Suzan van de Roemer en de 27 foto's van 'De Kracht van Volendam'

Suzan van de Roemer en de 27 foto's van 'De Kracht van Volendam'
Foto's van slachtoffers van de nieuwjaarsbrand in Volendam - 27 stuks - hangen vanaf g januari in de Amsterdamse galerie De Melkweg. Fotografe Suzan van de Roemer verbeeldde met de foto's 'de Kracht van Volendam'. En dat is ook de titel van de expositie. Een titel als symbool voor het enorme doorzettingsvermogen en de grote inzet van de slachtoffers. Uitgangspunt was de jonge Volendammers zonder enige vorm van sensatie te portretteren.

De foto's zijn gemaakt nadat Van de Roemer in maart van dit jaar meeging met de wintersportvakantie die voor deze 27 getroffenen was georganiseerd. „Tijdens de vakantie, die een week duurde, ben ik steeds meer onder de indruk geraakt van wat ik zag. Het doorzettingsvermogen van de jongeren en het leren omgaan met lichamelijk en emotionele beschadigingen. De een mankeert voor zover je aan de buitenkant kunt zien niets, terwijl de ander delen van een hand mist, brandwonden over het hele lichaam of een totaal veranderd gezicht heeft." Van de Roemer, die zich heeft gespecialiseerd in portretfotografie, gaat zelf bepaald niet graag op de foto. Lachend: Ik noem de mensen die ik fotografeer altijd'mijn slachtoffers'. Die rare kop van me hoeft echt niet op de foto. Maar ik weet dat veel mensen zo reageren, dus vooruit maar." De Amsterdamse studeerde een kleine tien jaar geleden af op de Academie voor Fotografie. „Na mijn middelbare school heb ik een jaar in Frankrijk doorgebracht. Zoiets is goed voor je, vinden mijn ouders." Als kind was zij vooral in kunst en musea geinteresseerd. „Dat was op een leeftijd dat je geacht wordt dat soort dingen stom te vinden." De belangstelling voor fotografie is pas ontstaan zo'n anderhalf jaar voor zij naar de academie ging. „Ik kan niet tekenen of schilderen, dus dat valt af. Wat me in fotografie aanspreekt is dat je altijd met de werkelijkheid van doen hebt, maar wel de werkelijkheid gezien door jouw ogen. Ik fotografeer altijd mensen. Ik moet met mijn onderwerp kunnen praten, en er eventueel van weg rennen."

Locatie
Een andere eigenschap van Van de Roemer is dat zij altijd op locatie werkt, en daarbij verlangt zij dat de locatie, iets over de persoon zegt. „De plek is zoiets als het tweede onderwerp op een foto, op één na zijn de 27 jongeren in de groene gebieden van Volendam gefotografeerd. Een van hen wilde per se het bos in." De foto van John Bont is een verhaal apart. Hij is namelijk afgebeeld met zijn drumstel. „John is heel muzikaal, en tot de nieuwjaarsbrand speelde hij gitaar. Drie jaar geleden heeft hij - met sinterklaas - nog een nieuwe gitaar gekregen.' Toen brandde het in 't Hemeltje en John mist daardoor de vingers aan zijn linkerhand. Gitaarspelen zit er niet meer in, maar in plaats daarvan is hij gaan drummen. Een ergotherapeut heeft ervoor gezorgd voor een constructie waarmee hij het drumstokje toch in zijn hand kan houden. Hij leeft zich helemaal uit op de drums, en wilde er beslist mee op de foto. We hebben de auto dus volgeladen en zijn aan het werk gegaan.”

