Dames en heren,

geachte pastoor, beste Jan,
 

Toen in het voorjaar van 1995 de benoeming van de heer Johannes Berkhout, tot pastoor van de Rooms Katholieke parochie Vincentius a Paulo bekend werd gemaakt, reageerde de parochie verheugd op dit feit. Er werd een officiële inhuldiging voorbereid, waarbij de nieuwe pastoor per botter feestelijk werd ingehaald. Volendam was niet geheel onbekend voor hem, omdat een van z’n ootjes Volendamse was en hij er in z’n jeugd wel kwam.

 

Jan Berkhout bleek een vernieuwende pastoor te zijn. Vanuit zijn vorige parochie bracht hij het initiatief mee om een voettocht in etappes naar Rome te houden als bedevaart. Groot bleek het enthousiasme in Volendam om hieraan mee te doen. Grote aantallen groepjes en individuen zijn zich gaan voorbereiden en hebben er aan deelgenomen. Het enthousiasme voor het lopen in het algemeen en de bedevaarten in het bijzonder bleek zodanig groot te zijn dat er nog twee bedevaarten volgden naar Lourdes en Santiago de Compostella. Sinds kort is er zelfs een officiële wandelvereniging opgericht in Volendam.

 

Een van zijn andere wapenfeiten betreft de viering in de vroege Kerstavond voor gezinnen met jonge kinderen. Het bleek een schot in de roos. De kerk zat propvol en de viering vindt nog steeds plaats. Ook gericht op de jeugd was zijn initiatief voor een lampionnenoptocht voor de jongere kinderen tijdens Sint Maarten. Vanaf het Amvoterrein gaat de optocht naar de Vincentiuskerk, waar een kerkelijke viering en (want dat hoort er ook bij) het uitdelen van snoepgoed de optocht afsloot.

 

Pastoor Berkhout heeft ook de Vastenoverweging nieuw leven ingeblazen. Elke zondagavond in de Vastentijd vindt deze nu weer plaats. Baanbrekend is hij te werk gegaan wat betreft het vernieuwen van de liturgie en het op inspirerende wijze overdragen van spiritualiteit m.n. in de Goede Week.

 

Iedere week verzorgde hij ook een waardevolle bijdrage op de pagina kerkberichten in de Nivo. Deze veelgelezen rubriek heeft ongetwijfeld ook een druk op hem gelegd om de bijdrage iedere keer –tussen alle werkzaamheden door- toch weer op tijd aan te leveren. Deadlines, voor velen herkenbaar, trekken zich immers  niets aan van de waan van de dag. Zelfs niet bij pastoors.

 

Voor de kerkkoren en koren, zoals dat van meester Beumer (onze onvolprezen Zangertjes van Volendam) is hij altijd een grote stimulans geweest. Zang en muziek neemt dan ook een bijzondere plaats in binnen de liturgie en de vieringen in deze mooie Volendammer kerk. In heel Volendam trouwens.

-----------------------------

 

En toen, dames en heren, toen stond de wereld stil. Op 1 januari 2001, sloeg van het ene op het andere moment de vreugde van een Volendammer feest om in het immense en  onuitwisbare verdriet van Volendam.

 

Volendam werd die nacht ondergedompeld in angst, in rouw en in onzekerheid.

In de zware tijd daarna werd Nederland geconfronteerd met de vele gezichten van Volendam. Voor de buitenwereld werd pastoor Berkhout een van die gezichten. Hij toonde zich bereid en bleek in staat om via de media zijn verhaal te doen. Met name aan het programma Kruispunt van de KRO/RKK op zondagavond, verleende hij zijn medewerking om een zorgvuldige achtergrondreportage mogelijk te maken over datgene waarmee Volendam geconfronteerd werd.

 

In Volendam geldt doorgaans het gezonde adagium “doe maar gewoon, dan doe je gek genoeg” en mede door de veelvuldige verschijning in verschillende media, ontstond op een gegeven moment ook een beeld van “is het nou nog niet genoeg geweest?”. Desondanks bleef Jan Berkhout zijn hoofd boven het maaiveld uitsteken, en wist Volendam in het land op een indringende  wijze onder de aandacht te brengen en te houden. Dit laatste was niet onbelangrijk, want mede ook daardoor zijn er zovele giften binnengekomen op giro 800 t.b.v. de slachtoffers.

 

Vanaf de ochtend na de cafébrand is Jan Berkhout –samen met zeer velen in deze gemeenschap- aan het werk gegaan en is hij in binnen- en buitenland slachtoffers gaan bezoeken in de ziekenhuizen. Aan hun bed staande bad hij met hen en voor hen, sprak hij bemoedigende woorden en probeerde hij slachtoffers en hun familie tot steun te zijn.

 

Gelijktijdig hiermee had hij –evenals zijn collega Van der Hulst– de zware opgave om zovele begrafenissen in zo’n korte tijd voor te bereiden en vorm en inhoud te geven.

In zijn boek lezen we daarover de veelzeggende tekst: “Veertien keer een lange rouwstoet door Volendam. Niet alleen veertien jongeren waren het slachtoffer, neen veertien keer een jongere, veertien keer een vader en een moeder, veertien keer het hele dorp”.

 

Dames en heren, dhr. Berkhout beschikt over de gave om ook in zeer moeilijke en emotionele omstandigheden dingen duidelijk en spiritueel onder woorden te brengen. Zoals tijdens de ‘bijeenkomst van verbondenheid’ in het stadion van de FC, die rechtstreeks op meerdere t.v.-zenders werd uitgezonden, wist hij de harten van vele Nederlanders te raken door de eenvoud van zijn woorden. Overal in het land werd men getroffen door het eensgezinde applaus dat hij vroeg aan de aanwezigen, ter ondersteuning van alle in de ziekenhuizen of thuis verblijvende slachtoffers.  Dit vermogen om het onbespreekbare bespreekbaar te maken kwam ook tot uitdrukking in de contacten met slachtoffers en nabestaanden, zoals tijdens de vele gespreksavonden op de pastorie met de ouders van de overleden jongeren.

 

 

Geachte pastoor, u hebt er wezenlijk toe bijgedragen ons te laten zien welk een belangrijke taak voor de kerk en het pastoraat is weggelegd wanneer een gemeenschap wordt getroffen door een ramp. U neemt vandaag afscheid van een bijzondere gemeenschap, een gemeenschap waaraan u veel gegeven heeft en waarvan u –naar ik overtuigd ben- ook veel ontvangen hebt. U neemt  gedachten, herinneringen en inspiratie mee op uw verdere levenspad. Wij willen u daarnaast ook een vrijgeleide meegeven:

 

Het gemeentebestuur van Edam-Volendam heeft daarom besloten om de grote dank die wij u verschuldigd zijn, op een blijvende wijze tot uitdrukking brengen. Met genoegen reik ik u, Johannes Berkhout, geboren  te De Rijp op 9 april 1940, de gemeentelijke onderscheiding uit, in de vorm van de officiële legpenning met draaginsigne van Edam-Volendam.

 

 

W. van Beek

Burgemeester van Edam-Volendam