Een week van herkenning, een week van hoop

Een week van herkenning, een week van hoop
van onze verslaggever Jan Vriend
Welk bemoedigend woord geloof je nog als je gezicht is verbrand? Hoelang duurt het voor het staren naar je wonden voorbij is? En krijg je als brandslachtoffer ooit nog gewoon verkering? Allemaal vragen waarop Volendam deze week antwoord kreeg. Persoonlijke antwoorden, uit Zweden. Het bezoek van lotgenoten uit Gothenborg bracht herkenning en hoop. ,,Van iemand die het allemaal zelf heeft meegemaakt, geloof je het." 'Brandkatastrofen', heet het in het Zweeds. Een vuurzee in een discotheek in Gothenborg kostte in oktober 1998 aan 63 jongeren het leven. Ruim tweehonderd bezoekers raakten gewond. Nabestaanden en slachtoffers vormen daar nog steeds een hechte groep. Zij weten hoe verliesverwerking voelt. En hoe het herstel van brandwonden werkt. ,,Zij zijn twee jaar verder in de tijd", zegt Albert Binken van de Belangenvereniging Slachtoffers Nieuwjaarsbrand Volendam. ,,De struikelblokken waar wij tegenaan lopen, hebben zij al achter de rug."

Aangapen
Het staren, bijvoorbeeld. Hoe reageer je als mensen je aangapen vanwege de brandwonden in je gezicht of op je armen? Het was 66n van de vragen van Volendam aan de Zweedse gasten. Danijel Gubic (21) kent het uit ervaring. Na de Zweedse brand lag hij zes maanden in het ziekenhuis, zijn gezicht toont nog de littekens. ,,Eerst was ik heel boos als ze zo naar me keken", vertelt hij in het Engels. ,,Uit kwaadheid deed ik wel eens mijn kieren uit om te laten zien dat ik ook op mijn lichaam gewond was geraakt. Dan riep ik: Ja, ik ben verbrand. Kijk maar! Maar na een jaar raak je eraan gewend. Dan voel je je sterker en trek je je er niet zo veel meer van aan. "Brandwonden en verkering hoeven elkaar niet in de weg te staan, vertelt Daniel. ,,Eerst dacht ik: 1k ben lelijk, ik krijg nooit meer een vriendin. Wie wil me met zo'n gezicht?" Maar het viel mee. Vriendinnen bleven komen. ,,Want alleen stomkoppen nemen je om je uiterlijk. Echte vrienden heb je omdat je van binnen iets voor elkaar voelt. Vergeet ook niet dat je ouders heel veel van je houden. Je bent geneigd om te denken dat niks meer belangrijk is, na alles wat er is gebeurd. Dan kunnen je ouders je ook niks schelen, denk je. Maar dat klopt niet. Je moet juist dicht bij ze zijn."

Op z'n kop
Zijn leeftijdsgenoten Damien en Johanna mankeren niets, althans op het oog. Toch heeft de Zweedse discobrand hun leven op z'n kop gezet. Damien: ,,De eerste tijd had ik een hekel aan iedereen die niet bij die brand was geweest. Hoe konden ze er nou jets van begrijpen als ze zeif niet in het vuur hadden gezeten?" Johanna was zelf net voor de brand uitbrak bij de zaal weggegaan. Twee goede vrienden kwamen daar even later om het leven. ,,Heel vaak denk ik: Waarom zij, en waarom ik niet? Deze ervaring draag je je hele leven in je rugzakje." Parash (25) verloor zijn broertje. Hoe voelt het om zonder hem verder te gaan, willen de Volendammers van hem weten. ,,Ik denk heel vaak aan hem. Alle herinneringen maken dat hij voor mij nog steeds leeft. Voormijn gevoel bestaat hij nog. Alleen heeft hij een nieuw leven. En in dat leven is hij toch dicht bij me. Daarom wil ik nieuwe kansen oppakken, zodat hij trots op me kan zijn. Het is heel moeilijk, maar in het donker moet je altijd proberen het licht te vinden." Trots vertelt hij over zijn eerste kindje; de kleine is mee naar Volendam. Een glunderend peuter koppie onderstreept zijn toekomstplannen. Een andere Zweedse jongen vertelt dat hij na lang worstelen de school toch weer heeft opgepakt. Een vriend van hem zegt dat hij pas zijn rijbewijs heeft gehaald. Nummer drie, nog zwaar gehandicapt, vertelt dat elke huidoperatie vooruitgang brengt en begint over de plannen voor zijn eigen filmbedrijf. Alsof ze allemaal tegelijk willen zeggen: Knok door!

Niet alleen
Volendamse vragen, Zweedse antwoorden. Een moeder vertelt dat ze haar kind 'opnieuw moest leren kennen'. Een jongen roept iedereen op om 'nooit meer te gaan roken'. Alles komt ter sprake als de twintig jonge bezoekers en de acht meegekomen ouders samen met de Volendammers bij elkaar zijn in zaal De Jozef. De bezoeken aan het graf van de veertien omgekomen Volendammers en aan 't Hemeltje zijn net zo indringend. De pastorie van de Vincentiuskerk was twee avonden het trefpunt van moeders van overleden jongelui uit Volendam en ouders van hun Scandinavische lotgenoten. Pastoor Jan Berkhout: ,,Er was een Zweedse moeder bij van vier kinderen. E6n jongen was ze al voor de brand verloren, twee kwamen bij de brand om het leven. Nummer vier is zo getraumatiseerd door alles wat er is gebeurd, dat het contact heel moeilijk is. Voor deze vrouw was het goed haar verhaal te kunnen vertellen. En hoewel het hun eigen verdriet nooit zal wegnemen, biedt het de moeders uit Volendam ook troost en houvast. Het is herkenning. En het besef dat je niet alleen staat, met je pijn."

Lesstof
Herkenning is er ook voor Melanie Klene (16) uit Volendam. In de nieuwjaarsnacht verbrandde ze haar rug, haar benen, haar armen en handen. Ze draagt nog handschoenen en verband om haar armen. ,,Het gaat nu best wel weer goed. Maar mijn werk in de keuken van een hotel, kan ik niet meer doen. Nu zit ik in een winkel achter de kassa." Vooral het verhaal van de Zweed Parash spreekt haar aan. Hij heeft het over zijn angst om na de discobrand opnieuw een feestzaal binnen te stappen. Melanie herkent het. ,,Ik durfde tot oktober ook niet uit te gaan. Ms ik veel mensen bij elkaar zag, moest ik steeds aan de brand denken." Parash raadt jong Volendam aan over die angst heen te stappen. ,,Het beste is om het gewoon te doen. Na zes keer ben je er overheen." Melanie: ,,Ik ben nu een paar keer gegaan. Uiteindelijk wil je er toch weer bij zijn. Het begint voorzichtig te wennen." Gisteren deden de Zweden nog een rondje Amsterdam, vandaag vliegen ze terug naar het noorden. Met in hun koffers een foto van zichzelf in Volendamse klederdracht. Mooie pakken hoor, vindt Daniel. Maar hij lacht er een beetje om. ,,Want in Volendam weten ze best dat het niet om het uiterlijk gaat."