'Volendam kent veel rechters zonder toga'

HAARLEM-De drie Veermannen horen niet in de gevangenis. ,,Want de brand is niet door hun handelen noch door hun nalaten veroorzaakt. De ramp is een rampzalige samenloop van omstandigheden.

Met die argumenten haalden de Friese advocatenbroers Wim en Hans Anker en hun kantoorgenoot Jan Boksem gisteren bij de Haarlemse rechtbank alles uit de kast bij de verdediging van de eigenaar van café 't Hemeltje, zijn dochter Laura en zijn medewerker John Veerman.

Laura Veerman was gisteren jarig. Ze werd 27 jaar. Naast haar vader en barman John, hoorde ze zwijgend aan wat de advocaten naar voren brachten om de dreigende gevangenisstraf voor hun drie af te wenden.

Waarom deze drie mensen vervolgen? , vroegen ze zich hardop af. ,,Ze hebben achteraf gezien onbewust en onbedoeld een zekere bijdrage geleverd aan de brand door de kerstversiering op te hangen.'' Maar dat wil niet zeggen dat justitie ze 'grove schuld' in de schoenen kan schuiven. De advocaten benadrukten dat iemand pas schuld heeft als er een rechtsreeks verband is tussen oorzaak en gevolg. ,,Uitgangspunt van het strafrecht is dat de dader het heeft gedaan.''

Namen noemden ze niet, maar ze haalden aan dat de jongens die met de sterretjes hadden gezwaaid-die in een reflex tegen de kerstversiering aan waren gekomen-de directe oorzaak vormden. ,,Ook al wilden deze bezoekers deze gevolgen niet. Maar dat wilde Veerman ook niet.'' Dat daarom nu alleen de drie Veermannen in de verdachtenbank zaten, vonden ze niet terecht. Al zeiden ze er direct bij 'dat niet de anderen ook maar vervolgd moeten worden'.

Laura valt weinig te verwijten, vinden de Ankers. Ze werkte niet in 't Hemeltje, maar in de WirWar en was er op oudejaarsavond niet. ,,Ze had alleen de kerstversiering opgehangen, net zoals andere jaren. Diverse collega's hielpen haar. Maar zij wordt vervolgd en is nu al jarenlang verdachte. Wat is het verschil met de anderen die haar hielpen? Wordt ze alleen harder aangepakt omdat de zaak van haar vader is?''

Ook John Veerman werkte niet in 't Hemeltje, voerden de Ankers aan. Hij was nog maar kort bij Veerman in dienst. ,,Had hij in die enkele weken dat hij daar werkte de vluchtwegen moeten veranderen? Hij had er niet eens zeggenschap over. En had hij toen het na twaalf uur zo druk werd en al die honderden jongeren uit de verenigingsgebouwen kwamen, die groep maar moeten tegenhouden? Dat kon toch niet?''

Modder
Achteraf is het makkelijk praten over veiligheid in het café, hielden ze de rechtbank voor. De advocaten stelden hardop de vraag in hoeveel andere horecabedrijven er in dezelfde nieuwjaarsnacht gevaar heeft gedreigd. ,,Hoogstwaarschijnlijk bij duizenden.'' Maar wijzen naar andere cafés, maakt de Veermannen nog niet vrij van schuld, besefte Anker die er een zelf gecomponeerde wijsheid over te berde bracht: ,,De modder op het kleed van uw naaste is geen zeep voor uw eigen kleed.''

De Ankers stipten aan dat Veerman er juist alles aan had gedaan om een gesloopte noodtrap in een dag te herbouwen, dat er een speciale kast in de zaak was om in beslag genomen vuurwerk in op te slaan en dat 't Hemeltje voorzien was van een brandvrij plafond.

Uitgebreid gingen de advocaten in op de beschuldigingen die de drie Veermannen in het dorp voelden. ,,Het is gebleken dat Volendam veel rechters zonder toga kent. En dat is niet iets om trots op te zijn.'' Zo hebben autoriteiten uit het dorp die kort na de ramp via de media hun visie op de zaak gaven, Veerman daarmee zwart gemaakt, vinden ze. ,,Daarmee was het beeld al snel bepaald. De weegschaal hing van meet af aan al scheef in het nadeel van Veerman. De etiketten waren al opgeplakt en die krijg je er letterlijk en figuurlijk moeilijk weer af.'' De gezagsdragers hadden hun mond moeten houden tot er gedegen onderzoek was gedaan, stellen de Ankers. ,,Autoriteiten moeten niet eerst schieten en vervolgens de roos tekenen.''

Over de brug
Het verhaal dat Jan Veerman weinig medelijden heeft met de slachtoffers, is hen een doorn in het oog. ,,Het raakt hem dat nog steeds wordt beweerd dat hij op financieel gebied niet over de brug gekomen is richting de slachtoffers en nabestaanden.'' De Ankers rekenden de rechtbank voor dat de ondernemer direct na de ramp 50.000 gulden had overgemaakt naar de stichting van de slachtoffers. Ook betaalde hij in diezelfde week al 22 duizend gulden aan reiskosten aan ouders die naar hun kinderen in ziekenhuizen wilden. En ook de 2,6 miljoen gulden die hij na de ramp van zijn aansprakelijkheidsverzekering had gehad, was meteen overgemaakt naar slachtoffers. ,,Waarom wenst men toch dit beeld van Jan Veerman in stand te houden? Is hij dan niet meer de onbenaderbare, koele, zakelijke ondernemer?''

Dat er uitgerekend tegelijk met het strafproces juridische getouwtrek is ontstaan over de schadeclaim die de slachtoffers bij Veerman hebben neergelegd, kan geen toeval zijn, menen de Ankers. ,,Kennelijk is het de bedoeling om publiciteit te genereren en past dit in de actie 'beschadiging Jan Veerman' die de gemeente ook goed past. Dat is dan gelukt.Veerman blijft als zondebok en bliksemafleider fungeren.''

Vanmiddag gaat de zaak verder met de reactie van justitie op het pleidooi van de Ankers. De rechtbank doet op 18 juli uitspraak.