Zorg voor slachtoffers staat voorop

Zorg voor slachtoffers staat voorop
Het is meer dan tweeënhalf jaar geleden dat café De Hemel met dennengroen werd versierd om kerst en oud-en-nieuw te vieren. De jaarwisseling was net voorbij toen een feestganger brandende sterretjes omhooghield. Razendsnel ontstond een felle brand en raakte de bar vol rook. De verschrikkelijke gevolgen zijn bekend: veertien jongeren kwamen om het leven. Ruim 200 raakten gewond. Café-eigenaar Jan Veerman, zijn dochter en zijn bedrijfsleider staan vanaf vandaag voor de rechtbank in Haarlem in een strafzaak terecht. Het openbaar ministerie legt hen brand door schuld en dood en zwaar lichamelijk letsel door schuld ten laste. Het onderzoek heeft zo lang geduurd omdat het OM 'een zo volledig mogelijk beeld' wilde krijgen van wat er is gebeurd en wie verantwoordelijk is. Verdere vertraging ontstond toen Veerman en de zijnen afgelopen winter nieuwe advocaten kozen: Anker&Anker uit Leeuwarden. Zij hadden voorbereidingstijd nodig.

Na de cafébrand waren veel dorpelingen woedend. Op de gemeente en op Veerman. Iedereen in Volendam heeft een bijnaam en de kroegbaas heet er Jan 'Dekker'. ,,Er is bijzonder veel haat naar JD'', schreef oom van slachtoffer in juni 2001 op internet. Anderen namen het voor Veerman op. ,,Hij heeft dit ook nooit gewild.''  Dat laatste benadrukt het OM nu ook. De drie verdachten worden schulddelicten ten laste gelegd. Dat betekent dat zij volgens het OM onachtzaam, onvoorzichtig of nalatig waren. Maar van opzet was geen sprake, beklemtoont het parket. ,,Het is evident dat geen van de verdachten deze ernstige gevolgen heeft gewild.'' Veerman wordt naast deze delicten ook een aantal overtredingen verweten. Hij zou de Drank-en Horecawet hebben overtreden en de eisen hebben genegeerd die de Bouwverordening stelt aan brandbestrijdingsmiddelen en vluchtwegen. Alledrie de verdachten kunnen -naast een boete- maximaal zestien maanden cel krijgen. Wie hoeveel krijgt, is afhankelijk van hoe de rechter hun aandeel in de brand weegt. De rechtbank trekt zeven zittingsdagen uit voor de zaak. De uitspraak is naar verwachting rond 18 juli.

Naast deze strafzaak loopt er inmiddels ook een civiele zaak tegen Veerman. Vrijdag hebben advocaten namens 214 slachtoffers en nabestaanden de café-eigenaar aansprakelijk gesteld en voor de rechtbank in Haarlem gedaagd. Via die zaak eisen ze een schadevergoeding. Er in afwachting van de procedure is beslag gelegd op een aantal bankrekeningen van Veerman, onroerende zaken en andere zaken die tot zijn vermogen behoren. Dat is gedaan om te voorkomen dat hij bezittingen verkoopt of op een andere manier buiten bereik van de claim brengt.  De twee zaken staan formeel los van elkaar, maar kunnen elkaar wel beïnvloeden. Ter voorbereiding op de civiele procedure werden in december 2001 voorlopige getuigenverhoren gehouden. Veerman, diens dochter en de bedrijfsleider waren toen niet verplicht om te spreken. Hun verklaringen konden immers in de strafzaak tegen henzelf worden gebruikt.

In Nederland geldt dat niemand mee hoeft te werken aan zijn eigen veroordeling. Tot diepe teleurstelling van de slachtoffers bleven de drie voor de civiele rechter dan ook zwijgen. De voorlopige verklaringen van andere getuigen zijn in de strafzaak mogelijk wel bruikbaar. Andersom kan de strafzaak straks ook doorwerken in de civiele procedure. Als voor het strafrecht de schuld van Veerman komt vast te staan, kan dat een goede basis vormen voor een schadevergoeding via een civiele procedure. De strafzaak wordt in het dorp met interesse gevolgd, want er moet tenslotte recht worden gedaan, vinden de inwoners. Toch staat voor hen de zorg voor de slachtoffers en de vraag of deze een financiële genoegdoening krijgen, voorop. Ook de kwestie of er ooit nog horeca komt in het ramppand, beheerst de gemoederen. Zeker nadat Veerman die twee kwesties verbond, door te stellen dat hij alleen een vergoeding kan geven wanneer hij weer ergens een café mag openen. Wanneer de strafzaak is afgerond, is de kwestie voor de inwoners van Volendam nog niet voorbij. Voor velen staat de schuld van de verdachten allang vast. Los van de strafrechterlijke uitspraak zal de cafébrand het dorp tot in lengte van jaren beheersen. Op internet toonde Smartsys onlangs de relatieve betekenis van de strafzaak voor het dorp. ,,Jan Veerman, zijn dochter en de bedrijfsleider zijn al enorm gestraft. Niemand praat meer als vroeger met deze mensen en ze krijgen de rest van hun leven alleen haatvolle blikken toegeworpen.''