Pelgrimage met een lach en een traan

Pelgrimage met een lach en een traan
door Ed Veerman
Tal van uiteenlopende levenspaden kruisten elkaar afgelopen week in het Franse Lourdes, waar zo’n 112 hoofdzakelijk Volendammers op pelgrimage waren. Het overgrote deel van de bedevaartgangers bestond uit bij de nieuwjaarsramp van vorig jaar betrokken mensen. Niet of wel ramp-gerelateerd: iedere ’pelgrim’ meldde zich met een doel, wens, intentie of verwachting aan bij Het Anker voor de trip. Ze gaven zich over aan de massaliteit (drukte bij bezoek aan de baden en de grot) of aan de commercie. Staken een kaars op voor vriend of vriendin, broer of zus. Een gebed voor een gewonde zoon of dochter, of voor overleden vader of moeder. Op zoek naar de innerlijke rust, naar de diepste wortelen van het mysterie rond de verschijning van Maria aan Bernadette, versterking van het geloof of het contact met het verloren kind. Iedere deelnemer droeg zijn of haar kruis met zich mee, jong of oud.

Een week van uitersten: intens verdriet en gezelligheid wisselden elkaar in hoog tempo af. Een onmogelijke opgave om van zo’n omvangrijke groep – met diverse emotionele ladingen – een éénheid te willen kweken. Toch ontstonden er nieuwe aparte banden, of werden banden juist aangehaald. Letterlijk zou de zon nimmer doorbreken, in de afgelopen regenachtige week. Figuurlijk liet hij zich zo nu en dan zien. 

De buspelgrims, twintig in getal, vertrokken op zondagmorgen (Bevrijdingsdag). Voor een lange trip, maar die was doorspekt met een bezoek aan de prachtige Cathédrale Saint-Etienne in de stad Metz. Verder genoot men van de bijzondere landschappen en vergezichten die Frankrijk rijk is. Op de tweede dag brachten zij een bezoek aan Nevers, de plaats waar Bernadette – die in 1858 Maria meerdere malen zag verschijnen in Lourdes – opgebaard ligt in een schrijn. Voor Pastoor Berkhout was het de eerste keer dat hij Nevers bezocht. Hij droeg een Mis voor en er volgde een gezamenlijke lunch in het klooster. Goed geluimd werd de busreis vervolgd, waarna een downstemming over de groep neerdaalde toen hen het nieuws van de moord op Pim Fortuyn vanuit Nederland bereikte.

Dinsdags arriveerden beide groepen op plaats van bestemming, Lourdes. Na een gezamenlijke lunch werd de bedevaartstocht begonnen met een viering in de Crypte, voorgegaan door Pastoor Berkhout, met Jan Keizer op orgel en voorbeden van Geer Schokker en Kees Veerman. ’s Avonds liepen met name de ouderen de immer indrukwekkende lichtprocessie. De volgende morgen werd er een groepsfoto gemaakt en was er een speciale viering bij de grot waar Bernadette ooit Maria, ’de onbevlekte ontvangenis’, zag verschijnen. Tijdens die Mis ontstaken de jongeren twee speciaal voor Volendam vervaardigde kaarsen, welke naderhand werden vervoerd naar de plaats waar alle pelgrims door middel van een kaars op te steken hun gebed en intenties verhoord hopen te zien. ’s Middags werd het museum bezocht en de begraafplaats waar de familieleden van Bernadette Soubirous liggen. ’s Avonds was het grootste gedeelte van de groep in de ban van de voetbalwedstrijd Feyenoord-Borussia Dortmund, de UEFA Cupfinale met dorpsgenoot en Feyenoord-keeper Edwin Zoetebier. Het zorgde voor een uitgelaten ambiance in Hotel Solitude, waar alle gasten logeerden.

