Garnkwak VD172 viert honderdjarig bestaan

Garnkwak VD172 viert honderdjarig bestaan
De VD172 was een 'omval'. Zo werd de kwak, toen zij in 1904 nagelnieuw van de werf in Monnickendam de Volendamse haven invoer, genoemd. Maar de 'omval', het instabiele schip, is inmiddels de oudste van de vier nog resterende kwakken. Dit weekeinde viert de Garnkwak, zoals de VD172 ook wordt genoemd, haar honderdste verjaardag. Die verjaardag van de kwak wordt uitgebreid gevierd. Daar speelt ondermeer de Vereniging Botterbehoud (VBB) een rol in. De VBB houdt vandaag, zaterdag, haar jaarlijkse zomerreünie, vanwege het eeuwfeest voorde VD172, in Volendam. Zo'n twintig historische botters doen daartoe vandaag de Volendammer haven aan. „Dat wordt een prachtgezicht in de haven", laat Ike Plat schipper en bestuurslid van stichting d'Garnkwak weten. Het is de bedoeling dat een groot aantal van die schepen ook morgen in Volendam Is. Zijn vandaag alleen de donateurs van de VBB welkom voor een (gratis) zeiltochtje op een van de schepen, morgen mag iedereen meevaren om het honderdjarig bestaan van de VD172 te vieren. Uiteraard doen de Volendammer kwakken VD172 en VD84 daar ook aan mee „Even een uurtje de Gouwzee op. Het is tenslotte een Garnkwakfeestje", stelt medebestuurslid Carlo de Boer.

Oudste
Met zijn honderd jaar is de Garnkwak de oudste van de vier kwakken, een groot type botter dat speciaal voor Volendammers gebouwd werd, die nog over zijn. „Voor ons is dat heel bijzonder. Over het algemeen hadden kwakken een levensduur van zo'n 25 jaar. Zoals de meeste houten schepen. Honderd jaar is een hoop historie. Maar ik ken botters die nog wel ouder zijn, waaronder eentje uit 1865", aldus De Boer. „En deze kan nog wel honderd jaar mee. Gewoon een kwestie van onderhoud", vult Plat aan.

'Omval'
Met een aantal vrijwilligers stonden Plat en De Boer aan de wieg van de wedergeboorte van de zwaar gehavende kwak, die in 1999 haar beslag kreeg. Maar ook van de oorsprong van de VD172, aanvankelijk De jonge Hendrik gedoopt, zijn nog verhalen bekend. Het schip werd op de werf van De Haas (later Van Goor) in Monnickendam gebouwd in opdracht van Klaas Kwakman, bijgenaamd de Burgemeester. „Hij wilde een schip dat even hoger en steviger was dan de andere kwakken. Het schip is in een half jaar tijd gebouwd. Bij aankomst in Volendam werd het schip gezegend door de pastoor. Maar het werd ook kritisch bekeken door de oude visserslui. Die liepen van links naar rechts over de boeg. Het schip bewoog en dus was het instabiel. Een kwak ligt normaal als een huis op het water. 'Het is een omval', noemden ze het een beetje neerbuigend", vertelt De Boer.

Hij noemt die kwalificatie onterecht. „Het is een prima schip, dat al die anderen overleefd heeft. Dat ze honderd is bewijst dat. Evert Karregat, die lange tijd met de VD172 heeft gevaren, getuigt daar ook van." Als het aan de vrijwilligers van d'Garnkwak - onderdeel van de stichting Zuyderzee Cultuur, die drie van de vier kwakken onder haar hoede heeft en een historische scheepswerf (De Krommer) wil bouwen - heeft de VD17z nog een lange toekomst. „Ik hoop dat de vrijwilligersclub zo enthousiast blijft. Want ze moet blijven varen en dat vergt veel onderhoud. Straks kan dat op onze eigen werf, maar daar hebben we wel weer veel sponsors voor nodig", vertelt Plat. „En ook voor de restauratie van de VD5, die nog in Spakenburg ligt", stelt de Boer.

Ze merken in elk geval wel dat er in Volendam steeds meer steun komt voor hun werk. De Boer: „je merkt dat steeds meer mensen het belangrijk vinden dat we de oude visserijcultuur bewaren. Misschien dat als de beroepsvisserij uit Volendam verdwijnt, dat het verder aantrekt. Dat zie je in Spakenburg, daar is de bottercultuur veel groter." Want vissen en botters zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. „Het is een vissersschip. Ze zeilt het mooiste als ze vist. Dan doet het schip alles zelf, je hoeft niet eens aan het roer te staan. Een mooi staaltje evolutie. Jammer alleen dat het vissen zo intensief is. En een beetje gevaarlijk met gasten aan boord, anders zou je het misschien met toeristen kunnen doen", aldus Plat.

Maar het varen en vissen geeft wel de essentie van het vroegere Volendamse leven weer. „Mijn voorouders hebben ook met dit soort schepen gevaren. Als je hierop vaart snap je de mentaliteit, de cultuur van vroeger. Je begrijpt hoe zwaar het leven was. Daar komt diepe bewondering uit voort." Belangstellenden kunnen morgen tussen 10.30 en 13.00 uur (gratis) meevaren op de botters en kwakken in de haven van Volendam. Daarvoor moet men zich aanmelden bij een kraampje nabij de visafslag. Voor meer informatie over de VD172: www.garnkwak.nl