Pastoor Berkhout: Veiligheidsmaatregelen zijn duur, maar we hebben in feite geen keuze

Veiligheidsmaatregelen zijn duur, maar we hebben in feite geen keuze
Na de nieuwjaarsbrand werden ook de kerkgebouwen in Volendam gecontroleerd op hun brandveiligheid. Maatregelen waren nodig, oordeelde de gemeente. Hoe klein de kans op calamiteiten in een godshuis ook is, het kerkbestuur voelde zich wel verplicht om flink in die maatregelen te investeren, schetst Jan Berkbout, pastoor van de St. Vincentiuskerk en Het Kruispunt.
JAN BERKHOUT

Onmiddellijk na de nieuwjaarsbrand in Volendam werd voor het kerkbestuur duidelijk dat de gemeente zou komen met strengere eisen ten aanzien van de beveiliging van ook het kerkgebouw. Het kerkbestuur had daar alle begrip voor. Juist als kerk moet je zorgen dat je voldoet aan de veiligheidseisen. Je vervult toch een voorbeeldfunctie In de zomer van 2001 kregen de beide kerkgebouwen bezoek van de inspectie brandveiligheid van de gemeente Edam Volendam. Ons bleek toen dat voor de kerkgebouwen dezelfde criteria werden gehanteerd als voor de horeca. Het kerkbestuur was daar door verrast, maar kon daar niet aan ontkomen. Nog steeds vind ik het vreemd om aan kerkgebouwen dezelfde eisen te stellen als aan een horecagelegenheid. Vooropgesteld natuurlijk dit: ook een kerkgebouw moet per definitie veilig zijn.

Toch is er een groot verschil tussen mensen in een kerk en mensen in horeca. In de Vincentiuskerk staan banken en geen losse stoelen waarover je kunt vallen als je - bij brand - in paniek de kerk moet verlaten. De materialen zijn niet licht ontvlambaar. Verder is er weinig meubilair in een kerkgebouw. De kerk heeft brede paden, en afgezien van een paar brandende kaarsen is er nauwelijks sprake van een groot risico op het uitbreken van een brand. Ik kan me ook niet herinneren dat er ooit een grote brand in een kerkgebouw is geweest waarbij mensen om het leven zijn gekomen. Ik stel ook vast dat de medewerkers van de brandveiligheid, in dit opzicht althans bijna nog katholieker zijn dan de paus. Nauwgezet voeren zij de regels door, want mocht er ooit iets gebeuren dan willen zij gedekt zijn. Ik kan me deze werkwijze goed voorstellen en geef ze ook nog gelijk.
 
Wat moest er concreet gebeuren toen de beide kerkgebouwen van de parochie waren gecontroleerd? De verhouding van het aantal zitplaatsen in de Vincentiuskerk tot het aantal uitgangen was niet in overeenstemming met elkaar. Het kerkbestuur werd voor deze keuze gesteld: 300 zitplaatsen verwijderen 6f twee nieuwe nooduitgangen maken, elk aan de lengtezijde van de kerk. Het verminderen van het aantal zitplaatsen zou tot gevolg hebben gehad dat we de zijbeuken zouden verwijderen. Op zich geen probleem voor de gewone zondagen, maar wel voor de grote kerkelijke feesten en bijzondere uitvaartdiensten. Voor een normale zondag is 700 zitplaatsen genoeg. Toch was deze keuze geen optie voor het kerkbestuur.

De Vincentiuskerk wordt veel gebruikt voor concerten vanwege het tekort aan grote ruimtes voor culturele evenementen. Gekozen werd dus voor de twee nieuwe nooduitgangen. Twee biechtstoelen, die gebruikt werden als opslagruimte, werden omgebouwd tot nooduitgang. Deze verbouwing bleek een grote ingreep te zijn. Er moest een stuk muur worden uitgehakt, de verwarming moest omgelegd worden, er was een nieuwe vloer nodig, nieuw schilderwerk en natuurlijk twee grote deuren die bij de stijl van het kerkgebouw horen. Daarnaast moesten er allerlei kleine dingen verwijderd worden, zoals scherpe punten een koorbek en doopbek. Op sommige plaatsen moest extra verlichting worden aangebracht: groene bordjes boven de verschillende uitgangen, en ook een noodverlichting.

Ook in het tweede kerkgebouw van de parochie, het Kruispunt, moest het een en ander worden aangepast. Dit kerkgebouw is 39 jaar oud en wat je in deze kerk ziet zijn eigenlijk alleen maar de gemetselde muren. Het brandgevaar is daar nog veel geringer. Dit gebouw kon redelijk de toets van veiligheid doorstaan. In ieder geval geen extra nooduitgangen. De kosten waren hoog: 50.000 euro. Het kerkbestuur had daar toch wel moeite mee, want hoe kom je aan dit geld? De restauratie van de kerk was nog niet geheel voltooid en het beschikbare geld was daar voor bestemd. Met Kees Veerman, lid van het kerkbestuur, die in zijn portefeuille het beheer van de gebouwen heeft en dat uitstekend doet, voerden wij een gesprek met de wethouder over een financiële bijdrage. De wethouder was echt weiwillend, maar als gevolg van de nieuwjaarsbrand rijzen ook voor het gemeentebestuur de kosten de pan uit. Het gemeentebestuur zit ook moeilijk.
 
Het kerkbestuur heeft gekozen voor extra nooduitgangen om dienstbaar te zijn aan de gemeenschap van Volendam. Als het kerkbestuur 300 plaatsen zou hebben verwijderd zou dat niet alleen gevolgen hebben gehad voor het kerkbezoek op grote feestdagen, maar het zou ook een klap geweest zijn voor de gemeenschap. Echte grote culturele evenementen zouden dan niet meer mogelijk zijn. Om die redenen vertrouwt het kerkbestuur er op dat de gemeente toch zal bijdragen in de gemaakte kosten. Bij de herdenking van de nieuwjaarsramp staat de kerk weer centraal in het hart van de Volendammers. Op oudejaarsavond is de kerk tot in de nacht geopend. De portretten van de jongeren staan weer opgesteld. De Volendammers kunnen er een lichtje bij plaatsen. Het kerkhof staat in het licht, zodat mensen een bezoek kunnen brengen aan de graven van de jongeren. Ook de pastorie is op oudejaarsavond geopend. Op 1 januari vindt in de kerk weer een grote herdenking plaats. We zouden dan te kort hebben aan 700 zitplaatsen.