Aziatische hoornaar rukt op in Landsmeer: “Het zal het totale evenwicht verstoren”
Bron: Landsmeer Duurzaam
In de gemeente Landsmeer zijn deze zomer vijf nesten van de Aziatische hoornaar gevonden en verwijderd. De invasieve soort rukt op in Nederland en probeert zich ook hier te vestigen. Tegenwoordig wordt het insect ook wel geelpoothoornaar genoemd. Bioloog en imker Femke Gunther uit Den Ilp bestrijdt de hoornaren samen met een groep vrijwilligers. Ze legt uit wat hun komst betekent voor de Nederlandse natuur en voor de mens.
Een snoepwinkel voor de hoornaar
Volgens Femke is de conclusie simpel: als de Aziatische hoornaar zich in het Nederlandse landschap weet te vestigen, zijn de gevolgen heftig. “Het zal het totale evenwicht verstoren,” legt ze uit. “Mijn bijenkasten worden direct beïnvloed, want voor de geelpoothoornaar is het een snoepwinkel.” Door haar achtergrond in de biologie weet ze dat het probleem groter is dan alleen de bijen en hun imkers. Een nest Aziatische hoornaren eet in één seizoen tussen de 12 en 18 kilo aan insecten. Ter vergelijking: een bijenkast bevat zo’n drie kilo aan bijen. Gaan we uit van 0,1 gram per insect, dan zijn dat naar schatting 120.000 tot 180.000 insecten per nest, vooral in de directe omgeving. Dat heeft gevolgen voor het hele ecosysteem.
Wat betekent dat voor het ecosysteem?
Insecten zijn onmisbaar voor de bestuiving van wilde bloemen en planten, maar ook van gewassen in de landbouw. Daarnaast zijn ze voedsel voor vogels, vleermuizen en amfibieën. Je kunt het ecosysteem zien als een piramide. Onderaan staan de producenten, zoals planten en bloemen, die voedsel maken voor alle lagen erboven. Daarboven staan planteneters zoals konijnen en muizen, dan vleeseters zoals vossen en roofvogels, en aan de top de grote roofdieren. Insecten houden de onderste laag in stand door te bestuiven, en zorgen er zo indirect voor dat de hele piramide genoeg te eten heeft. Als de Aziatische hoornaar een groot deel van de insecten opeet, raakt dat dus het hele ecosysteem. Uiteindelijk merkt ook de mens het: oogsten kunnen mislukken, omdat er te weinig insecten overblijven om gewassen te bestuiven.
Gevaarlijk voor de mens
Volgens Femke is de conclusie simpel: als de Aziatische hoornaar zich in het Nederlandse landschap weet te vestigen, zijn de gevolgen heftig. “Het zal het totale evenwicht verstoren,” legt ze uit. “Mijn bijenkasten worden direct beïnvloed, want voor de geelpoothoornaar is het een snoepwinkel.” Door haar achtergrond in de biologie weet ze dat het probleem groter is dan alleen de bijen en hun imkers. Een nest Aziatische hoornaren eet in één seizoen tussen de 12 en 18 kilo aan insecten. Ter vergelijking: een bijenkast bevat zo’n drie kilo aan bijen. Gaan we uit van 0,1 gram per insect, dan zijn dat naar schatting 120.000 tot 180.000 insecten per nest, vooral in de directe omgeving. Dat heeft gevolgen voor het hele ecosysteem.
Wat betekent dat voor het ecosysteem?
Insecten zijn onmisbaar voor de bestuiving van wilde bloemen en planten, maar ook van gewassen in de landbouw. Daarnaast zijn ze voedsel voor vogels, vleermuizen en amfibieën. Je kunt het ecosysteem zien als een piramide. Onderaan staan de producenten, zoals planten en bloemen, die voedsel maken voor alle lagen erboven. Daarboven staan planteneters zoals konijnen en muizen, dan vleeseters zoals vossen en roofvogels, en aan de top de grote roofdieren. Insecten houden de onderste laag in stand door te bestuiven, en zorgen er zo indirect voor dat de hele piramide genoeg te eten heeft. Als de Aziatische hoornaar een groot deel van de insecten opeet, raakt dat dus het hele ecosysteem. Uiteindelijk merkt ook de mens het: oogsten kunnen mislukken, omdat er te weinig insecten overblijven om gewassen te bestuiven.
