ONS Belang won, Volendam80 verloor twee zetels en BVNL halveerde. Zes maanden later staan opnieuw vijf wethouders klaar, zitten voormalige politieke tegenpolen samen aan tafel en wordt ondertussen al een compleet ontwerpteam voor het nieuwe gemeentehuis opgetuigd. Lokaal Edam-Volendam vraagt zich af: wat zijn verkiezingsbeloften dan nog waard? Op 18 maart 2026 sprak de kiezer. ONS Belang groeide van drie naar vijf zetels en werd de grootste partij. Volendam80 verloor twee van haar zeven zetels en viel terug naar vijf. BVNL halveerde van twee naar één zetel. Na maanden formeren kwam er eerst een akkoord van ONS Belang, Volendam80 en VVD met gedoogsteun van Forum voor Democratie. Vervolgens veranderde de samenstelling opnieuw en kwam BVNL aan tafel. Het resultaat: ONS Belang, Volendam80, VVD en BVNL gaan samen verder.

Eerst vier wethouders, enkele dagen later toch vijf
ONS Belang ging de verkiezingen in met de uitdrukkelijke belofte om terug te gaan van vijf naar vier wethouders. Dat bleef niet bij het verkiezingsprogramma. Nog afgelopen vrijdag werd in een interview met ONS Belang-fractievoorzitter Jan Veerman in het Noordhollands Dagblad expliciet gesproken over ‘de vier nieuwe wethouders’ die op 17 september zouden worden geïnstalleerd. Op de vraag wanneer hun namen bekend zouden worden, antwoordde Veerman: ‘Op zeer korte termijn, mogelijk nog voor dit weekend.’ Tegelijkertijd had Volendam80 voor de verkiezingen Bootsman en Kes nadrukkelijk gepresenteerd als de ervaren wethouders waarmee de partij verder wilde. In het verkiezingsprogramma staat zelfs dat Volendam80 Kes wilde voordragen wanneer de partij de wethouder Ruimtelijke Ordening mocht leveren. En dan gebeurt er binnen enkele dagen iets opvallends. De constructie met Forum voor Democratie als gedoogpartner valt weg, BVNL (dat bij de verkiezingen halveerde van twee naar één zetel) schuift aan en draagt juist Marisa Kes voor als onafhankelijk wethouder. Daarmee blijven beide door Volendam80 voor de verkiezingen naar voren geschoven wethouders behouden, maar groeit het college van de vier wethouders waar vrijdag nog publiekelijk over werd gesproken naar vijf. Wat is er binnen enkele dagen gebeurd waardoor vier wethouders ineens vijf wethouders moesten worden?

Van ‘badeendjes’ en ‘applausmachine’ naar samen besturen
Ook de samenwerking tussen VVD en BVNL springt in het oog. De VVD was de afgelopen vier jaar in de gemeenteraad bijzonder kritisch op BVNL en gebruikte daarbij zelfs kwalificaties als ‘badeendjes’ en ‘applausmachine’. Nu gaan beide partijen samen besturen. Politiek kan veranderen, maar dan mag de kiezer wel verwachten dat wordt uitgelegd hoe voormalige politieke tegenpolen enkele jaren later samen in één college terechtkomen.

Het gemeentehuis: van ‘tegen’ naar ‘pas later’
Ook rond het nieuwe gemeentehuis waren de verkiezingsprogramma’s duidelijk. ONS Belang was tegen het nieuwe gemeentehuis en wilde het Tase-terrein (inmiddels Oranjekwartier genoemd) volledig voor woningbouw gebruiken. Volendam80 ging de verkiezingen in met ‘Eerst woningen op het oude Tase-terrein, gemeentehuis op termijn’ als een van de belangrijkste standpunten. De VVD schreef: ‘Zolang de financiën en lastendruk het niet toelaten is een nieuw stadskantoor niet aan de orde.’ Drie coalitiepartijen legden voor de verkiezingen dus ieder hun eigen rem op het gemeentehuis. In het samenwerkingsakkoord staat nu: ‘Een nieuw gemeentehuis is pas aan de orde wanneer de financiële situatie dit toelaat.’ Daarbij mag het niet leiden tot extra belastingverhoging voor inwoners of sluiting van belangrijke voorzieningen.

