Bestuurlijke revolutie pas na verkiezingen 2002

Bestuurlijke revolutie pas na verkiezingen 2002
Ondanks het feit dat het overgrote deel van de raad de laatste maanden 'diep in de spiegel heeft gekeken', leek de sfeer afgelopen donderdag na enkele uren debatteren al weer snel op die van de door velen zo verfoeide oude bestuurscultuur. N. Veerman-Tol beschouwde het 'als de weg van de minste weerstand' om te zeggen dat zij zich schaamde voor de fouten uit het verleden. Als het om een nieuwe bestuurscultuur gaat was vriend en vijand het wel met elkaar eens: de burger zal in maart 2002 uiteindelijk bepalen wie daar de komende jaren vorm aan moet geven.

De grootste fractie in de raad, VD'80, kreeg van burgemeester Bulte als eerste het woord om een reactie te geven op het rapport Alders. De fractie had er behoefte aan om deze reactie via vier raadsleden te verwoorden. Ex-wethouder Veerman-Tol betuigde geen spijt over de gang van zaken in de periode (ruim 17 jaar) dat zij in de raad had gezeten. "Was het puur geluk dat er in die periode geen ramp is gebeurd?", stelde zij retorisch. Het is volgens Veerman-Tol aan God om te beslissen wie er verantwoordelijk is voor de rampzalige gebeurtenissen.

C. Schilder was eveneens jarenlang wethouder van Edam-Volendam. Hij was het die zich in 1996 op een regionale bijeenkomst uitsprak tegen het instellen van gebruiksvergunningen. Schilder plaatste enkele kanttekeningen bij de manier waarop de regionale samenwerking was afgeschilderd ("Het ging ons om de meerwaarde") en stelde dat het in Edam-Volendam 'niet even een kwestie van regelen was'. "Juist wij hielden ons altijd streng aan de procedures". Verder hield de politicus zich op de vlakte.

De raadsleden Karhof en C.C.M. Schilder vertegenwoordigen de jongere generatie binnen VD'80. Hier waren voor het eerst op deze lange donderdagmiddag woorden van spijt te horen. "Maar dan alleen spijt over de periode dat de fractie zitting heeft in de raad." De beschuldigende vinger ging toch met name naar het huidige college dat volgens VD'80 niet 'adequaat heeft gereageerd op interventies van de brandpreventiemedewerker. "Dit college is verantwoordelijk voor de ramp!"

P. Veerman, fractievoorzitter van het CDA beleed wel direct spijt voor de fouten die in het rapport Alders zo pijnlijk aan de oppervlakte zijn gekomen. Veerman wees op de bestuursverantwoordelijkheid die zowel wethouder Visscher (CDA) als burgemeester IJsselmuiden hadden genomen door op te stappen. Hij noemde zowel de negatieve zijde van de Volendammer (bestuurs)cultuur (gedogen) als de positieve aspecten (gemeenschapzin). "Het bestuur heeft in de periode '92-'99 bewust afgezien van het nemen van uitvoeringsmaatregelen voor openbare gebouwen. Het CDA is daar mede-verantwoordelijk voor." Veerman pleitte ervoor om meer te investeren in de veiligheid van burgers. "We zijn een van de goedkoopste gemeenten van Nederland, maar hier geldt: goedkoop is duurkoop." Veerman roemde de nazorg en zag daarin al voortekenen van een geheel andere bestuurscultuur.

CDA'er G. Kroon-Sombroek nam na Veerman het woord en vertelde dat ook zij had willen aftreden. "Eerst worstelde ik vooral met de misstanden over de verleende vergunningen. Toen ik na het rapport Alders las dat ook de miserabele staat van het rampenplan debet was aan het leed, heb ik aangegeven te willen stoppen. Ik heb spijt dat ik dat nooit aan de orde heb gebracht in de raad." Het raadslid pleitte donderdag voor een cursus voor (nieuwe) leden over het functioneren in de gemeenteraad. Toch gaf uiteindelijk een passage in het rapport Alders de doorslag om te blijven. "Dit bestuur heeft vernieuwers nodig, en ik schaar mij onder die groep. Nooit mag het derde klaphek weer dichtslaan; modernisering van het bestuur is een vereiste voor Edam-Volendam."

