Edam-Volendam, Purmerend en Waterland werken aan een gezamenlijke Strategische Gebiedsvisie De Purmer (bijlage)

In 2020 hebben de gemeenteraden van Edam-Volendam, Waterland en Purmerend kennisgenomen van de eindresultaten van de Inventarisatie van De Purmer. Daarbij is ook uitgesproken om te komen tot een gezamenlijke omgevingsvisie/structuurvisie voor de inmiddels 400-jarige polder De Purmer. Doordat de Purmer in de provinciale Omgevingsverordening beleidsmatig ‘open’ is gehouden, dreigt het een verzamelbak te worden voor alle opgaven in de regio. De visie moet voor de lange termijn richting geven en duidelijkheid scheppen voor alle belanghebbenden in en rond dit bijzondere gebied.

Graag informeren wij u met deze brief over:

1. Ons besluit om in plaats van een gezamenlijke omgevingsvisie voor De Purmer een gezamenlijke strategische gebiedsvisie voor De Purmer op te stellen.


2. de ‘Ophaal- en Uitgangspuntennotitie’ strategische gebiedsvisie De Purmer (bijlage).

Samenvatting

De gemeenten Edam-Volendam, Waterland en Purmerend werken sinds eind 2021 aan een gezamenlijke omgevingsvisie voor De Purmer. Ons college heeft besloten om in plaats van een gezamenlijke omgevingsvisie, met de gemeenten Edam-Volendam en Waterland verder te werken aan het opstellen van een gezamenlijke strategische gebiedsvisie voor De Purmer.

Tot en met afgelopen voorjaar is informatie opgehaald en heeft participatie plaatsgevonden. Het resultaat hiervan is opgenomen in de ‘Ophaal- en Uitgangspuntennotitie’ (bijlage). Mede aan de hand van deze notitie wordt de komende tijd gewerkt aan het opstellen van het ontwerp van de gezamenlijke strategische gebiedsvisie voor De Purmer.

Aanleiding

De Purmer is een gebied dat de gemeentegrenzen overstijgt. Met een lange geschiedenis van uiteenlopende ambities, wensen en kernwaardes zijn de drie gemeenten in juli 2019 gezamenlijk een proces gestart om te inventariseren wat de huidige visie op De Purmer is.

De gezamenlijke conclusies waren, dat:

• In De Purmer ten zuiden van de provinciale weg N244 en ten oosten van de Middentocht het agrarisch karakter behouden moet blijven en agrarische bedrijven ruimte en perspectief krijgen om ook in de toekomst als sector te kunnen bestaan. Natuur en agrarische functie gaan hand in hand.


• Ten noordoosten van de provinciale weg mogelijkheden liggen om werklocaties te realiseren en verbinding te ontwikkelen tussen gemeenten Purmerend, Edam-Volendam en Waterland door het faciliteren van mogelijke uitbreiding van het regionaal industriegebied.


• Met de genoemde kans voor uitbereiding van het industriegebied mogelijkheden ontstaan voor verdere binnenstedelijke transformaties van industrie naar wonen om tegemoet te komen aan de regionale woningnood en het binnenstedelijke leefklimaat te verbeteren.


• De Purmer, met uitzondering van de plannen voor woningbouw op de Golfbaan en de Purmer-ZuidZuid uitdrukkelijk niet gaat dienen als opvang voor toekomstige uitleglocaties voor woningbouw;


• Bij ontwikkelingen in de gemeenten zeer nauwlettend moet worden omgegaan met, en actief moet worden gestuurd op het borgen van bereikbaarheid (met name ook op de N247 en N244) en het optimaliseren van OV in wisselwerking met leefbaarheid, bedrijvigheid, verminderen van autoverkeer en het tegengaan van ongewenste woon-werkpendel.


• Duurzame energie in De Purmer aan voorwaarden voor zorgvuldige inpassing is gehouden.


• De verantwoordelijk bestuurders kansen zien voor nader onderzoek en uitwerking in een gebiedsvisie, zo nodig als structuurvisie en/of te vertalen in een eigen omgevingsvisie.

Visieproces tot nu toe

In 2021 is het plan van aanpak voor een gezamenlijke omgevingsvisie voor De Purmer aan de drie gemeenteraden voorgelegd en is door de gemeenteraden de uniforme openbare voorbereidingsprocedure1 op het proces van toepassing verklaard (reg. nr. 1544207). De zes hoofdthema’s uit de in 2020 uitgevoerde brede (beleids-) inventarisatie vormen het gezamenlijk kader: bedrijvigheid, woningbouw, Purmerbos, bereikbaarheid, agrarisch hart en energie.

