Studie Purmer-Meer : Dijkstra schroomt radicale voorstellen niet
Studie Purmer-Meer : Dijkstra schroomt radicale voorstellen niet
Tjeerd Dijkstra woont al 40 jaar - en werkt in Edam. Als architectstedenbouwkundige maakt hij zich al geruime tijd grote zorgen over de toekomst van de nu nog grotendeels ongeschonden weidse landschappen van Noord-Hollands Midden, met daarin de karakteristieke historische dorpen en IJselmeerstadjes. ,,Naarmate de Deltametropool bezuiden het Noordzeekanaal in omvang en dichtheid toeneemt wordt de verstedelijkingsdruk in deze regio meer voelbaar, met alle ruimtelijke consequenties van dien”, zegt hij. Daarbij zal volgens hem het van rijkswege aangewezen ‘bundelingsgebied’ Purmerend – Edam-Volendam het eerste aan bod komen om - net als in de jaren zestig - de overloop uit de Amsterdamse regio op te vangen.
,,Ook de Streekplankaarten geven aan dat dit gebied, dat als een eiland in het beschermde natuurgebied van Waterland ligt, vrijwel het enige is dat voor de opvang van toekomstige behoefte aan woon- en werkruimte in Noord-Hollands Midden echt soelaas kan bieden.” Dijkstra begon al lang geleden een studie naar de opvang van de onvermijdelijke verstedelijking van de regio in de toekomst. Zonder voorbij te gaan aan de ook in het Streekplan centraal gestelde thema’s als ecologie, waterhuishouding, infrastructuur en - niet in de laatste plaats -bescherming van cultuurhistorische waarden. ,,Over die studie, waarin niet geschroomd wordt radicale voorstellen te doen, had ik begin 2001 een interview met het Noord Hollands Dagblad. We zijn nu meer dan een jaar verder, een jaar waarin het Streekplan voor Noord-Holland Zuid aanleiding heeft gegeven de ideeën te toetsen en verder uit te werken.” Zijn studie mag zich verheugen in een groeiende belangstelling. Met name ook van de zijde van de Statenfracties, die maandag beslissingen moeten nemen over het Streekplan. ,,Ik heb ook plaatselijke bestuurders benaderd om een discussie op gang te brengen over de kansen en bedreigingen voor de toekomst van Waterland in het kader van de onvermijdelijke op ons afkomende verstedelijking. Die discussie moet niet gaan over de vraag ôf er substantieel bijgebouwd moet worden, maar over hoe, waar en hoeveel.”
Vormenloze huizenzee
Als daar geen visie op ontwikkeld wordt, loopt volgens Dijkstra het nu nog gave open landschap tussen Purmerend en Edam/Volendam straks geheel vol en verdwijnt het karakteristieke, historische silhouet van Edam in een vormeloze huizenzee. ,,Het gaat niet om een keuze tussen kwaliteitsverbetering en verdichting in de bestaande stad of nieuwbouw in het buitengebied. Verdichting en kwaliteitsverbetering blijven een eerste prioriteit, maar als uit alle onderzoeken blijkt dat met alleen verdichting in de toekomst niet aan de vraag kan worden voldaan, dan moeten nu al locaties aangewezen worden waar beperkte uitbreiding in de toekomst nog mogelijk is om te voorkomen dat straks belangrijke landschappelijke waarden voor goed verloren zijn gegaan. De opgave is om te zorgen voor voldoende aantrekkelijke woonlocaties, voldoende werkgelegenheid, goede Openbare voorzieningen, voldoende wegen en goed openbaar vervoer. ,,En, vooral niet te vergeten, voldoende waterberging”, aldus de architect.
Elementen
Het zijn precies de aandachtspunten die genoemd zijn in het Streekplan en die centraal hebben gestaan in zijn verdere uitwerking van de studie Purmer-Meer. Belangrijkste elementen in die studie zijn:
- Handhaven van het Purmerbos als belangrijke recreatieve voorziening van Purmerend, in het hart van het plan. Gebruiken van het niet te bebouwen deel van de Purmer tussen de Middentocht en de oostelijke ringvaart als waterbekken (verbrede boezem) met wisselend peil voor piek- en voorraadberging. Open water met belangrijke recreatieve functie, onder meer voor de watersport.
- Tussen de Middentocht en de Oosterweg, omringd door water en bos, een drietal nieuwe stedelijke kernen met ieder circa 10 - 12.000 woningen, gemengd met werken, een hoog voorzieningenniveau en een eigen halte van de regiorail (maximaal 12 minuten lopen, een half uur tot in hartje Amsterdam). Ter plaatse van de spoorhaltes doorsteken naar de bestaande wijken van Purmerend met aan weerszijden open bebouwing in de vorm van appartemententorentjes, zogenaamde ‘stadsvilla’s’, rondom vrij gelegen in het bos.
- Aanleg van de Baanstee Noord als kwalitatief hoogwaardig en landschappelijk stevig in de polderstructuur verankerd regionaal bedrijventerrein.
- Doortrekken van de Noord-Zuid lijn als regionale vervoersvoorziening naar Purmerend en vervolgens via de Wormer naar de - reeds in de Amsterdamse plannen opgenomen - Zaanse tak van de metro. In Purmerend zes haltes, drie in de drie nieuwe kernen, één bij Baanstee-Noord, en twee in de bestaande stad, samenvallend met de bestaande treinstations.
Naast deze suggesties voor de toekomstige inrichting van het met vollopen bedreigde gebied tussen Purmerend en Edam, heeft Dijkstra in zijn studie ook aangegeven welke elementen van het Streekplan nadere aandacht verdienen, omdat zij in strijd zijn met de uitgangspunten van het Streekplan zeil met betrekking tot de bescherming van ecologische of cultuurhistorische waarden.
Zuidzijde
Dat zijn dan met name de gesuggereerde uitbreiding aan de zuidzijde van Purmerend, voor zover die ten koste gaat van het Purmerbos, de uitbreiding aan de noordoostkant in werelderfgoed Beemster en de uitbreiding van het Edamse bedrijventerrein langs de rijksweg. Dat is nu al een beeldverstorend element en blokkeert het gewenste doorzicht vanuit de Zeevang polder naar de Purmer.”
Gedeputeerde Staten hebben de suggestie van de commissie ruimtelijke ordening van Provinciale Staten overgenomen om Purmer-Meer te betrekken bij de verdere planvorming voor Waterland. ,,Er blijkt uit dat integrale planvorming, met een open oog voor ontwikkelingen op velerlei terrein die zich in de naaste toekomst al kunnen voordoen, kan leiden tot brede politieke ondersteuning. Dat verplicht tot verdere studie en daarop gebaseerd beleid, want er is nog heel wat te doen alvorens we kunnen zeggen dat een goede ruimtelijke ontwikkeling voor Noord-Hollands Midden gewaarborgd is.