In een reeks gelijktijdige raadsvergaderingen bespraken de gemeenten Landsmeer, Oostzaan en Wormerland hun bestuurlijke toekomst.
Burgemeester Léon de Lange van Landsmeer opende de avond met een oproep tot een zorgvuldige afweging. Siefko Julius (D66 Oostzaan) sprak van een historisch moment: drie raden die tegelijk beslissen over de volgende stap. Toch bleef de vraag of alle gemeenten meegaan, of dat er afhakers zullen zijn.
Tijdens de vergadering werd duidelijk hoe sterk de gemeenten elkaar in de gaten houden. In Oostzaan werd per ongeluk een livestream van de Wormerlandse vergadering gestart, wat de onderlinge interesse illustreerde. Ondertussen diende Jacco Hendriks (POV Wormerland) namens vijf partijen een aangepast voorstel in. Hierin werd gepleit voor zelfstandigheid en samenwerking met Oostzaan en Landsmeer, waarbij de financiële gevolgen centraal moesten staan. Ook stelde hij voor een verkenner aan te stellen die tot september onderzoekt of Waterland en Edam-Volendam willen meewerken.
Niet iedereen was het daarmee eens. In Landsmeer verzette Mark Jan Prins (PvdA) zich tegen gesprekken met Edam-Volendam en Waterland, omdat hij de kans op een positieve uitkomst nihil achtte. Axel Damme (Lokaal Landsmeer) vond juist dat er meer feiten nodig waren voordat beslissingen konden worden genomen.
In Wormerland liepen de emoties hoog op. Karen Schoonheim (GroenLinks) noemde het aangepaste voorstel een ‘blamage’ en stelde dat zelfstandigheid allang geen optie meer was. Kees-Jan Kind (PvdA) vond dat financiële gevolgen en samenwerkingsmogelijkheden eerst beter onderzocht moesten worden. Daarop verzuchtte Hans Kramer (D66) dat deze discussie eerder had moeten plaatsvinden en dat Wormerland zich nu onbetrouwbaar opstelde ten opzichte van de andere gemeenten.
In Oostzaan klonk een nuchtere toon. Bart Baaten (VVD) benadrukte hoe snel de verhoudingen waren veranderd: „Een jaar geleden wilden we onze zelfstandigheid nog niet opgeven en leek Wormerland geen serieuze partner. Kijk waar we nu staan.” Toch waren er ook tegenstemmen. Frank Aan (PvdA) vond dat de deadline voor Waterland en Edam-Volendam niet verlengd moest worden, om hen geen onnodige druk op te leggen.
Ondertussen werd in Wormerland gewerkt aan een compromis. Het voorstel werd aangepast: een verkenner zou niet alleen de samenwerking met Oostzaan en Landsmeer onderzoeken, maar ook opties zoals een fusie met Zaanstad of Purmerend. Daarmee hield Wormerland de deur naar zelfstandigheid nog op een kier.
Uiteindelijk stemden Landsmeer en Oostzaan vóór het oorspronkelijke voorstel, waarbij zelfstandigheid geen optie meer is en er verder wordt gekeken naar samenwerking met andere gemeenten. Wormerland koos voor een verkenner, maar zonder definitief afscheid te nemen van de mogelijkheid om zelfstandig te blijven.
In Oostzaan werd nog een motie herschreven: een financiële analyse van een fusie tussen de WOL-gemeenten (Wormerland, Oostzaan en Landsmeer) zonder Edam-Volendam en Waterland moet sneller worden uitgevoerd. Hiermee neemt Oostzaan definitief afstand van zelfstandigheid en krijgt de verkenner tot september de tijd om alle samenwerkingsopties verder te onderzoeken.
De raadsvergaderingen laten zien dat er nog altijd verdeeldheid is over de toekomst van de drie gemeenten. Hoewel Landsmeer en Oostzaan steeds meer neigen naar een fusie, blijft Wormerland aarzelen. De komende maanden zullen cruciaal zijn voor de bestuurlijke koers die de regio gaat varen.