Maar is nieuwbouw werkelijk goedkoper?
In hetzelfde samenwerkingsakkoord wordt als argument aangevoerd dat de exploitatie van Deimpt, Zeestraat en het huidige gemeentehuis duurder is dan die van één nieuw gemeentehuis. LEV heeft het college daarom schriftelijk gevraagd wat de geraamde jaarlijkse exploitatiekosten van de nieuwbouw zijn en hoe deze zich één op één verhouden tot de drie bestaande locaties. Tot op heden heeft LEV geen concrete cijfermatige beantwoording ontvangen waarmee de stelling dat nieuwbouw goedkoper is kan worden gecontroleerd. Als nieuwbouw werkelijk goedkoper is, moet dat met cijfers aantoonbaar zijn. Laat die cijfers dan zien.

‘Op de lange baan’, maar het ontwerpteam wordt al opgetuigd
Ondertussen verscheen op 1 september 2026, nog voordat het nieuwe college is benoemd, de aanbesteding ‘Ontwerpteam nieuwbouw gemeentehuis Edam-Volendam’. Er wordt een compleet ontwerpteam gezocht voor onder meer architectuur, interieur, constructie, installaties, bouwfysica, brandveiligheid en duurzaamheid. Ook onderdelen van de parkeergarage en commerciële plint maken deel uit van de opdracht. Daarmee ontstaat een eenvoudige vraag: hoe kan het gemeentehuis ‘pas aan de orde’ zijn wanneer de financiële situatie dat toelaat, terwijl het ontwerpteam al wordt opgetuigd en de financiële onderbouwing van het veronderstelde exploitatievoordeel nog niet controleerbaar op tafel ligt?

En dan krijgen de bewoners een brief…
Op 10 september ontvingen bewoners een informatiebrief over het Tase-Terrein (Oranjekwartier). Daarin staat dat een ontwerpteam wordt gezocht en dat de aanbesteding naar verwachting in het eerste kwartaal van 2027 wordt afgerond. Opvallend genoeg schrijft de gemeente vervolgens dat zij daarna ‘verder met het betrekken van bewoners en andere betrokkenen bij de plannen’ gaat. Wat valt er nog daadwerkelijk te kiezen wanneer eerst het ontwerpteam wordt geselecteerd en bewoners daarna verder worden betrokken? Bovendien zijn deze stappen al in gang gezet voordat het nieuwe college is gevormd.

Aan de bewoner(s) van dit adres
Geachte heer/mevrouw,

In december 2025 heeft de gemeenteraad een stedenbouwkundig plan vastgesteld voor het ‘Oude Tase-terrein’. In dit plan staan de plannen voor woningen, een parkeergarage met commerciële ruimtes en een nieuw gemeentehuis in uw buurt. Met deze brief informeren wij u over wat er de komende tijd gaat gebeuren.

Oranjekwartier
We merken dat de naam ‘Oude Tase-terrein’ voor verwarring zorgt. Woonwinkel Tase krijgt bijvoorbeeld regelmatig de vraag of de winkel gaat verhuizen. Daarom gebruiken we vanaf nu de naam `Oranjekwartier’ voor dit gebied.
Woningbouw en parkeergarage Stichting Woningbeheer De Vooruitgang gaat aan de slag met de woningen. Wij helpen De Vooruitgang hierbij en controleren de ontwerpen. De Vooruitgang is zelf verantwoordelijk voor het betrekken van bewoners en andere betrokkenen bij de plannen.

De gemeente zelf ontwikkelt de parkeergarage met commerciële ruimtes op de begane grond. Op dit moment maken we een document met de eisen waaraan de parkeergarage moet voldoen. In de volgende fase starten we met het betrekken van bewoners en andere betrokkenen bij de plannen.

De gemeenteraad wil dat de woningen zo snel mogelijk worden gebouwd. Daarom maken we een wijziging van het omgevingsplan voor de woningen en de parkeergarage met commerciele ruimtes. Voor deze wijziging zijn verschillende onderzoeken nodig. Bijvoorbeeld een onderzoek naar planten en dieren en een archeologisch onderzoek. De komende tijd kunt u mensen in het gebied zien die deze onderzoeken uitvoeren.

Gemeentehuis
Voor het gemeentehuis bereiden we een aanbesteding voor. We zoeken een ontwerpteam dat het ontwerp van het gemeentehuis gaat maken. We verwachten dat de aanbesteding in het eerste kwartaal van 2027 is afgerond. Daarna kan het ontwerp worden gemaakt. Ook gaan we dan verder met het betrekken van bewoners en andere betrokkenen bij de plannen.

Openbare ruimte
Ook de openbare ruimte rondom de gebouwen moet opnieuw worden ontworpen. We kunnen hiermee starten als het ontwerpteam voor het gemeentehuis bekend is. Zo kunnen we de openbare ruimte goed laten aansluiten op de gebouwen. Daarom gaan we in 2027 ook verder met het betrekken van bewoners en andere betrokkenen bij de plannen voor de openbare ruimte.

