Wethouder Marion Breij uit Landsmeer bemoeide zich met advies waardoor haar grond veel meer waard zou worden

Foto: De hobbystal met 1,5 hectare grond van de Landsmeerse wethouder Marion Breij met daarachter de snelweg A10. 

Wethouder Marion Breij van Landsmeer heeft zich bemoeid met een advies voor woningbouw in een gebied waar ze zelf een stal en grond bezit. De grond zou daardoor veel meer waard worden. Hoogleraren en oppositie vinden het belangenverstrengeling. ‘Dit schaadt het aanzien van het openbaar bestuur.’

Het gaat om een stuk grond tussen de ringweg A10 en de Nieuwe Gouw dat langs de grens met Amsterdam-Noord ligt. wethouder is eigenaar van een hobbystal in het gebied met 1,5 hectare grond (15.000 vierkante meter). Onlangs vroeg de provincie of Landsmeer gebieden geschikt acht om woningen te bouwen en waar toestemming van de provincie voor nodig is. Daarop diende de gemeente onder leiding van Breij een zienswijze in bij de provincie voor vijf gebieden — waaronder het gebied waar de hobbystal van Breij ligt — waardoor woningbouw daar in de toekomst mogelijk wordt.

De wethouder, die Ruimtelijke Ordening in haar portefeuille heeft namens de partij Lokaal Landsmeer, ging daarmee tegen het advies in een rapport van bureau Berenschot in, dat voor de aanstelling van de wethouders opgesteld werd. Berenschot adviseerde in zijn ‘risicoanalyse integriteit wethouders’ dat de wethouder niet deel zou moeten nemen aan de beraadslaging en besluitvorming bij ontwikkelingen rondom het stuk grond dat ze bezit.

‘Het verdient aanbeveling dat zij op geen enkele manier direct dan wel indirect betrokken raakt bij gemeentelijke ontwikkelingen in de omgeving van haar stal of grond,’ schreef Berenschot. Het bureau adviseerde om in zo'n geval het over te laten aan haar ambtenaren of een collega-wethouder.

‘De wethouder wist dit van tevoren’

Volgens Michiel de Vries, hoogleraar Bestuurskunde aan de Radboud Universiteit, ‘schaadt dit het aanzien van het openbaar bestuur’. “Het is niet meer de schijn van belangenverstrengeling, maar het is gewoon belangenverstrengeling en dat moet je koste wat kost vermijden. En de wethouder wist dat van tevoren.”

Ook zegt De Vries dat het schuurt met de wet. Daarin staat dat bestuurders ervoor moeten waken dat ‘wethouders die een persoonlijk belang hebben niets doen aan zo’n zaak’, zegt hij. “Ze moet zich niet bezighouden met zaken rondom dat gebied en dat wist ze toen ze wethouder werd.”

Herman Bröring, hoogleraar bestuursrecht aan de Rijksuniversiteit Groningen, zegt dat Breij er verstandiger aan had gedaan om afstand te nemen. “In het algemeen is het zo dat als je in een bestuursorgaan zit en er is iets aan de orde dat jouw persoonlijke belang raakt, dat je er dan verstandig aan doet om een stap terug te zetten. Als dit besproken wordt, dan verlaat je even en vergadering. Ik zou in zo’n situatie ook de correspondentie overlaten aan een ander. Je moet dan niet zelf aan het stuur willen zitten.”

Niet de eerste keer

Het is niet de eerste keer dat het stuk grond tijdens de politieke carrière van Breij ter sprake komt. In mei 2020, toen Breij gemeenteraadslid voor de VVD was in het dorp, stemde de raad over een in te leveren zienswijze voor het gebied bij de provincie, omdat die toen ook al de vraag had neergelegd of er gebieden in Landsmeer eventueel rijp waren voor woningbouw. Na veel discussie besloot Breij toen niet mee te debatteren, maar wel mee te stemmen.

“Een meerderheid van de raad heeft aangegeven dat ik, in deze situatie, waarin het niet gaat over de invulling van de percelen, wat hun betreft kan meestemmen,” zei Breij destijds. “De zienswijze betreft de uitbreiding van een groot gebied, waarin het perceel ligt en niet het perceel zelf.” De zienswijze werd toen met één stem verschil aangenomen door de raad, maar de de provincie besloot er niets mee te doen.

Hoogleraar De Vries is ook kritisch op het meestemmen van Breij toen. “Wat betreft de Hoge Raad mag dat niet. Als je de beslissende stem hebt en je hebt er zelf belang bij, dan houd je je daarbuiten,” zegt hij.

Nu heeft het college, onder leiding van Breij, de zienswijze van twee jaar geleden voor de vijf gebieden bijna één op één doorgestuurd naar de provincie nu wederom de vraag op tafel ligt of er nog gebieden geschikt zijn voor woningbouw binnen de gemeente.

Portefeuilleverdeling

Mark Jan Prins van oppositiepartij PvdA zegt dat het ‘natuurlijk niet kies is dat een wethouder die daar zelf grond heeft, daar zelf een zienswijze over indient’. Zijn collega Niels Bonenkamp (VVD) zegt ‘dat hier al rekening mee had moeten worden gehouden tijdens de portefeuilleverdeling’. “Het college had dit nooit mogen laten gebeuren, zeker niet indachtig de al voor de portefeuilleverdeling bekende adviezen waar de beoogd wethouder zich beter niet mee bezig kan houden. Ik heb er nota bene bij de installatie op gewezen.”

Axel Damme, fractievoorzitter van Lokaal Landsmeer, de partij van Breij die samen met GroenLinks, Positief Landsmeer en het CDA de coalitie vormt, zegt dat de gemeente aan de provincie heeft gevraagd ‘om de regie over het eigen grondgebied’ te krijgen. “Ze heeft de gehele zienswijze van twee jaar geleden opnieuw ingediend en in het coalitieakkoord staat dat er de komende vier jaar niet gebouwd wordt rondom haar stal.” Volgens Damme is er daarom geen sprake van belangenverstrengeling.

Burgemeester Léon de Lange, die verantwoordelijk is voor de portefeuille Integriteit, is ‘van mening dat wij als college scherper moeten zijn op de punten waar de privébetrokkenheid van collegeleden de belangen van de gemeente raken’. “Ik heb dat ook aangegeven in het college en presidium, en zal daarop toezien. Het gaat dan om het uitvoeren van de afspraken zoals deze zijn gemaakt naar aanleiding van de adviezen van Berenschot,” zegt hij.

Wethouder Breij wilde niet reageren op vragen van Het Parool en ook na lezen van het artikel onthield ze zich van commentaar.