Jaren vóór 1934 ----------- nu: De Voorhaven – donkere kant – in Edam
We zien een deel van de Voorhaven aan de zogeheten ‘donkere kant’. De benamingen donkere of lichte kant verwijzen naar de ligging ten opzichte van de zon. Aan de rechterzijde van de foto is een schutting te zien. Hier stond destijds het voormalige R.K.-weeshuis. Dit gebouw is gesloopt om ruimte te maken voor een nieuw pakhuis in 1934, zo blijkt uit een cultuurhistorisch rapport van het huidige pand.
Het groepje kinderen dat langs de kade staat draagt opvallend verzorgde kleding. Mogelijk gaat het om kinderen uit het weeshuis, al heb ik dat niet kunnen achterhalen. Er is historisch gezien helaas weinig over dit weeshuis terug te vinden.
Het eerste pand aan de rechterzijde op de foto is pakhuis Bordeaux uit de 19e eeuw. Het gebouw daarnaast deed ook dienst als pakhuis. Edam telde destijds veel kaaspakhuizen en deze foto geeft een bijzonder beeld van hoe het er in die tijd aan toe ging. Aan de waterkant is te zien hoe er kaasmanden en planken van de firma De Boer worden gewassen.
Het huidige straatbeeld laat het voormalige kaaspakhuis van Gestam zien. Het werd gebouwd in 1934. Een kaaspakhuis van deze omvang uit de 20e eeuw is bijzonder voor Edam. De symmetrische gevelindeling is bij de latere transformatie tot appartementencomplex bewaard gebleven. De glazen balkons zijn pas tijdens deze verbouwing toegevoegd.
Pakhuis Bordeaux werd al in 1989 gerestaureerd en opgedeeld in zes appartementen. Het naastgelegen pakhuis met trapgevel is gebouwd rond 1630 en heeft zijn oorspronkelijke functie ook verruild voor een woonbestemming.
Nadat de kaashandel uit de binnenstad van Edam verdween, verloren de pakhuizen hun functie. Het transport met grote vrachtwagens werd bemoeilijkt door de krappe straten in de binnenstad en hierdoor verhuisden de kazen naar modernere pakhuizen op industriegebieden.
De herbestemming van voormalige (kaas)pakhuizen tot appartementen en woningen is inmiddels een bekend fenomeen in Edam. Op deze manier blijft de rijke kaashistorie van Edam zichtbaar aanwezig in het straatbeeld. Door de hoge bomen op de Voorhaven blijft het zicht op de panden en de doorkijk naar de Pietersbrug beperkt.
Ooit was de Voorhaven een levendige vaarroute die belangrijk was voor onder andere de bevoorrading van de kaaspakhuizen. Tegenwoordig liggen er veelal verwaarloosde en vergeten bootjes die een schril contrast vormen met het historische karakter van de Voorhaven.