Veel gegeven
Het contact met de Volendamse jongeren is tot stand gekomen via Jan Holleman, die samen met zijn vrouw Barbara het geld voorde wintersportreis beschikbaar hoeft gesteld. „Via Jan die ik al eerder had leren kennen, is het idee ontstaan om mee te gaan. Ik vond het heel spannend. Van Volendam wist ik vrijwel niets: ik was er - pakweg twintig jaar geleden - ooit een keer geweest. Bovendien kon ik me voorstellen dat de jongeren zoiets zouden hebben als: wat moet zo'n mens uit Amsterdam hier?" De eerste ontmoeting was toen ,de jongeren in Zwitserland uit de bus stapten. „Ik was vooruit gereisd. Ik zag direct dat het geen zielige kinderen zijn. Natuurlijk is het verschrikkelijk om verbrand te zijn. Ik weet niet goed hoe ik het moet zeggen, maar ik heb hen als heel open, en verre van zielig ervaren. En dat terwijl ik meer chuchterheid had verwacht. Het zijn gewoon pubers die elkaar af en toe ook kunnen afzeiken. Ze hebben mij ook veel gegeven. We hebben veel gepraat, bijvoorbeeld 's middags aan de bar. Zo vertelde een van hen dat hij na de brand vier maanden in eenziekenhuis in België heeft gelegen, en zijn broertje elders. Dan val je wel stil."

Ontspannen sfeer
In die ontspannen sfeer heeft Van de Roemer voorgesteld om Marga Smit nog een keer apart te fotograferen. „ Ik was er zo vol van dat ik het niet wilde laten bij het overhandigen van de boeken met de vakantiefoto's en enkele te haastig gemaakte portretten tijdens de reis." Uiteindelijk leidde dat tot een voorstel om portretten te maken van de hele wintersportclub. Er werd een avond bij Het Anker gehouden om het voorstel met de jongeren te bespreken. „Ik heb uitgelegd dat het goed is om wat ik gezien had, aan iedereen te laten zien. Eerst hadden ze zoiets van: wie zit daar nu op te wachten? Maar al pratende besloten alle 27 mee te doen." De organisatie bleek nog een hele klus te zijn, maar omdat iedereen er voor 110 procent voor ging, zoals Van de Roemer het omschrijft, werd het een plezierige klus. „Natuurlijk is er ook gesproken over de schuldvraag. Mijn indruk is, want dat heb ik van enkele jongeren gehoord, is dat zij eigenlijk alleen 'sorry' willen horen van cafébaas Jan Dekker."

Van het begin af aan was de doelstelling het exposeren van de 27 foto's. Belangrijk daarbij was dat er zou worden gekozen vooreen locatie buiten Volendam, en dat de expositie in januari, drie jaar na de brand, zou worden gehouden. Van de Roemer is enthousiast over de plek: Melkweg galerie: „Het is voor mij een van de beste plekken, de galerie is gespecialiseerd in fotografie en het is een plek waar veel jongeren komen. Suzanne Dechert van de galerie begreep direct waar het ons om gaat. Ze had aan een half woord genoeg."

Naar Volendam
De fotografe hoopt dat er ook elders in het land belangstelling is voor haar project, dat in haar eigen ogen een combinatie is van pure kunst en maatschappelijke relevantie. Vast staat dat de foto's in april naar Volendam komen. De grote vraag is alleen nog waar ze komen te hangen. De zoektocht naar een geschikte locatie is nog gaande. Van de Roemer, die voor verschillende bladen werkt en daarnaast ook wel actief is voor reclame en theater, laat weten zich door het bijzondere project rijk te voelen. „Maar daarnaast ervaar ik ook heel sterk de kwetsbaarheid van mensen. Ik heb het mooi gevonden om te doen, en ik ben er trots op dat alle 27 hebben meegedaan. Dat klinkt een beetje van: halleluja, maar ik meen het wel." Er is een werkgroep opgericht om de expositie te organiseren. In die werkgroep zijn vertegenwoordigd Het Anker, Volendam United, de jongerenafdeling van de BSNV (Belangenvereniging) en de fotografe. Bij de expositie hoort een brochure waarin enkele slachtoffers uitleggen hoe ze tegen de tentoonstelling aankijken. „Deze foto-expositie vertelt iets over hoe wij in het leven staan. Dat we niet bij de pakken neerzitten en vertrouwen hebben in de toekomst", verwoordt Arjan het. Karen laat weten dat ze eerst wel twijfels had omdat de foto's heel groot zouden worden. „Maar ik heb het toch gedaan omdat ik het een goed idee vond."

De expositie loopt van 9 januari tot 8 februari. Melkweg Galerie is gevestigd aan de Lijnbaansgracht 234a (ingang via Marnixstraat 409) in Amsterdam. Op 22 januari vanaf 19.00 uur is er een besloten avond voor iedereen die op welke wijze dan ook de slachtoffers heeft gesteund.