Een tunnel onder het IJ direct achter station CS blijkt drie keer goedkoper dan de Oostbrug waarop de gemeente Amsterdam de laatste jaren inzet. Als deze ‘IJ Klopper’ wordt aangelegd, kan de centrale pontverbinding onmiddellijk worden opgeheven, wat nog een extra besparing van 15 miljoen euro per jaar oplevert. Dat blijkt uit geüpdatete ramingen van het consortium IJ Klopper. Onlangs werd bekend dat het bedrag dat nodig is voor de aanleg van de Oostbrug, van het Azartplein naar het Hamerkwartier, is opgelopen naar 650 tot 850 miljoen euro. Volgens de raming van het consortium kan een tunnel worden ontworpen en gebouwd voor 250 tot 300 miljoen euro.
Volgens Syb van Breda, die al sinds 2019 ijvert voor dit concept, betekent de aanleg van één centrale oeververbinding dat in principe helemaal geen brug meer hoeft te worden aangelegd. “Op de oostelijke en westelijke flanken kunnen best ponten blijven varen.” Daarin zit ’m ook zijn kritiek op de plannen van de gemeente om twéé bruggen aan te leggen. “Aan één brug heeft Amsterdam niet veel, wil het systeem werken dan zijn er twee nodig. Bovendien moeten er tot in lengte van jaren ponten blijven varen op de centrale oversteek achter CS.”
Een tunnel staat nooit open
De IJ Klopper is ontworpen door Van Breda, die architect is met een eigen kantoor. Andere partijen in het consortium zijn ingenieursbureau Oosterhoff Groep en DevCap Holdings, dat de financiële aspecten voor z’n rekening neemt. Naast economische voordelen is de IJ Klopper ook in diverse andere opzichten veel beter dan de bruggen, betoogt Van Breda. “Een tunnel staat nooit open, er is geen hinder voor fietsers, voetgangers en scheepvaart. Een tunnel biedt beschutting tegen het weer, is sociaal veilig, vergt veel minder materiaal en onderhoud, is daardoor duurzamer en is bovenal een uniek, functioneel icoon voor Amsterdam als fietsstad.”
Spoeddebat Van der Horst
De nieuwe raming van de IJ Klopper komt op een gevoelig moment: donderdag moet voormalig verkeerswethouder Melanie van der Horst zich in een spoeddebat verantwoorden voor het niet bekendmaken van de oplopende kosten voor de aanleg van de Oostbrug vóór de verkiezingen in maart. Oppositiepartijen willen van Van der Horst uitleg waarom ze de nieuwe ramingen zou hebben stilgehouden, terwijl ze in de verkiezingscampagne als lijsttrekker voor D66 wel goede sier zou hebben gemaakt met de brug. Van der Horst heeft aangegeven dat er in de toen bekende ramingen ‘te veel onzekerheden zaten’ om ze al openbaar te maken.
Ondraaglijk duur
Voor de aanleg van de Oostbrug was ongeveer 325 miljoen euro beschikbaar. Dat dit bedrag waarschijnlijk niet genoeg zou zijn, heeft Van der Horst eerder aan de gemeenteraad gemeld. Dat intern inmiddels rekening werd gehouden met een verdubbeling of meer, wist de raad niet. Van Breda wil buiten deze politieke discussie blijven, maar zegt ‘dat het duidelijk is dat de continu stijgende kosten een steeds sterker argument worden om te kiezen voor een tunnel in plaats van een brug’. “Alleen al de Oostbrug is inmiddels ondraaglijk duur geworden. En dan duurt het nog jaren voordat met de bouw kan worden aangevangen. Op deze manier gaat het gewoon niet lukken.”
Dubbele opening
Afgezien van de locatie van de bruggen op de flanken, gaat de gemeente straks ook aanlopen tegen het ontwerp van de Oostbrug met een dubbele opening. Van Breda: “Zowel de Oost- als de Westbrug krijgt een vaste overspanning in het midden en twee te openen brugdelen langs beide oevers, waar hoge schepen kunnen passeren.” Dit levert mogelijk gevaarlijke situaties op, aldus Van Breda. “Als bij een calamiteit beide delen openstaan, kunnen fietsers en voetgangers vast komen te zitten op 14 meter boven het water en kunnen dan nergens heen. Dit wordt door de gemeente zelf erkend: er is geen voorbeeld van een brug met twee te openen delen en een vast deel daartussen. Op deze manier krijgen ze er nooit een vergunning voor.”