Een jaar na . . . Volendam herdenkt

Een jaar na . . . Volendam herdenkt
Op een meer dan indrukwekkende wijze heeft Volendam maandag en dinsdag de nieuwjaarsramp voor de eerste keer herdacht. Een moment waar met name veel ouders - zij beleefden de nacht zo bewust - tegenop hadden gezien. Het werd een etmaal van woorden, stilte, tranen, gezang, gebed, steun en soms een lach.

Maandag gingen de gedachten van jong & oud terug naar de aanloop naar de rampnacht. Het was 's middags precies een jaar na de laatste begroeting tussen de kinderen en hun ouders. De gang naar de bar voor oudejaarsavond. De trek naar bar De Hemel en het tijdstip van het noodlot. Voor de ouders doemden de vreselijke beelden van de eerste uren na de laatste jaarwisseling weer op. Het onheilspellende telefoontje, het wanhopig zoeken, het uren wachten op een bevrijdend bericht. Voor slechts een enkeling uiteindelijk met een positieve klank. Voor het overgrote deel kreeg het leven in die nacht een wending en maakte die tragedie de geest in de mens enorm kwetsbaar. De altijd vreedzame periode van kerst en oud & nieuw stond voor de meeste Volendammers dit keer in het teken van rouw. ,,Deze dag is weg. Voor altijd", zei een vader, die een zoon verloor, maandagavond tegen twaalven is. over de nacht van oud op nieuw. Volendam, een jaar na. In de Heilige Mis van maandagavond in de Mariakerk werden de veertien omgekomen jongeren reeds herdacht. Later op de avond, even voor en ruim na twaalf uur, trokken groepjes jongeren en ouders richting de begraafp1aats, de kerk waar gewaakt werd, en het pand van de Wir War bar en De Hemel. Daar heerste een macabere stilte en was het donker. Het decor, sneeuw en kou, verschilde niet met dat van een jaar eerder. Alleen was er toen totale chaos, loeiden er sirenes, droop de wanhoop van de gezichten af. Twaalf maanden later was er de kille aanblik. De buitenkant. Gordijnen dicht. Geen lichtstralen. Toch riep alleen al de nabijheid van het pand herinneringen en emoties op bij jongeren.

Zoals hij ook de volgende dag zou spreken, deed Albert Binken even eerder in de kerk een woordje namens de BSNV. Hij bracht tevens zijn via e-mail gekregen boodschap van de Zweedse moeder Lman (zij verloor twee dochters tijdens' de Göteborgse discotheekramp van '98), de Volendamse bevolking een hart onder de riem te steken, over aan het gehoor in de kerk. Voor vader van een geschonden of overleden kind is het een 'loodzware opgave een woordje te richten tot mensen in een zaal. Naast Binken hadden ook Jaap Smit (Uk) en Freek Veerman de moed. Jaap Smit deed het zowel in de Mariakerk als tijdens de herdenkingsdienst in sporthal Opperdam. Jaap's zoon Fred kon als enige overlevende getroffene de jaarwisseling met in Volendam meemaken. Hij verblijft nog enkele weken in het AMC ziekenhuis en in Amsterdam kreeg hij oudejaarsavond zestien vrienden op bezoek. Freek Veerman, vader van de overleden Peter Veerman, sprak evenals Smit tijdens het bijzondere samenzijn in de Opperdam. Met hun woorden raakten ze beiden de ziel van de aanwezigen.
Tijdens beide kerkdiensten, van muziek voorzien door het koor Forever Young, was er een toespraak van burgemeester Bulte. De muziek, met verder het zo aangrijpende Waarom nou jij van Marco Borsato en ook het speciale door Volendamse artiesten opgenomen Huil maar als je huilen moet, maakte veel emoties los. Tijdens de beide diensten werden veertien herdenkingskaarsen aangestoken. Door vrienden, vriendinnen, broers en zussen van de veel te vroeg gestorven jongeren. Zij lazen evenzeer enkele gedichten voor.

Gistermorgen konden alle kerkgangers een kaarsje neerzetten vlakbij de drie zuilen waarop de afbeeldingen van de veertien overledenen prijkten. De afgeladen Vincentiuskerk toog na afloop naar de begraafplaats, waar er serene stilte heerste tussen de gedichten, verhalen, het Onze Vader en de song "I want to know what love is".

De saamhorigheid kreeg een vervolg in de aansluitende herdenkingsdienst in de Opperdam, waar met gevoel gebrachte muziek (van Broken Chair, Brown Leg, Millennium Proof, Ruud Nieuweboer/Jozef de Boer/Dick de Boer) de boventoon voerde. Groot was telkens het applaus vanuit de voile zaal. Niet in de laatste plaats voor één van de jongeren die een voorbeeldfunctie heeft in de gemeenschap: Lou Snoek. Hij zong enkele duetten met Broken Chairzanger Edwin Zwarthoed en richtte zich met enkele woorden tot zijn lotgenoten en de ouders.

Na afloop lieten enkele vriend(inn)en, broers en zussen van de overleden kinderen op het parkeerterrein van de Opperdam en het Don Bosco College veertien duiven uitvliegen. Het betekende het einde van een etmaal van verbondenheid. Saamhorigheid, verkregen door de annwezigheid van getroffenen en de bereidheid van zoveel andere dorpelingen (alsmede de mensen van het Rode Kruis) om iets te doen voor de getroffenen. De helpende band werd uitgestoken en dankbaar aangepakt.

De gemengde gevoelens waarmee de getroffenen de afgelopen maanden zaten opgescheept, keerden na afloop ongetwijfeld terug. Leegte, opluchting, woede, berusting, vragen, onbegrip, verlangen. Even voor vier uur was het voorbij. Een bladzijde, omgeslagen. De eerste herdenking is achter de rug. In alle toespraken gold als rode draad dat Volendam verder moet. En gank. Met opnieuw gemengde gevoelens. Oud & nieuw keert steeds terug. Het blijft worstelen. Nog vaak genoeg zal bier en daar een terugslag moeten worden geïncasseerd Toch zullen steeds meer mensen de kracht vinden 'bet verlies' te overwinnen. Zodat voor een ieder weer toekomstperspectief gloort.