Onderstaande informatie over de gemeentelijke inzet voor het verhogen van de meldingsbereidheid en bewustwording van de gevolgen van intensief gebruik van softdrugs en andere potentieel verslavende middelen.

Inleiding

In uw motie 417-20 over een communicatie en actieplan drugs heeft u het college gevraagd om:

• met een voorstel te komen wat uitwerking geeft aan het verhogen van de meldingsbereidheid op met name de illegale handel in soft- en harddrugs en meer inzet op bewustwording van de gevolgen van intensief gebruik van softdrugs en andere potentieel verslavende middelen;
• in dit voorstel ook aan te geven welke financiële middelen hiervoor nodig zijn.

Hieronder treft u een uitwerking van uw vragen.

Samenvatting

Het melden van misdrijven, verdachte situaties en overlast draagt bij aan het veilig en leefbaar houden van de gemeente Waterland. Inwoners kunnen hiervoor gebruikmaken van meerdere kanalen.

Meldingskanalen

Meld Misdaad Anoniem

• Hoe melden: telefonisch of via de website www.meldmisdaadanoniem.nl.
• Anoniem: ja, volledig anoniem.

Politie

• Hoe melden: telefonisch via 0900-8844 (geen spoed) of via het online meldformulier op www.politie.nl. Bij spoed of heterdaad 112 bellen.
• Anoniem: nee, melden bij de politie is niet anoniem. Voor anoniem melden wordt verwezen naar Meld Misdaad Anoniem

Fixi

• Hoe melden: via de Fixi-app of de website. Mogelijkheid om foto’s/video’s toe te voegen. Onder de hoofdcategorie criminaliteit zijn diverse subcategorieën beschikbaar, waaronder drugshandel en drugslocatie.
• Anoniem: ja, melder kan kiezen om anoniem te blijven.

Gemeentelijk e-mailadres ondermijning

• Hoe melden: per e-mail naar ondermijning@waterland.nl, met mogelijkheid om details en bijlagen mee te sturen.
• Anoniem: nee, e-mailadres van afzender is zichtbaar.

Door meldingen vanuit de bevolking krijgen politie en gemeente beter zicht op wat er speelt in de gemeente en kunnen zij gerichter optreden, trends herkennen en passende maatregelen nemen. Dit helpt bij het bestrijden van criminaliteit, het verbeteren van de leefbaarheid en het vergroten van het veiligheidsgevoel. De gemeente promoot deze meldkanalen actief via haar website, sociale media en gemeentepagina. Zie hieronder een aantal acties die worden ingezet om de meldingsbereidheid te verhogen.

Communicatie & bewustwording

• Regelmatige campagnes via sociale media, lokale kranten en huis-aan-huisbladen over hoe en waar inwoners kunnen melden. Zo zijn er momenteel de sandwichborden bij diverse lantaarnpalen die momenteel gebruikt worden om Fixi naamsbekendheid te geven.
• Succesverhalen delen (zonder herleidbare details) om te laten zien dat meldingen daadwerkelijk effect hebben.

Vertrouwen vergroten

• Terugkoppeling geven aan melders (wanneer mogelijk) over de opvolging van hun melding.
• Duidelijk communiceren hoe privacy wordt beschermd, vooral bij meldingen over ondermijning.

Betrokkenheid in de wijk versterken

• Wijkgerichte campagnes in gebieden waar ondermijning, overlast of criminaliteit vaker voorkomen.
• Trainingen of voorlichtingssessies voor ondernemers en inwoners over het herkennen van signalen van criminaliteit.

Bewustwording intensief gebruik softdrugs

Onderzoek van het Trimbos instituut wijst uit dat er een aantal belangrijke risicofactoren voor beginnend cannabisgebruik zijn: interesse, gebruik en ervaren norm bij vrienden, maar ook beschikbaarheid in de omgeving, waaronder school.

Het hogere cannabisgebruik bij jeugdigen in Waterland is ook geen nieuw probleem. Waar in 2019 het percentage van de jeugd dat ooit cannabis had gebruikt nog gelijklag aan de regio (9%), is er in de jaren daarna een toename te zien via 16% in 2021 tot 20% in 2023. Gebruik in de laatste maand voor de vraagstelling werd bevestigd door respectievelijk 6%, 7% en 13% van de ondervraagde jongeren. (GGDZW) Bij jongvolwassenen vanaf 16 jaar is er een dalende trend waarneembaar, van 28% naar 19% in 2024.

Verandering van de norm en verminderen van interesse zal een lange adem vragen. Voorlichting
geven aan een brede groep kinderen/jongeren over (de gevaren van) drugs wordt afgeraden.
Volgens Trimbos blijkt voorlichting aan leerlingen averechts te kunnen werken omdat de kennis en
daarbij de positieve houding en intentie over middelen dan onbedoeld wordt vergroot. De jongerenwerkers in Waterland hebben daarom rond de inloop in de Bolder duidelijke afspraken gemaakt met de jongeren. Blowen rond De Bolder en het verheerlijken van (soft)drugsgebruik kan leiden tot waarschuwingen of verwijdering. Een preventiemedewerker van de Brijderstichting wisselt regelmatig met jongerenwerk de nieuwste ontwikkelingen op het gebied van middelengebruik en lokale bijzonderheden zodat zij gericht kunnen (blijven) signaleren. Het terugdringen van beschikbaarheid in de omgeving kan in gang gezet worden door het actieplan over het melden. Dit is echter alleen voor handel die gesignaleerd wordt in Waterland. Veel van onze jongeren gaan naar school in andere steden.

Uit de cijfers blijkt dat het verhoogde middelengebruik zoals genoemd in het onderzoek vooral te zien is in het vierde leerjaar; een leerjaar dat in Waterland alleen bij VMBO-T voorkomt. Ongeveer de helft van die jongeren komt niet uit Waterland.

In januari wordt een training ‘Leren signaleren’ door Brijder georganiseerd voor zowel docenten van het BNC als de mensen van zorgregie (Team Jeugd). De training leert middelengebruik beter te signaleren en manieren om hierover in gesprek te gaan met een jongere. Ook leren professionals de juiste weg om te bewandelen wanneer signalen blijken te kloppen. De training sluit aan bij het Convenant Veilige School en tackelt daarnaast het ‘voorlichtingsprobleem’ nu het geven van plenaire voorlichting niet effectief of zelfs averechts blijkt te werken. Het voornemen van jongerenwerk is om dit voortaan jaarlijks te organiseren. In verband met privacy, protocollen en verschillende werkwijzen wordt er door de jongerenwerkers b v ook gewerkt aan een soortgelijke training voor begeleiders van (sport)verenigingen.

Naast deze initiatieven wil de gemeente aan de Buitengewoon Opsporings Ambtenaren (BOA) de opdracht geven strenger op te treden bij softdrugsgebruik door minderjarigen en vaker te verwijzen naar Halt. Dit vraagt echter wel meer inzet van de BOA’s die daardoor waarschijnlijk anders zullen moeten prioriteren.

Financiële middelen

Communicatie gericht op meldingsbereidheid kan worden meegenomen in de reguliere communicatie. De training ‘Leren signaleren’ wordt gratis aangeboden door Brijder. Om de BOA’s naast hun reguliere taken extra toezicht te laten houden op softdrugsgebruik onder jongeren zullen zij meer aanwezig moeten zijn op straat, wat extra menskracht en middelen vraagt als ook de huidige inzet onverminderd moet worden voortgezet.