Op Hemelvaartsdag toog het gezelschap naar de Basiliek Pius X, waar zo’n 25.000 gelovigen ingaan en die zaten er die donderdag ook. In deze ondergrondse basiliek kregen drie leden van de Volendamse groep, Jan Koning (die vaker tijdens deze internationale Hoogmis zingt), Evert Bootsman en Do van der Pal de kans om tussen alle andere nationaliteiten in het koor ons land en gemeente te vertegenwoordigen. SSNV-voorzitter Erik Tuyp kreeg tijdens de voorbeden zelfs de mogelijkheid om voor zoveel mensen aandacht te vragen voor hetgeen anderhalf jaar geleden in Volendam is gebeurd. Pastoor Berkhout werd naderhand voor de eerste keer uitgenodigd voor het diner met de Bisschop van Lourdes. ’s Avonds woonden ook de jongeren – die steeds meer begaan leken met het kerkelijke – dit keer de lichtprocessie bij.

Op de vrijdag van het overvolle programma werd vroeg koers gezet naar de Pyreneeën, waar een aantal voor een dermate flinke wandeltocht koos, dat van het sneeuwlandschap kon worden genoten.  Op zaterdag beleefde de pelgrimage haar hoogtepunt tijdens de Mis in de Sité Saint-Pièrre, een oord waar de minder bedeelden onderdak en een maaltijd kunnen krijgen. In die Mis, voorgegaan door Monseigneur Van Burgsteden, vroeg Pastoor Berkhout alle jongeren op het altaar te komen, waarna een aantal bij de ramp van vorig jaar betrokken jongeren iets voordroeg. Een speciaal uur waarin de jongeren met hart en ziel over hun gevoelens spraken, vertelden wat hen had bewogen om mee te reizen naar Lourdes en hoe de trip hen bekomen was. Ze baden om kracht voor hun lotgenoten, met of zonder zichtbare schade, de ouders van die getroffenen en de ouders van de overleden jongeren. Een indrukwekkende stilte viel af en toe, bijvoorbeeld toen Johan Visscher en Gerda Bootsman de namen van de veertien te vroeg gestorven generatiegenoten oplazen, toen Manon Kok iets voor haar zus Anja voordroeg. Bewondering was er evenzeer voor Jessica Schilder, Melanie Klene, Esther & Sandra Veerman, Marion Koning & Annemarie Veerman en Kees Veerman & Linda Bond, die de gevoelens van de aanwezige jongeren en die van de achtergebleven dorpsgenoten onder woorden probeerden te brengen. Op het moment dat Martine Kroon haar overleden kameraadje Nico Veerman wilde toespreken en het haar te veel werd, stapte Kees Veerman (buurman) naar voren om het gebaar van Martine alsnog te verwoorden.

Dat jongeren eerder die middag geïmponeerd de vertelling van de kruisweg ondergingen en later spontaan om de handoplegging vroegen – wat aan het einde van de mis gepland werd – en twee jongeren de pastoor grappend mededeelden dat hij bij absentie van zijn persoon met een gerust hart een beroep op hen kon doen, gaf blijk van een even eerbiedige als losse sfeer. Na de toespraken ontstaken alle jongeren  waxinelichtjes, die de gehele viering brandden en daarna werden meegenomen. ’s Avonds werden ze geplaatst bij de 24 uur per dag – maar steeds weer ververste – brandende kaarsen.

Tegen middernacht werd besloten naar de overkant van de grot te gaan, waar Maria werd bedankt voor alle ingrediënten van een bewogen week. Daarna ging het gezelschap naar en langs de grot – waar een eeuwige drukte heerst maar het rond dat tijdstip wat rustiger wordt – en staken velen nog één of meerdere kaarsen op, waarmee een emotionele dag – en week – werd afgesloten. Voor de pelgrims die per vliegtuig waren gekomen, zat de reis er de volgende middag op. Klaas Schilder ging ’s morgens nog een mis voor, waarna de terugreis werd aanvaard. Zondagmorgen vroeg waren de buspelgrims reeds vertrokken. Zij brachten nog een bezoek aan de pittoreske plaats Rocamadour, waar de Zwarte Madonna in een kapel staat. Maandag werd afgesloten met een cultureel tripje door Parijs.
KRO’s Kruispunt was in Frankrijk aanwezig met de camera en brengt op Eerste Pinksterdag een impressie van de jongste bedevaart van Volendammers in Lourdes.