De paardenfluisteraar in de rol van psychotherapeut

De paardenfluisteraar in de rol van psychotherapeut
Ruim twee jaar na de brand praatten ze nog niet over de ramp en hun gevoelens. Ook tijdens intensieve sessies met hulpverleners, psychologen en psychiaters blijkt het moeilijk om hun ervaringen te delen. Tot er paarden op hun weg kwamen. En 'paardenfluisteraar' Reinard van Beek. Die zette zijn dieren in om vastgelopen Volendammers 'los' te maken. Een ranch met vijftien hectare land, zes paarden en een boerderij vol andere beesten. In een verlaten berggebied in de Spaanse Pyreneeën, maar toch dichtbij de Middellandse Zee. Ideaal om tot jezelf te komen. Inmiddels maakten al vijftien mensen uit Volendam de gang naar 'paardenfluisteraar' Reinard van Beek en zijn paarden op de Rainbow Ranch. Ook andere mensen met psychische problemen zoals 'burn out' vonden er de weg terug. Een therapie zonder te moeten praten. Het ontstaan van de Rainbow Ranch lijkt gebaseerd op een aaneenschakeling van toevalligheden. Toeval regisseerde de ontmoeting tussen psycholoog Inge Umbgrove en Reinard van Beek. Hun ontmoeting in het bos leidde tot paardrijles. Iets wat Inge al jaren wilde. Nog meer toeval toen een Volendamse vader die bij de nieuwjaarsbrand zijn zoon verloor via Umbgrove ook de paardenman ontmoette. En opnieuw toeval toen een andere Volendammer er specifiek om vroeg om eens in de ogen van een paard te kunnen kijken.

Ouders
Inge Umbgrove is psycholoog van de Samenwerking Psychologen Eerste Lijn (SPEL Waterland-Amstelland) en heeft in haar praktijk veel contact met slachtoffers uit Volendam. Ze begeleidt onder meer ouders die een kind hebben verloren en jongeren die tijdens de ramp in het café waren. Vlak na de brand legde zij de contacten met Zweedse hulpverleners wat leidde tot waardevolle ontmoetingen tussen Zweedse slachtoffers van de discobrand in Goteborg en Volendamse getroffenen van de Nieuwjaarsbrand. „Zij wezenons er op dat in sommige situaties alleen praatsessies niet helpen. Dat merkten we zelf ook. De reguliere hulpverlening schiet soms te kort als mensen helemaal vastlopen." Umbgrove bleef aan oplossingen denken. In het bos in Putten, waar ze pas was gaan wonen, liep ze Van Beek en zijn paard tegen het lijf. Een zakenman die al zijn bedrijven had verkocht en zich alleen nog maar met paarden bezighield. Idolaat van rijden met de losse teugel; op een paardvriendelijke manier. Zonder sporen of zwepen. Ze raakten in gesprek over paardrijles. Umbgrove wilde meteen op een paard in het bos rijden. Dat sloot aan bij de denkbeelden van Van Beek. Het klikte en ze weet alles nog van de eerste rijles. „Hij zei: 'je moetje goed ontspannen op het paard'. Maar ik was ervan overtuigd dat ik ontspannen wás. Ik, die als psycholoog help mensen te leren ontspannen. Het moest niet gekker worden. Maar Reinard hield vol dat ik niet ontspannen was. Dat zag hij aan het paard. Ik moest meer meegaan in de beweging van het paard en proberen 'één' te worden."

Steun in de natuur
Even later stuitte ze op een televisieprogramma over psychotherapie met paarden in Berlijn. Ze ging zoeken. Ontdekte dat in de Verenigde Staten, Oostenrijk en Duitsland vaker paarden worden ingezet als therapiemiddel. Ze ging een cursus volgen en besloot het toeval verder te gaan leiden door na overleg met hulpverleningscentrum het Anker en zorgverzekeràar PWZ een programma uit te werken voor deze creatieve therapie met dieren. Aanvullend op de reguliere hulpverlening. Alleen verhuisde Van Beek in die periode van Putten naar het noorden van Spanje. Het Veluwedorp vond dat de paardenman te veel viervoeters in de woonwijk had en hijzelf had behoefte aan meer ruimte. „Misschien is dat uiteindelijk wel een voordeel geweest. je kunt dit misschien ook doen op Texel of de Veluwe. Maar daar heb je nooit vijftien hectare eigenterrein tot je beschikking. Dat wordt veel te duur. Bovendien ben je nu echt weg uit Nederland. Het landschap, de bergen en het klimaat helpen de mensen ook." Reinard van Beek begon met een caravan en zes paarden zijn ranch op te bouwen. Intussen kreeg de psycholoog in haar praktijk mensen in een crisissituatie. Een vader die zijn zoon verloren had, stuurde ze als eerste naar Spanje. Dat was een schot in de roos. Even later een EHBO'er die had geholpen bij de ramp. „Zijn dochter was in het café en heeft twee vriendinnen verloren. Maar zelf waren ze geen gezinslid kwijt, en dus mocht hij eigenlijk niet zeuren. Die man liep helemaal vast. Hij had wel eens met paarden gewerkt en vertelde me spontaan dat hij rust vond bij het kijken in de ogen van een paard. Dat gaf de doorslag om hem naar Reinard te sturen. Hij kwam als herboren terug." 