Gevaarlijk voor de mens
De Aziatische hoornaar vormt ook een risico voor mensen. De angel is langer dan een halve centimeter en een hoornaar kan meerdere keren steken, net als een wesp. Onderzoekers hebben in het gif stoffen gevonden die onder meer rode bloedcellen, spieren en zenuwen kunnen aantasten. Ook kan de hoornaar gif richting de ogen spuiten. Een enkele steek is voor de meeste mensen pijnlijk maar niet levensgevaarlijk, tenzij je allergisch bent. Bij meerdere steken kan het wel gevaarlijk worden.
Femke weet hoe heftig een steek kan zijn. “Bij het opsporen van een nest vloog er een onder mijn trui. Hij heeft me meerdere keren door mijn shirt in mijn buik gestoken. Na drie weken had ik een heftige infectie.” Ze waarschuwt: “Het zijn geen ongevaarlijke insecten.”
Samenwerking bij de bestrijding
Bestrijding lukt alleen als verschillende partijen samenwerken. In de gemeente Landsmeer is een actiegroep opgericht met onder anderen Femke. De leden hebben verstand van het verwijderen van nesten. De gemeente steunt de groep met een geschikt beschermend pak en een stofzuiger waarmee een nest veilig leeggezogen kan worden. Het opsporen gebeurt met lokpotten. Daarin wordt een Aziatische hoornaar gevangen, gelabeld en weer losgelaten. Door te meten hoe lang het duurt voordat hij terugkomt, kunnen vliegrichting en afstand worden bepaald. “Daarna kunnen we het nest zoeken in het gebied dat we hebben berekend,” vertelt Femke. Ook inwoners zijn onmisbaar: wie een nest ziet, kan dat melden via de Fixi-app van de gemeente. “Dat werkt erg goed. Onlangs heb ik nog een nest verwijderd na een melding in de app.”
Wat kun jij doen?
Zie je een nest? Ga er niet zelf naartoe en houd afstand. Meld het via Fixi, dan komt de actiegroep het veilig verwijderen. Nu, in het najaar, zijn de nesten op hun grootst. Ze hangen vaak hoog in boomtoppen, maar zitten ook aan gevels, in hagen of in schuren. Wil je weten hoe je een nest herkent? Lees meer op https://landsmeer-duurzaam.nl/nieuws/de-aziatische-hoornaar-gespot-meld-het/
Femke weet hoe heftig een steek kan zijn. “Bij het opsporen van een nest vloog er een onder mijn trui. Hij heeft me meerdere keren door mijn shirt in mijn buik gestoken. Na drie weken had ik een heftige infectie.” Ze waarschuwt: “Het zijn geen ongevaarlijke insecten.”
Samenwerking bij de bestrijding
Bestrijding lukt alleen als verschillende partijen samenwerken. In de gemeente Landsmeer is een actiegroep opgericht met onder anderen Femke. De leden hebben verstand van het verwijderen van nesten. De gemeente steunt de groep met een geschikt beschermend pak en een stofzuiger waarmee een nest veilig leeggezogen kan worden. Het opsporen gebeurt met lokpotten. Daarin wordt een Aziatische hoornaar gevangen, gelabeld en weer losgelaten. Door te meten hoe lang het duurt voordat hij terugkomt, kunnen vliegrichting en afstand worden bepaald. “Daarna kunnen we het nest zoeken in het gebied dat we hebben berekend,” vertelt Femke. Ook inwoners zijn onmisbaar: wie een nest ziet, kan dat melden via de Fixi-app van de gemeente. “Dat werkt erg goed. Onlangs heb ik nog een nest verwijderd na een melding in de app.”
Wat kun jij doen?
Zie je een nest? Ga er niet zelf naartoe en houd afstand. Meld het via Fixi, dan komt de actiegroep het veilig verwijderen. Nu, in het najaar, zijn de nesten op hun grootst. Ze hangen vaak hoog in boomtoppen, maar zitten ook aan gevels, in hagen of in schuren. Wil je weten hoe je een nest herkent? Lees meer op https://landsmeer-duurzaam.nl/nieuws/de-aziatische-hoornaar-gespot-meld-het/