Er wordt gewerkt aan een duurzame relatie tussen gemeente en kerkeigenaren Met het opstellen van een kerkenvisie wordt niet alleen een duurzame toekomst bevordert voor (monumentale) kerkgebouwen, maar wordt tevens een netwerk gevormd met betrokken partijen. Op die manier wordt gewerkt aan een duurzame relatie tussen de gemeente en kerkeigenaren, erfgoedverenigingen en andere stakeholders. Als een kerkgebouw op dit moment nog niet toe is aan wijzigingen, maar dat op enig moment verandert, kunnen de betrokken partijen de gemeente sneller vinden.


3. Het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) bevordert het opstellen van een kerkenvisie. Gemeenten konden een subsidie aanvragen die kan worden ingezet om een kerkenvisie op te stellen, een extern bureau in te huren of aan kerkeigenaren te verstrekken om te gebruiken voor bijvoorbeeld verduurzaming of herstel van het pand. De gemeente Waterland heeft op 15 juni 2021 het bericht ontvangen dat een subsidiebedrag van € 25.000,- wordt verleend.


4. Het opstellen van een kerkenvisie is opgenomen in het collegeprogramma In het collegeprogramma van 2022-2026 is opgenomen dat het de planning is om in het eerste kwartaal van 2024 een kerkenvisie gereed te hebben die ziet op het behoud en de versterking van het (religieuze) erfgoed. Het bijgevoegde plan van aanpak kerkenvisie gemeente Waterland is de eerste stap om dit doel te realiseren. In de planning is opgenomen dat de voorbereidingen voor de visie en het opstellen en uitwerken hiervan in 2023 zullen plaatsvinden, zodat het plan gereed is in het eerste kwartaal van 2024.


5. Uw gemeenteraad heeft meerdere malen om het opstellen van een kerkenvisie gevraagd Het is ook uw wens om inzicht te krijgen in de duurzame toekomst van (monumentale) kerkgebouwen binnen onze gemeente.

Financiële toelichting

Het ministerie van OCW heeft een subsidiebedrag van € 25.000,- verleend voor het opstellen van de kerkenvisie. Volgens de offerte die is uitgebracht door het bureau COUP (zie bijlage 2) zijn de verwachte kosten voor het opstellen van een kerkenvisie geraamd op € 38.895,-. Rekening houdend met onvoorzien komt het totaalbedrag op€ 42.785,-. De extra kosten boven het subsidiebedrag kunnen vanuit de begroting worden bekostigd.