Traumatovenaar
De paardenfluisteraar als traumatovenaar. Het begint er op te lijken. „Maar je moet dan als therapeut geen al te groot ego hebben. je realiseren dat door er iemand 'tussen' te zetten die geen therapeut is, je ingangen open krijgt die eerst geblokkeerd waren. je moet er tegen kunnen dat dat een ander dus wel lukt. Daarmee is Reinard inmiddels uitgegroeid tot een sociotherapeut. Zijn rol en die van de paarden zijn heel belangrijk. Een cliënt kan mij om de tuin leiden, maar een paard niet en als dat gebeurt, ziet Reinard dat." De paardenfluisteraar laatmensen dingen doen met de paarden die ze zelf niet voor mogelijk hielden. Daardoor gaan ze hun verhalen vertellen. „De mensen hebben niet het idee dat ze met een therapie bezig zijn." De sessie met acht zwaar getraumatiseerde slachtoffers was voor Umbgrove en de begeleidende hulpverleners een doorbraak waardoor ze meer in de 'paardenthérapie' gingen geloven als aanvulling op de reguliere praktijk. De Volendammers waren naar de ranch in Spanje gevlogen. Daar moesten ze op de boerderij een dier uitzoeken om te gaan observeren. Umbgrove praatte met ze over hun keuze. Voor de één een ezel, de ander een kip, hond, kat of geit. „De keuze voor een dier zegt al veel en geeft aanknopingspunten voor gesprekken."

Karakter
En dan de paardentherapie zelf natuurlijk. Ook daarbij moest ieder een paard uitkiezen. „Mensen en paarden hebben karakters. Opvallend was dat de eenzame persoon in de groep het eenzame paard koos, het mooiste meisje nam het fraaiste paard en de stoere jongen de grote ruin." Met het uiteindelijke doel om het dier te gaan leiden, maar ook zichzelf te laten leiden en zo ervaringen en gevoelens te delen. „Als je zwaar getraumatiseerd bent, is je gevoel voor eigenwaarde weg. je kunt geen leiding meer geven aan je eigenbestaan, je eigen leven. Dat moetje terugzien te krijgen. En daarbij helpt de interactie met het paard. Mensen leren om te volgen of te leiden. Puur door hun lichaamshouding, waar een paard op reageert." Paardenfluisteraar Reinard van Beek vertelt hen over de karakters van de paarden en waarom ze zo op hun lichaamshouding reageren. „Hij piraat met hen en vertelt tussendoor over zijn eigen leven, waarin ook dingen mis zijn gegaan. Geeft zichzelf bloot en doet daarmee iets wat een psychotherapeut niet zo gauw zal doen. 'Les 1: vertel nooit iets over je zelf. Maar het helpt hen wel om over hun problemen te vertellen. Ze projecteren hun eigen problemen op het paard. Ze wassen de vlekken op een paard weg die voor hun eigen wonden staan."

Afweer
„Mensen hebben een heel sterke afweer, die je in de korte tijd van een therapiesessie niet kunt doorbreken. Die afweer laten ze op de Rainbow Ranch makkelijker varen. Want ze moeten hun gedachten ergens anders bij houden. Zoals bij het zitten op een ongezadeld paard. Dat is een kwestie van evenwicht vinden en balans. Dan moet je je heel goed concentreren op de bewegingen van het paard, want anders val je er af. Ik laat ze luisteren aan de hals van het paard om de hartslag te volgen. De band tussen paard en ruiter zie je groeien." De deelnemers aan de therapie worden één met het paard. „Maar als ze er vanaf komen, zijn ze vaak heel emotioneel. Even waren ze één met een ander en deelden hun gevoelens. Maar eenmaal op de grond staan ze weer op zichzelf. Sommige mensen die dit ervaren, zeggen dat het een ommekeer was. Dat ze hebben geleerd dat ze iets kunnen wat ze nooit wisten. Dat ze beter kunnen delen met anderen en dat ze weer controle over zichzelf kunnen krijgen. Dat is het begin om met steun van reguliere therapie weer een nieuwe weg in te slaan. Een doorbraak om uit het dal te komen."

RIEN FLORIS

Voor nadere informatie: Psychologenpraktijk SPEL Waterland-Amstelland tel. 0299 -435414, e-mail spelpurmerend@planet.nl  of www.spelwaterland-amstellahd.nl. De paardentherapie van Rainbow Ranch wordt uit de doeken gedaan in een boekje dat voor 27,95 euro is te bestellen bij de psychologenpraktijk.