Ramp Volendam had erger gekund

Ramp Volendam had erger gekund
De ramen van het Volendamse rampcafé De Hemel waren hermetisch gesloten toen daar 1 januari 2001 een fatale brand uitbrak. Dat was nog een geluk bij een ongeluk, want als gevolg van gebrek aan zuurstof woedde de brand slechts even. ''Anders hadden mogelijk honderd tot tweehonderd doden kunnen vallen.'' Dat had, zo verklaarde de rechtbankpresident R. Toeter in Haarlem vanochtend, TNO uit onderzoek geconcludeerd. In Haarlem is vanochtend een begin gemaakt met het zevendaagse strafproces tegen eigenaar Jan Veerman (56) van café De Hemel, zijn dochter Laura (26) en bedrijfsleider John Veerman (35, geen familie). Hun wordt brand door schuld, dood door schuld en schuld aan het oplopen van zwaar lichamelijk letsel ten laste gelegd.

Toeter somde een reeks klachten op tegen Jan Veerman, die het als horecabaas niet nauw zou hebben genomen met bouw- en brandvoorschriften. Zo waren er al in 1988 klachten over gebrek aan brandveiligheid in De Blokhut, samen met de Wirwar en café De Hemel in hetzelfde complex aan de Dijk. In De Hemel was de panieksluiting op de nooduitgang ondersteboven gemonteerd. ''Dat maakt niet uit,'' zei Veerman. ''Een panieksluiting springt altijd open als je tegen de deur drukt. Maar als het pikkedonker is, wordt dat moeilijk.'' In de fatale nacht, die veertien levens eiste en velen verminkte, hadden de barkeepers sterretjes uitgedeeld. Na de brand waren 78 verbrande sterretjes geteld. Er ontstond een steekvlam; de kerstversiering vatte vlam. De kerstversiering, die te laag hing, was niet geïmpregneerd, maar volgens TNO, zo bleek vanochtend, had impregneren van het dak de brand niet kunnen voorkomen.

''Jan Veerman was fel tegen vuurwerk in zijn zaken. Het is de vraag of je hem kunt verwijten dat een groep volwassenen sterretjes is gaan afsteken in De Hemel,'' zei Veermans advocaat Wim Anker vandaag. Rechtbankpresident Toeter richtte eerst het woord tot de slachtoffers en de nabestaanden. Hij zei te begrijpen dat de brand geen ogenblik uit hun leven is geweest en wenste hun in deze dagen waarin alles weer wordt opgerakeld, veel kracht toe. Ook Veerman, zijn dochter en de bedrijfsleider werden toegesproken. ''Omdat u dit ook niet gewild heeft, zullen het ook voor u zware dagen zijn.'' Veerman, zijn dochter en de bedrijfsleider zijn alle zeven procesdagen aanwezig.

Een aantal slachtoffers en nabestaanden uit Volendam is naar de rechtbank in Haarlem gekomen om het strafproces te volgen. Ook pastoor Berkhout is aanwezig. De rechtbank Haarlem heeft tijdens de zitting twee zalen in gebruik. De media moeten het proces via een televisieverbinding op groot scherm volgen, gescheiden van slachtoffers en de feitelijke zitting. Jan Veerman bestrijdt dat de verlichting die de nooduitgangen in café De Hemel moest aangeven, niet goed zichtbaar was tijdens de rampzalige nieuwjaarsnacht in 2001.

De politie constateerde na de brand dat de kerstversiering het zicht op de bordjes belemmerde. ''Dat is absoluut niet waar,'' aldus Veerman ''We hadden rond die bordjes geen versiering hangen.'' Hij erkende voor de rechtbank dat voor de ramen traliewerk zat. ''Dat moest van Bouw- en Woningtoezicht,'' zei hij. Het traliewerk zat op slot, de sleutel hing achter de bar. Volgens Veerman kon je het slot echter zo open trekken. Verder erkende Veerman dat de brandslanghaspel in een kast hing, zonder aanwijzing op de deur. Dit was volgens de horecabaas echter gebeurd in samenspraak met de gemeentelijke brandpreventieambtenaar, K. Bont.

De rechtbank heeft vier getuigen opgeroepen. Vanmiddag werd een deskundige van onderzoeksinstituut TNO gehoord. Daaraan voorafgaand werd een video getoond van een reconstructie van de brand. Morgen volgen de getuigenverhoren van een barkeeper, en twee getuigen-deskundigen. Donderdag hoort de rechtbank alle drie de verdachten. De nieuwjaarsbrand in de ochtend van 1 januari 2001 kostte aan veertien jongeren het leven. zo'n driehonderd raakten gewond. Jan Veerman, zijn dochter en de bedrijfsleider wordt dood door schuld en brand door schuld ten laste gelegd. Ze kunnen maximaal een jaar gevangenisstraf krijgen.