Vroeger dan anders kom ik terug van mijn wandeling over de vesting. Ik blijf staan op het bruggetje tussen de Noorder- en Westervesting en sta met mijn rug naar de Zeevang. Ik aanschouw een bijzonder mooi schouwspel. De zon uit het oosten schijnt volop en dwars over de gracht. Ik sta te kijken naar de mooiste gracht van Noord-Holland. Ik realiseer mij opeens dat ik boven de overblijfselen van een 1000 jaar oude rivier sta, ´de IJe´ die in vroeger tijden uitmondde in de toenmalige Zuiderzee. Daar is het huidige Volendam ontstaan.

Links van mij zie ik een majestueuze driehallen kerk de Grote Kerk (gesticht eerste helft 15e eeuw). Rechts van mij kijk ik naar een bijzonder pittoresk plekje, Stichting Proveniershuis (1555). In de volksmond ´de Proeve´, oorspronkelijk voor huisvesting van minder bedeelden in die tijd. Tegenwoordig kom je op de wachtlijst als je op dit mooie hofje wil wonen en ben je een goud haantje. Dit alles wordt ondersteund door twee imposante bomenrijen aan weerskanten van de gracht. De mooiste rij is toch wel die van tientallen paardenkastanjes achter elkaar. Door het vroege uur is het nog stil op de plek waar ik sta, maar opeens hoor ik stemmen die ik eerst niet kan thuisbrengen. Aandachtig luisterend… Heb ik het nou goed? Hoor ik twee kastanjebomen met elkaar praten?

“Zeg, heb je het gehoord? Binnenkort worden we gekapt, omdat er een nieuw wegdek moet worden aangebracht. Dat moet volgens het HIOR.”
“Volgens het HIOR? Wat is dat?”
“Dat is het Handboek Inrichting Openbare Ruimte”
“Aha. Heeft die bomendokter die een paar weken geleden langskwam daar iets mee te maken?”
“Ja, naar het schijnt. Bij mij hebben ze de kastanjebloedingsziekte vastgesteld.”
“Zo erg is dat toch niet? Daar kan je toch nog jaren mee door!“
“Ze hebben ook geprobeerd om me om te trekken, maar dat is ze niet gelukt. Ik zag ze wel noteren dat ze me wat zwak vonden. En dat terwijl ik toch al heel wat stormen heb doorstaan zo in de luwte van de huizen. Weet je die van vorig jaar zomer nog, toen we volop in blad stonden? Dat was me er een.”

“Zouden ze dat eigenlijk ook bij mensen doen?”
“Wat, als ze ziek zijn of niet meer goed ter been zijn dat ze dan gekapt worden?”
“Ben je gek dat gebeurt niet.”
“Hebben ze eigenlijk wel door hoe erg ze van ons afhankelijk zijn?”
“Hoe bedoel je?”
“Nou, zij stoten grote hoeveelheden CO2 uit die wij netjes omzetten door de C zelf te houden en de O2 weer aan ze terug te geven.”
“Oh ja dat is zo, anders kunnen zij ook niet leven.”
“Ik weet er nog wel een, wat denk je als wij bomen er niet meer zijn…”
“Nou?”
“Dan leven de bewoners van deze gracht in hun stenen huizen en mooie nieuwe weg in een pizzaoven, stikheet, dat houden ze niet lang vol. Iemand zei me dat een straat zonder bomen zomaar een paar graden warmer kan worden.”

“Toch fijn dat de bewoners van de gracht er een andere dokter hebben bijgehaald. Die kwam tot een betere uitkomst voor ons; wij kunnen met wat meer aandacht van onze verzorgers nog wel 50 jaar voort. Maar dan geen nieuw wegdek aan onze voet, want onze wortels zijn redelijk vergroeid met de stenen die er nu liggen.”
“En die van ons, die niet zo lang meer meegaan?”
“Net als in het mensenleven zullen we op den duur afscheid van hen moeten nemen, maar wel op een gepaste tijd en wijze.”
“Hoe dan?”

“Nou eenvoudig, nieuw voor oud, zodat de jonge aanwas ons kan ondersteunen, en zij met onze beschutting en steun zelf tot krachtige bomen kunnen uitgroeien.”

Ik kom uit mijn overpeinzing daar op die brug en denk, is dit nu waar gebeurd of is dit een fabel?

Als bewoner van deze mooiste gracht van Noord-Holland hou ik het er maar op dat het een ´Fabel´ is en dat wij, maar ook u allen, nog tot in lengte van jaren kunnen genieten van dit stukje historisch Edam.

Bestuur van Edam-Volendam, bedenk: uw plannen op dit kwetsbare stukje stad doorvoeren, resulteert in een verwoesting die niet kan worden teruggedraaid, en nog tientallen jaren nadien zichtbaar zal zijn.
Ik kan mij niet voorstellen dat u dat op uw geweten wilt hebben.

Ton de Jong
bewoner aan deze prachtige gracht