Na de aanbesteding voor het opstellen van de visie is in het najaar van 2021 gestart met het proces. Voor de zes thema’s is onderzoek gedaan en zijn tot en met het voorjaar van 2022 bijeenkomsten gehouden. Waaronder verschillende expertsessies met vertegenwoordigers en partners uit het gebied om specifieker grip te krijgen op de opgaven voor de verschillende thema’s. De opbrengst hiervan is gebruikt om tijdens de participatiebijeenkomsten in gesprek te gaan met de omgeving over de opgaven voor de toekomst van De Purmer.

Ophaal- en Uitgangspuntennotitie

In het tussenproduct ‘Ophaal- en Uitgangspuntennotitie’ (bijlage) wordt verslag gedaan van de uitvoering tot nu toe en de informatie die is opgehaald. In de bijlagen van de notitie zijn verslagen van de communicatie en de bijeenkomsten opgenomen. Uit het onderzoek, de analyse en de verschillende expert- en participatieronden zijn uitgangspunten naar voren gekomen. Mede aan de hand van deze uitgangspunten wordt het ontwerp van de visie uitgewerkt.

Naar een strategische gebiedsvisie voor De Purmer

Met de raden is in maart 2021 bij de behandeling van het plan van aanpak, samen met een besluit over het toepassen van de uniforme voorbereidingsprocedure, afgesproken om te komen tot een gezamenlijke intergemeentelijke omgevingsvisie - formeel een structuurvisie. Vanuit Edam-Volendam is inmiddels vastgesteld dat de bedrijventerreinontwikkeling MER-plichtig is. Dit geldt eveneens voor de woningbouwontwikkeling aan de Oostflank in Purmerend. Dat betekent dat er voor een formele omgevingsvisie een milieueffectrapportage (MER) moet worden uitgevoerd.

In tegenstelling tot de Wet ruimtelijke ordening, waarbij gemeenten meerdere structuurvisies kunnen vaststellen, is het onder de Omgevingswet zo, dat slechts één omgevingsvisie mogelijk is. Daarnaast is het zo, dat onder de Omgevingswet elke gemeente (uitsluitend) bevoegd is voor en over het grondgebied van de eigen gemeente en dat het gelet hierop voor De Purmer niet voor de hand ligt om gemeenteraden daarvoor een ‘intergemeentelijke omgevingsvisie’ vast te laten stellen.

Naar het zich nu laat aanzien, treedt de Omgevingswet per 1 juli 2023 in werking. Het gezamenlijk vaststellen door de drie gemeenteraden van een (formele) intergemeentelijke structuurvisie met inbegrip van een MER wordt ambtelijk niet haalbaar geacht. Niet vóór 1 juli 2023, maar ook niet wanneer die datum zou verschuiven naar 1 januari 2024.

Gelet op bovenstaande en de bij de Inventarisatie (2020) vastgestelde meerwaarde van een gezamenlijk opgestelde visie, wordt in plaats van een formele intergemeentelijke structuurvisie verder gewerkt aan een gezamenlijke strategische gebiedsvisie voor De Purmer. Een dergelijke strategische visie, strategisch beleid, wordt niet vastgesteld op de grondslag van de huidige Wet ruimtelijke ordening of de -toekomstige- Omgevingswet.

In de visie worden de gemeenschappelijk waarden van de Purmer en de gemeenschappelijke uitgangspunten voor de zes Purmer-brede thema’s vastgelegd. De visie is het kader voor de drie gemeenten en wordt het uitgangspunt richting de provincie. In de eigen -toekomstige- omgevingsvisies geven de gemeenten aan hoe het beleid uit deze strategische gebiedsvisie zich verhoudt tot de hoofdzaken van het beleid in de (eigen) omgevingsvisie, waarmee alsnog de formele, wettelijke status wordt geboden.

Het besluit ten aanzien van de inspraakprocedure blijft van toepassing op dit visieproces.Dat betekent dat een ontwerp van de gezamenlijke strategische gebiedsvisie De Purmer op termijn gedurende zes weken ter inzage wordt gelegd voor zienswijzen. Aandachtspunt hierbij zijn de separaat lopende visietrajecten in De Purmer. Dit betreft de Oostflank van Purmerend en het WVG-gebied van Edam-Volendam. Voor belanghebbenden en bestuurders moet het duidelijk zijn in welk proces zij zich kunnen of moeten mengen. Voorkomen moet worden dat belanghebbenden bijvoorbeeld op een gegeven moment op drie visietrajecten zienswijzen moeten indienen. Dit wordt de komende tijd nader uitgewerkt.

Planning

Op dit moment lopen we achter op de in 2021 voorgenomen planning. Het streven is nu dat het ontwerp van de gezamenlijke strategische gebiedsvisie voor De Purmer voor de zomer van 2023 ter inzage wordt gelegd voor zienswijzen. Daaraan voorafgaand wordt in maart 2023 een werksessie met de drie gemeenteraden georganiseerd over de concept-ontwerpvisie.