Groot-Volendam
Groot-Volendam
Het is het college van burgemeester en wethouders gelukt om Pius X naar de Populierenlaan te lokken. We zijn nu natuurlijk allemaal benieuwd hoe ze dat is gelukt. Dat horen we nog wel. De Populierenlaan was tweede keus voor Pius X. De bezwaren tegen die plek hebben ze er indertijd goed bij aangegeven. We moeten daarom nog maar afwachten of het college deze verhuizing echt voor elkaar krijgt. De kardinalen van het CDA en de PvdA en VVD in hun gevolg, hebben hun buit voorlopig binnen. Ik neem mijn verlies en erken dat ik het pleit verloren heb. Een beetje verdrietig en vooral grommend, ga ik verder. Want er zijn altijd weer nieuwe vragen die me bezig houden. Pius X is het slachtoffer van de Groot-Volendamgedachte die de machtigste man van de gemeenteraad, de fractieleider van het CDA, laatst in zijn stuk in de NIVO voor ons ontvouwd heeft.
Pius X moet verdwijnen, is zijn mening. Al sinds de bouw van de Havenhof bestaat het plan om van de Zeestraat het winkelhart van Volendam te maken. Ik wist dat niet. Ik denk dat u, geachte lezer, dat ook niet wist. Hoe kunnen wij immers de gedachten lezen van politici die mooie verkiezingsprogramma’s schrijven over transparant beleid, maar pas na de verkiezingen beginnen met wat ze eigenlijk in gedachten hadden. Wat ik nog wel weet is dat bij de bouw van de Havenhof, de winkeliers van dat lelijke, naar binnen gekeerde, winkelcentrumpje bedongen dat er voorlopig geen nieuwe winkels in Volendam mochten komen. De winkeliers van de Stient weten zich dat vast nog wel te herinneren. De Stient mocht als gevolg daarvan voorlopig niet worden vernieuwd of uitgebreid. Dat is tien jaar later pas gebeurd. Hadden de winkeliers van de Stient maar bedongen dat er voorlopig geen nieuwe winkels zouden bijkomen. In het papieren geheugen van Volendam: in verkiezingsprogramma’s, collegeprogramma, beleidsnota’s en bestemmingsplannen is ook al niets over dat winkelhart of Groot Volendam te vinden. Toch is dat de reden waarom Peter Veerman en met hem het college en een deel van de raad vinden dat Pius X moet vertrekken. Nu de kans zich voordoet, zegt hij, moeten we daar gebruik van maken. Een typisch voorbeeld van politiek opportunisme. Als je dat allemaal overziet, valt het op dat van een zorgvuldig bestuur bij het gedwongen vertrek van Pius X of bij het nieuw te bouwen winkelhart, volstrekt geen sprake is. Het wordt allemaal maar uit de losse pols geschud. Geen rapport van een gerenommeerd sociaal instituut om alle gevolgen van de verschillende keuzen voor Pius X te overzien. Het gaat alleen maar over geveltjes en op welke plek die kunnen komen.
Nog oppervlakkiger gaat het toe bij het gedroomde winkelhart. Geen rapport van bijvoorbeeld het Instituut voor het Midden- en Kleinbedrijf (IMK) over het economische draagvlak voor nieuwe winkels. Geen rapport over welke branches nog wel of niet meer kunnen groeien. Geen rapport over verdringing van bestaande winkels. Geen rapport over de gevolgen voor het toch al slinkende winkelbestand in Edam. Zal de Volendamse expansie de genadeslag worden voor de laatste winkels in Edam? Laat de VVD en de PvdA maar eens aan de bevolking en de winkeliers in Edam uitleggen dat ze daar niet bang voor hoeven te zijn. Volgens mij kunnen ze dat niet. Wat er ten slotte wel is, is een recente uitspraak van plaatselijke ondernemers waarin gesteld wordt dat er voorlopig geen behoefte is aan nieuwe winkels in Volendam. En willen wij wel nieuwe winkels? Of laten we dat maar aan het college en projectontwikkelaars over? Bij Pius X ging het me niet alleen om het club- en buurthuis dat op de Zeestraat gevestigd is. Het ging me om veel meer en ik denk dat het bij u ook zo was. Pius X behoorde tot onze ankerpunten waardoor we wisten dat we in een eigen en vertrouwde omgeving waren. We herkenden het als een plaats die ons met vorige generaties verbond en hield de herinnering aan hen levendig. Het was een belangrijk onderdeel van het historisch stedenbouwkundig archief van Volendam dat ons verbond met onze geschiedenis en onze afkomst. Het verbond ons met de weg waarop door veel generaties lang is gezwoegd om te komen waar we nu zijn. Daarom zou een bouwkundige verandering op die plek nog wel verdraagbaar zijn als ten minste de door Pius X belichaamde geschiedenis daar zou blijven.
Als we over een paar jaar door de Zee(man)straat lopen zijn we dat allemaal kwijt. We weten dan vast nog wel waar we zijn, maar de band die we hadden met die plaats wordt niet meer geactiveerd omdat een stuk van de sociale en culturele geschiedenis van het dorp fysiek is verdwenen. In Groot-Volendam zijn we straks op de eerste plaats alleen nog maar consument en daarna pas Volendammer.