Verwijderen en vernietigen grafstenen "middenstuk" is laatste druppel

Nieuwe vereniging komt op voor nabestaanden

Verwijderen en vernietigen grafstenen "middenstuk" is laatste druppel
In de NiVo van vorige week was te lezen dat het bestuur van het begrafenisfonds heeft besloten om de grafstenen te verwijderen van het zogeheten “middenstuk” van de begraafplaats. Alleen de grafstenen worden weggehaald omdat het niet mogelijk is de graven zelf te ruimen. De graven zijn 17 tot 20 jaar oud en zullen mogelijk nog 50 tot 100 jaar intact moeten worden gelaten omdat, als gevolg van de samenstelling van de grond, de lichamen niet vergaan. Van het desbetreffende deel van het graf zal een grasveld worden gemaakt waar een hek omheen zal worden gezet. “Dat is raar”, zult u waarschijnlijk denken. “Als ze toch niets (kunnen) doen met de grond, waarom halen ze de grafstenen dan weg?” Deze vraag stelde vorige week ook de NiVo en namens het fonds antwoordde Ed Woerlee dat het fonds de discussie op voor wil zijn die kan ontstaan als over enkele jaren graven om het middenstuk heen wel volledig geruimd worden, terwijl de graven in het middenstuk – die veel langer liggen - intact worden gelaten. Als de grafstenen op het middenstuk worden weggehaald, is het volgens Ed Woerlee “gelijke monniken, gelijke kappen”.

Argument van fonds raakt kant noch wal
Toen ik dit antwoord had gelezen, vond ik de zaak nog vreemder. Want waarom zou je nu al grafstenen weghalen als de discussie waar je bang voor bent pas over “enkele jaren” kan ontstaan. Als je weet hoeveel betekenis een graf – ook na 17 tot 20 jaar – kan hebben voor nabestaanden, dan zou ik, als ik bang was voor discussie, de grafstenen pas weghalen als het eerste omliggende deel van het middenstuk moet worden geruimd. Maar niet alleen haalt het fonds de grafstenen nu al weg, ook heeft het fonds de nabestaanden nog geen 3 weken gegeven om zich in te stellen op de verwijdering van het graf van hun dierbaren. Het laat zich raden hoeveel verdriet dit besluit heeft veroorzaakt en dan vooral bij de nabestaanden van kinderen en jonge ouders.

Maar kennelijk heeft het fonds geen boodschap aan het verdriet van deze mensen. Want als het fonds zich dat verdriet echt zou aantrekken, dan had ik nu dit stuk niet hoeven te schrijven. Dan zouden de grafstenen niet worden weggehaald en zou het fonds zich ook niet hebben beroepen op een argument - "gelijke monniken, gelijke kappen" - dat kant noch wal raakt. Want een kind - en dus ook het fonds - begrijpt dat niemand de grafsteen weg wil hebben boven een graf dat niet geruimd kan worden. Als nabestaanden van andere graven wordt uitgelegd hoe het zit met het middenstuk, dan hoeft het fonds dus helemaal niet bang te zijn voor discussie.

Bot machtswoord
Wat zijn dat voor bestuurders die zonder enig belang zoveel mensen verdriet doen? De vraag stellen is hem beantwoorden. En het is niet de eerste keer dat het begrafenisfonds geen hart toont. In december 2002 is het fonds het verzoek voorgelegd om niet alleen de slachtoffers van de brand, maar alle overleden jongeren een waardige begraafplaats te geven. Volgens het huidige begraafbeleid worden doden vanaf de leeftijd van 6 à 7 jaar in drie lagen begraven en na 10 jaar geruimd. De BSNV, de SSNV, Het Anker, toenmalig burgemeester Bulte en pastoor Berkhout hebben er bij het fonds indringend voor gepleit alle overleden jongeren een eigen plek op de begraafplaats te geven die niet na 10 jaar wordt geruimd. Maar hun verzoek ketste af op een bot machtswoord: Het fondsbestuur was de baas en wilde niet afwijken van zijn beleid.

Graven jonge mensen met rust laten
Maar moeten wij ons dit in Volendam allemaal maar laten aanleunen? Kan het begrafenisfonds dan maar doorgaan met zoveel dorpsgenoten pijn te doen? Het fonds is van plan om een deel van het graf te ruimen waar binnenkort de ligtijd van 10 jaar is verstreken. Maar is dat wel noodzakelijk? En kan het fonds niet wachten totdat over 2 jaar de nieuwe begraafplaats op de Zuidpolder is aangelegd? (De grond voor die begraafplaats zal volgens de gemeente eind volgend jaar worden opgespoten.) Nabestaanden kunnen er dan voor kiezen de stoffelijke resten van hun dierbaren over te laten zetten naar een familiegraf op de nieuwe begraafplaats. Die keuze mag vooral ouders van overleden kinderen niet worden ontnomen. Maar wat vermogen die ouders en andere nabestaanden als het fonds zich ook ten opzichte van hen niet menselijk toont. Als individu kun je dan niet zoveel uitrichten, maar als groep des te meer. En dat zeker als die groep de vorm heeft van een vereniging. Een vereniging kan zich als gesprekspartner opwerpen en zonodig naar de rechter stappen om het fonds aan tafel te krijgen. Hieronder volgen enkele zaken waarvoor een vereniging zich hard kan maken:

• Een eigen plek en een langere ligtijd voor alle jonge overledenen
• Graven pas ruimen als over 2 jaar de nieuwe begraafplaats in de Zuidpolder is aangelegd en mensen ervoor kunnen kiezen hun overleden dierbaren over te zetten naar een familiegraf
• Inspraak van nabestaanden in het beleid van het fondsbestuur en benoeming van  bestuurders met inlevingsvermogen
• Duidelijkheid over de financiële handel en wandel van het fonds (het zijn immers onze premies waar het fonds mee werkt)

Tenslotte zal de vereniging zich ervoor inzetten dat op de graven in het middenstuk opnieuw gedenktekens kunnen worden geplaatst door nabestaanden die dat wensen (ook al zijn de grafstenen verwijderd en vernietigd, de locatie van de graven staat nauwkeurig te boek).

Als Volendammers hebben we allemaal belang bij een vereniging van nabestaanden. Als we dat al niet zijn, worden we immers allemaal nabestaande van een of meer dierbaren die op het graf begraven zullen worden. Ik ben bereid mijzelf in te zetten om het tot een menselijker begraafbeleid te laten komen, maar kan dat niet alleen. Samen kunnen we dat echter wel. Ik roep u dan ook op uzelf voor een symbolisch bedrag aan te melden als lid van de Vereniging Nabestaanden Volendam. U kunt zich aanmelden door middel van een telefoontje op tel.nr. 321327 (´s avonds) of 06-21275039. Ook kunt u een briefje schrijven naar het adres Martin Monnickendamstraat 10, 1132 VS Volendam of mailen naar: n.m.bond@quicknet.nl.

Mr.drs. Klaas Bond