Hier een review uit dagblad Trouw over een boek dat Pieter Lakeman over dit onderwerp heeft geschreven. Het artikel dateert uit 1999.
'Immigratiebeleid kostte 70 miljard'
Het polder-adagium om de lonen te matigen heeft de immigratie naar Nederland onnodig hoog opgedreven. Dat heeft geleid tot een 'asociale verspilling' van tientallen miljarden guldens. Immigranten kosten namelijk al sinds begin jaren zeventig meer dan ze bijdragen aan de Nederlandse economie.
Het is een conclusie uit de categorie 'grote stappen, snel thuis'. Maar Pieter Lakeman, bekend van boeken over zwendel en wanbeleid in het Nederlandse bedrijfsleven, draagt in zijn deze week verschenen boek 'Binnen zonder kloppen, Nederlandse immigratiepolitiek en de economische gevolgen' doorwrochte argumentatie aan voor die grote stappen.
De motivatie om over dit gevoelige onderwerp te publiceren, houdt Lakeman simpel: ,,In Nederland zijn de economische gevolgen van immigratie nooit berekend, ondanks alle discussies.'' Zo kan het gebeuren dat steeds weer wordt betoogd dat migranten goed zijn voor de Nederlandse economie - zelfs hoogleraren als de socioloog Entzinger houden dat vol, ziet Lakeman - terwijl daar helemaal geen bewijzen voor zijn.
En dus ging Lakeman zelf aan de slag met statistieken en komt tot de conclusie dat de Turkse en Marokkaanse immigranten sinds 1974 meer kosten aan onder meer huisvesting, kinderbijslag en uitkeringen dan ze bijdragen aan de economie. Gerekend over 25 jaar komt Lakeman op een kostenpost van 70 miljard gulden.
De oorzaak hiervan ligt in de diepgewortelde Nederlandse angst voor te hoge lonen. Vlak na de oorlog kampen de Nederlandse staatsmijnen met een tekort aan arbeiders. Om dit probleem op te lossen kon het kabinet-Beel kiezen tussen loonsverhoging (Nederlandse mijnwerkers werkten voor een hoger loon in Duitsland) of het uitnodigen van buitenlandse arbeiders. Het werd het laatste: in 1948 sloot Nederland het eerste 'wervingsverdrag' met Italië.
Zo zouden vele kabinetten na Beel handelen. Het was volgens Lakeman niet zo dat Nederlandse werknemers geen zin hadden in zwaar en ongeschoold werk. Ze wilden er beter voor betaald worden. Maar de werkgeverslobby was sterker, die verwelkomde de gastarbeiders vanwege hun drukkende effect op de lonen. Lakeman verbindt daar nog een Kleinknechtiaanse conclusie aan - de hoogleraar die enkele jaren geleden de polder opschudde door tegen loonmatiging te pleiten. Als die bedrijven hun werknemers beter hadden moeten belonen, was de prikkel voor innovaties groter geweest, betoogt hij. Het 'maatschappelijk irrelevante bestaan' van de textielindustrie en de scheepsbouw is daardoor gerekt tot na de oliecrises in de jaren zeventig. Toen gingen ze en masse failliet, wat een onnodig grote schok met zich meebracht.
In het immigratiebeleid hebben de werkgevers met hun korte-termijnbelang altijd aan het langste eind getrokken, is de conclusie van Lakeman. Daardoor heeft het misleidende idee postgevat dat het belang van ondernemers ook het belang van de economie is.
De Nederlandse overheid heeft zich ten onrechte nooit echt afgevraagd wat de migranten de staat zouden kosten. Dat in de jaren zeventig de Marokkaanse overheid kostwinners met kinderrijke gezinnen uitkoos voor emigratie naar Nederland - omdat die de meeste kinderbijslag kregen, ook als het gezin in Marokko bleef - deed bij de Nederlandse overheid geen lichtje branden, constateert Lakeman.
Wel hebben de politiek en de vakbeweging in de jaren zeventig aangedrongen op onderzoek naar de economische gevolgen van migratie. Het Centraal Planbureau ontwierp zelfs een model om het te berekenen. Maar het model is nooit gebruikt. Het planbureau trok slechts een algemene conclusie dat alleen bij een tekort aan Nederlandse werknemers, migranten de Nederlandse economie voordeel zouden opleveren. En dan nog alleen als die migranten hun gezin niet over zouden laten komen. Het was volgens het planbureau aantrekkelijker de arbeidsdeelname van gehuwde Nederlandse vrouwen te verhogen. Desondanks bleven achtereenvolgende kabinetten de migratie en later ook de gezinsvorming bevorderen, ook bij een stijgende werkloosheid.
Volgens Lakeman is het resultaat van de immigratiepolitiek enorme verspilling van geld. De immigratiepolitiek is uitgemond in financiële hulp aan immigranten die concurreert met ontwikkelingshulp. Zo bezien is dat geld vele malen effectiever te besteden, betoogt Lakeman, vandaar de term 'asociale verspilling'.
Migrantenorganisaties hebben verontwaardigd gereageerd op het boek van Lakeman. Het Nederlands centrum buitenlanders overweegt een kort geding tegen Lakeman.
