‘Godfather van de garnalenhandel’ moet boete van 13 miljoen euro betalen

Hendrik Nienhuis (85), bij onze noorderburen beter bekend als de ‘godfather van de garnalenhandel’, heeft in hoger beroep bot gevangen bij de rechter: de gewezen topman en grootaandeelhouder van de Nederlandse garnalengigant Heiploeg moet toch 13 miljoen euro betalen voor illegale prijsafspraken.

Grijze Noordzeegarnalen, een delicatesse waar geld mee te verdienen valt. Al zeker als je het met je belangrijkste concurrenten op een akkoordje gooit om de Nederlandse, Belgische, Franse en Duitse markt onder elkaar te verdelen en de prijzen op elkaar af te stemmen. Dat lucratieve zakenmodel hielden de Nederlandse garnalenhandelaars Heiploeg, Klaas Puul en Kok Seafood, samen met het Duitse Stührk, negen jaar lang in stand. Al die jaren betaalden hun klanten – voornamelijk supermarkten – en dus uiteindelijk de consumenten te veel geld voor ‘het grijze goud uit de Noordzee’.

Kartel verklikt

Tot een van de vier, Klaas Puul, het kartel verklikt bij de Europese concurrentiewaakhond om zo aan een dreigende miljoenenboete te ontsnappen. Eind november 2013 is het onderzoek rond en krijgen drie van de vier bedrijven een boete van 28,7 miljoen euro. Het gros daarvan, ruim 27 miljoen, is voor rekening van Heiploeg, dat als de spil van het kartel is ontmaskerd.

Een megaboete die het bedrijf, dat intussen financieel in woelige wateren is beland, midscheeps raakt: de firma kan het bedrag niet betalen en gaat kopje-onder. Op dat moment werken er voor Heiploeg, in 1949 gestart als haringhandel, zo’n 3.000 mensen in Nederland, België (bij het Oostendse dochterbedrijf Morubel), Marokko, Suriname, Denemarken en India.

“Kwade genius”

Het bedrijf maakt snel een doorstart in afgeslankte vorm, de failliete boedel blijft achter met een schuld van ruim 100 miljoen euro. Hendrik Nienhuis, onder wiens leiding het bedrijf is uitgegroeid tot de Europese marktleider in de handel in Noordzeegarnalen, is op dat moment al lang uit beeld: hij stopte als CEO in 2004. Toch wordt hij door de curatoren voor de rechter gedaagd: volgens hen is Nienhuis als “kwade genius en drijvende kracht” verantwoordelijk voor de illegale prijsafspraken, die begonnen in 2000, toen hij CEO werd.

Niet dat zulks veel indruk maakte op de Groninger: “De laatste vijf jaar waarin die kartelafspraken zijn gemaakt, was ik al weg. Ze kunnen me wat”, klonk het eind 2015 nog in het Dagblad van het Noorden. “Ze kunnen wel van alles willen. Van mij krijgen ze niets.” Toen hij uiteindelijk eind 2020 veroordeeld werd tot een schadevergoeding van ruim 13 miljoen euro, keek niemand ervan op dat hij meteen in beroep ging. Maar ook in hoger beroep is de ‘godfather van de garnalenhandel’ nu veroordeeld om de helft van de kartelboete te betalen, omdat hij de helft van de periode het roer van Heiploeg in handen had. Nienhuis gaat volgens zijn advocaat wellicht in Cassatie tegen de uitspraak.