D. Groot-van Engelen constateerde dat er in de jaren negentig nauwelijks gecontroleerd is op (brand)veiligheid, laat staan op handhaving. Zij wil in plaats van een 'wijkende overheid' toe naar een 'optredende overheid'. "Dit geldt voor ons, maar evengoed voor de rijksoverheid." De PvdA'er pleitte voor het opstellen van een gedegen rampenplan met regelmatig terugkerende oefeningen en controles. Ook moet er volgens de PvdA geïnvesteerd worden in het ambtelijk apparaat. Zij noemde de reacties van met name Veerman-Tol 'ronduit stuitend'. "VD'80 roemt alleen haar eigen kwaliteiten of wijst op het falen van anderen. Juist de partij die zichzelf eens zeer goed in spiegel had moeten bekijken, heeft dit nagelaten."

De VVD, bij monde van E. Karregat, onderstreepte de belangrijkste conclusies van het rapport Alders. "De activiteiten die het nieuwe college in het werk heeft gesteld om te komen tot nieuw beleid zijn door de ramp ingehaald. Toch moet de ingeslagen weg, versneld, worden voortgezet." Karregat pleitte voor een sterk optreden van de provincie als het gaat om controle van gemeentelijke taken en benadrukte de noodzaak van een inhaalslag op het terrein van verbruiksvergunningen. Karregat riep daarbij de burgers op zich meer te interesseren voor de politiek. "We hebben als partijen te kampen met een zeer smalle achterban. Er is meer draagkracht nodig om de bestuurlijke vernieuwing vorm te geven." De VVD'er meldde dat de liberalen nu en in de toekomst alleen nog maar willen samenwerken met partijen die deze vernieuwing hoog in het vaandel hebben staan.

P. Nordmann (Gemeentebelangen) vond dat zijn partij de laatste jaren veel relevante vragen had in het kader van veiligheid. "Wat we te weinig hebben gedaan is het college regelmatig confronteren met deze feiten." Nordmann vindt op basis van het rapport Polak en het rapport Alders dat zowel Keizer, Veerman-Tol als Schilder niet meer te handhaven zijn in de raad. "Het moet over en uit zijn met de gedoogcultuur en het moet nu maar eens stoppen met de roddel en achterklap, al dan niet via plaatselijke bladen."

W. Klapper van GroenLinks vroeg de raad eveneens om zich uit te spreken over zijn eerdere motie om de drie oudgedienden van VD'80 uit de raad te krijgen. Ook het huidige college moet wat Klapper betreft opstappen. Klapper ontving hiervoor geen steun. De eenmansfractie die zich met graagte profileert als David tegenover Goliath (het gemeentebestuur) vond dat hij in de achterliggende jaren zeer vaak een inhoudelijk discussie over brandveiligheid was gestart. "Maar ik neem het mezelf kwalijk dat ik u nooit heb kunnen overtuigen."

De nieuwe wethouder Nouwen meldde Klapper dat het misschien niet zijn argumenten waren, maar de wijze waarop hij die presenteerde, waardoor hij zo weinig gehoor kreeg in de raad. Wethouder Tol reageerde fel op de woorden van Klapper. "U bent al 12 jaar onderdeel van deze raad, maar afficheert zich altijd als een roepende in de woestijn. Ook wethouder Smit reageerde bijtend op Klapper. "Ik heb me de afgelopen maanden wel eens eenzaam gevoeld. Dag en nacht waren we zonder politieke motieven keihard bezig met de nazorg maar enige menselijke steun heb ik van Klapper nooit mogen ontvangen. Wel nam hij de tijd voor elk willekeurig vraaggesprek. Als dat het is wat hij verstaat onder bewust 'het wantrouwen van bestuurders', dan begrijpt Klapper er niets van." De fractievoorzitter van GroenLinks zag de aanvallen op zijn persoon als een poging om 'het laatste lastige obstakel in de raad' uit de weg te ruimen. "Maar dat lukt u toch niet."

Hiermee was de oude vertrouwde sfeer weer terug in de raad en moet burgemeester Bulte toch stiekem gedacht hebben dat de bestuurlijke revolutie nog ver weg is. Desalniettemin verwoordde de voorzitter van de raad het positiever. "Een belangrijk deel van u heeft goed in de spiegel gekeken. "Met Veerman-Tol ben ik het echter absoluut niet eens. Het is overduidelijk dat het hier jarenlang niet deugde. En daar moet je voor durven uit komen. Dat is belangrijk voor degenen die we als gemeente besturen, de slachtoffers en de nabestaanden."

Het plan van aanpak voor het verhogen van de (brand)veiligheid is door de gehele raad goedgekeurd. Er komen maandelijkse rapportages, een veiligheidsspreekuur en d
e zaken die aan alle eisen voldoen krijgen een bordje met de vermelding 'veilige inrichting' een het aantal maximale bezoekers dat de inrichting mag bezoeken.