Meer informatie Heeft u nog vragen? Bel of e-mail dan met onze programmamanager Oranjekwartier via (0299) 398 398 of projecten@edam-volendam.nl. Zij is bereikbaar van dinsdag tot en met vrijdag tussen 08.30 en 16.30 uur.
Met vriendelijke groet,

Namens het college van burgemeester en wethouders van Edam-Volendam,
Teamleider Projectenbureau

Een foto uit 2017 die opnieuw actueel is
Ook een Volendam80-foto uit 2017 krijgt ineens nieuwe actualiteit: ‘In tijden van bezuinigen is het onwenselijk ambtenaren te verplaatsen voor te veel geld.’ Negen jaar later zit Volendam80 opnieuw aan de bestuurstafel en wordt een ontwerpteam voor een nieuw gemeentehuis gezocht. De tekst uit 2017 hoeft nauwelijks te worden aangepast.

En wie betaalt uiteindelijk de rekening?
In het samenwerkingsakkoord staat geen harde maximale lastenstijging van 3%, maar dat de gemeentelijke lasten ‘zoveel mogelijk worden beperkt tot inflatiecorrectie’. Ook de VVD ging de verkiezingen in onder de titel ‘Lagere lasten, minder franje’ en zette expliciet in op OZB-verlaging en matiging van andere gemeentelijke lasten. Tegelijkertijd speelt er nog een groot financieel dossier. De gemeente onderzoekt een constructie rond doordecentralisatie van de onderwijshuisvesting, waarbij schoolgebouwen aan het schoolbestuur zouden worden overgedragen of verkocht. Het schoolbestuur zou daarvoor extern financiering aantrekken, terwijl de gemeente garant staat en rente- en aflossingslasten vanuit de daarvoor beschikbare middelen vergoedt.

Dat roept een bredere financiële vraag op. Als de gemeente tegelijkertijd onderzoekt of miljoenen aan gemeentelijk schoolvastgoed kunnen worden overgedragen en de financiering daarvan anders kan worden georganiseerd, hoe groot is de werkelijke financiële ruimte dan nog voor een nieuw gemeentehuis van vele tientallen miljoenen euro’s? LEV legt daarbij zonder nadere onderbouwing geen rechtstreeks verband tussen de mogelijke verkoop van schoolgebouwen en de financiering van het nieuwe gemeentehuis. Maar beide dossiers raken wel dezelfde gemeentelijke financiële positie, schuldruimte, garanties en toekomstige verplichtingen. Juist daarom moeten de financiële gevolgen in samenhang inzichtelijk zijn.

LEV wil daarom voordat nieuwe miljoenenverplichtingen worden aangegaan zwart-op-wit zien wat grote projecten werkelijk kosten, hoeveel daarvoor moet worden geleend, welke garanties en andere financiële verplichtingen worden aangegaan en welke structurele lasten daaruit voortvloeien. Iedere euro kan immers maar één keer worden uitgegeven.

95 procent kiest voor geen nieuw gemeentehuis op het Tase-terrein
Ondertussen laten inwoners zelf ook van zich horen. Volgens de actuele uitslag van de petitie over het Tase-terrein kiest 95 procent van de deelnemers voor geen nieuw gemeentehuis, maar voor appartementen en voorzieningen op het Tase-terrein (Oranjekwartier). Een online petitie is geen representatief referendum en kan niet één-op-één worden vertaald naar de mening van alle inwoners. Maar zo’n duidelijke uitslag is wel degelijk een serieus signaal. De petitie loopt nog steeds via tase-terrein.nl⁠. Uiteindelijk is het geld niet van ONS Belang, Volendam80, VVD, BVNL of LEV. Het is gemeenschapsgeld.

ONS Belang beloofde vier wethouders en was tegen het nieuwe gemeentekantoor. Volendam80 zei: eerst woningen, gemeentehuis op termijn. De VVD zei dat een nieuw stadskantoor niet aan de orde was zolang financiën en lastendruk het niet toelieten. Nu komen er vijf wethouders, wordt het ontwerpteam al opgetuigd terwijl financiële vragen nog openstaan en kiest volgens de actuele petitie 95 procent van de deelnemers voor geen nieuw gemeentehuis op het Tase-terrein (Oranjekwartier). Waar hebben we op 18 maart dan eigenlijk voor gekozen?

Lokaal Edam-Volendam (LEV)