Slordige overheid komt niet meer weg met smoesjes

Slordige overheid komt niet meer weg met smoesjes
Het is hoog tijd voor een culturele revolutie binnen de overheid, concludeerde de commissie-Oosting naar aanleiding van de ramp in Enschede. Burgemeester Welschen van Eindhoven wil daar zo snel mogelijk mee beginnen.  De ramp in Enschede en de cafébrand in Volendam hebben pijnlijk duidelijk gemaakt dat de overheid het veiligheidsbeleid jarenlang ernstig heeft verwaarloosd. Welschen, voorzitter van de Stuurgroep Handhaving op Niveau, bepleit een nieuwe aanpak: gemeenten, provincies en waterschappen moeten in heldere afspraken vastleggen hoe ze de veiligheid van burgers willen bewaken. In 2005 moet dat leiden tot een certificaat voor gemeenten en overheidsinstellingen die hun handhavingsbeleid op orde hebben. Te zijner tijd zou dat een keurmerk kunnen worden. Dat geeft gemeenteraden, wijkbewoners en bedrijven een wapen om te controleren of hun overheid voldoende waakt over de veiligheid.

Na de commissie-Oosting en -Alders, die de rampen in Enschede en Volendam onderzochten, komt uw stuurgroep opnieuw met aanbevelingen voor een beter handhavingsbeleid. Worden bestuurders niet te veel bestookt met rapporten?  ,,De bevindingen van deze onderzoekscommissies waren helaas niet verrassend. Al in 1998 constateerde de commissie-Michiels dat handhaving van de veiligheid in de meeste gemeenten en provincies ernstige tekortkomingen vertoont. We weten dat allang. Er is nu behoefte aan actie, niet aan nog meer studies en papierwerk. Het probleem is duidelijk. `Hoe pakken we het aan?', is nu de vraag. Handhavingscontracten waarin bestuurders nauwgezet vastleggen wat de risico's in een gebied zijn en hoe daarmee zal worden omgesprongen, maakt een systematische aanpak mogelijk. Met die informatie kan het in ieder geval nooit meer voorkomen dat een gemeenteraad zegt: wij wisten niet dat dat gevaarlijke bedrijf daar zat.''

Zijn met de door uw commissie voorgestelde aanpak rampen als het vliegtuigongeluk met de Hercules of de ontploffing van een vuurwerkfabriek in Enschede te voorkomen?  ,,Je kunt nooit voorkomen dat een bedrijf dat regelmatig en structureel wordt gecontroleerd, toch een keer de fout in gaat. Hetzelfde geldt voor vandalisme: dat is niet helemaal uit te bannen, maar kan in sommige gevallen tot een ramp leiden. Maar op zijn minst kan de overheid in de gaten houden dat onder normale omstandigheden geen gevaarlijke situaties ontstaan. Je kunt laten zien dat de overheid druk zet op het naleven van regels, dat op overtreding sancties staan.

,,Bij de ramp met de Hercules ligt dat wat anders: daar lag de oorzaak niet in handhaving, zo'n gebeurtenis kun je niet voorspellen. In de handhavingsprogramma's moeten risico's in kaart worden gebracht en wordt vastgesteld wie daarop controleert. Zo houden bestuurders het overzicht en kunnen hun controleurs - gemeenteraad en media - hen direct aanspreken op eventuele problemen.''  Het vastleggen van afspraken in handhavingsprogramma's en het instellen van een certificaat, draagt dat werkelijk bij aan het herstel van het vertrouwen in de overheid?

,,Het is de bedoeling om daarmee de openheid te vergroten. Alle informatie moet zo veel mogelijk openbaar worden. Het publiek heeft er recht op te weten welke risico's er zijn. Waar kunnen ze veilig wonen, uitgaan, recreëren? Op die manier vergroot je ook de betrokkenheid van de samenleving; je doet het meer samen. Wij hebben in Eindhoven met carnaval een lijst met alle risicovolle horecabedrijven in de stad openbaar gemaakt. Hetzelfde doen we nu met bedrijven die een potentieel gevaar opleveren. Inmiddels bellen inwoners geregeld op om ons aan nieuwe informatie te helpen.`  Hoe gaat u voorkomen dat uw voorstel - net als eerdere onderzoeken - uiteindelijk in de la verdwijnt zonder dat Nederland veiliger is geworden?

,,Dat risico acht ik klein. Alle bestuurders zijn er inmiddels van doordrongen dat er snel iets moet gebeuren. We zullen er als commissie voortdurend op blijven aandringen dat er schot in zit. Als dan blijkt dat over twee jaar nog steeds tweederde van de gemeenten zich niet aan de afspraken heeft gehouden, dan kan de minister alsnog besluiten om hard op te treden.''