Veertien namen brengen de brand naar de rechtszaal
Veertien namen brengen de brand naar de rechtszaal
Van onze verslaggevers RIEN FLORIS en JAN VRIEND
Veertien namen. Veertien data. Veertien keer een doodsoorzaak. Het is ijzig stil in de Haarlemse rechtbank als president R. Toeter de namen van de slachtoffers van de nieuwjaarsbrand uitspreekt. Steeds zegt hij erbij hoe oud ze zijn geworden. En waaraan ze precies zijn overleden. Verstikking, complicaties van brandwonden, een hartstilstand. Alles brengt die eerste januari van 2001 naar de rechtzaal. Het noemen van de namenlijst is onderdeel van het 'voordragen' van de strafzaak die 'bij justitie 'cafébrand Volendam' heet. Veertien jonge dodelijke slachtoffers, 268 gewonden waarvan 109 met zwaar lichamelijk letsel en 76 sterretjes die door onderzoekers na de brand in 't Hemeltje werden gevonden. Kille cijfers. Vandaag moest café-eigenaar Jan Veerman (56) zich samen met zijn dochter Laura (26) en medewerker J.V. (35) bij de Haarlemse rechtbank verantwoorden voor hun rol bij de brand. ,,Omdat ze mogelijk nalatig, onachtzaam of onnadenkend zijn geweest'', zo hield de officier van justitie hen voor.
Verbeten
In de zittingzaal zat Veerman vanmorgen in het midden, tussen de andere twee, recht tegenover de drie rechters. Zijn dochter en zijn medewerker houden zich op de achtergrond, Veerman zelf voert het woord. Aanvankelijk rustig, maar verbeten en verongelijkt als er volgens hem feiten niet klopten. Zoals een bouwtekening die hem werd voorgelegd. ,,Deze tekening bestaat helemaal niet'', baste hij daarop door de zaal. Ook bij de dossiers over de nooduitgangen ging hij tegen de rechters in. ,,Voor de verlichte bordjes van de nooduitgangen hing geen kerstversiering, die waren goed zichtbaar'', beweert Veerman. De president: ,,De constatering van de politie is anders.'' En over de tralies voor het raam in de voorgevel zegt Veerman: ,,Die zijn er gekomen omdat bouw- een woningtoezicht dat wilde. Die slotjes zijn zo licht dat je er weinig moeite voor hoeft te doen om ze weg te halen.'' De president: ,,Als je het dossier leest, lijkt dat anders.'' Veerman's verdediger mr. J. Boksem van kantoor Anker & Anker ontlokte zijn cliënt een opmerkelijke uitspraak over die ramen. ,,Die hoorden niet bij de vluchtroute? Dus als u ze had dichtgemetseld was het ook goed geweest..."
Brief
Tijdens de zitting bleef onduidelijk of Veerman de waarschuwingsbrief heeft gekregen waarin de gemeente aanraadde om de kerstversiering te impregneren en hoog op te hangen. Volgens het dossier van het stadskantoor is de brief verstuurd naar een postbusnummer waar alle post voor Veerman normaal heen gaat. Maar Veerman en zijn dochter ontkennen de brief te hebben gezien. De moeder van een slachtoffer beweert echter dat Laura Veerman met haar over de brief heeft gepraat. De rechter ging ook uitgebreid in op de hoogte van de kerstversiering. Die hing op 2.26 meter, terwijl het volgens de bouwverordening op 2.50 meter had moeten hangen. De 2.19 meter lange Volendammer Admiraal zei dat hij meermalen moest bukken voor de kerstversiering in 't Hemeltje. Het nut van impregneren van de kersttakken was vanmorgen ook een discussiestuk. Een reconstructiefilmpje van TNO (gemaakt voor de commissie Alders die de brand onderzocht) laat de snelheid zien waarmee het vuur om zich heen greep. In zestig seconden stond alles in brand. Wel behandelde kersttakken vliegen volgens TNO net zo makkelijk in brand. Een secondenkwestie.
Vuur
Volgens getuige-deskundigen van TNO is het maar goed dat het vuur zo snel is gestikt wegens zuurstof gebrek. ,,Anders ben ik bang dat we 100 of 200 doden hadden gehad." En dan te bedenken dat branddeskundigen na onderzoek vinden dat er op grond van de nooduitgangen (een deur met een balk er voor en een omgekeerde panieksluiting die slachtoffers nauwelijks openkregen) er maar 81 mensen hadden mogen zijn. Veerman betwijfelde dat. Want die panieksluiting ging volgens hem altijd 'perfect open'. Dat Veerman de baas is over het horecacomplex werd vandaag wel duidelijk. Medewerkers en collega 's in de horeca hebben daarover diverse verklaringen afgelegd. Uit vrijwel alle verhalen komt naar voren dat dochter Laura weliswaar verantwoordelijkheid draagt en dat zijn medewerker J.V. de personeelsroosters en de inkoop regelt, maar dat Jan Veerman zelf alles voor het zeggen heeft. De rechtbankpresident citeerde uit de dossiers over 'de donderpreken die Veerman altijd op donderdagavond' gaf als hij zijn personeel voor het weekend instrueerde.
Morgen wordt een branddeskundige en een barkeeper van 't Hemeltje gehoord.