Uit de militaire historie van Volendam (deel IV)
Uit de militaire historie van Volendam (deel IV) Museumjaarboek 2006 met Premiefoto nog steeds verkrijgbaar aan museumbalie
De Volendammer vissers hadden hun bezigheden als regel buitengaats maar dat ze desondanks getuigden van een brede maatschappelijke betrokkenheid moge nog maar eens duidelijk blijken in het in het museumjaarboek verschenen artikel over het militaire en paramilitaire verleden van Volendam. Het idee hiervoor werd aangedragen door enkele lezers na onze oproep destijds om oorlogsherinneringen op papier te zetten in het kader van de herdenking van 60 jaar bevrijding. De –tot nu toe- ter beschikking gestelde gegevens over mobilisaties en andere oorlogsperikelen hebben geleid tot een moeizaam en grondig onderzoek naar de historie van de Volendamse Bijzondere Vrijwillige Landstorm en Burgerwacht. Het vervult het museumbestuur met trots dat collega-museums het artikel hebben opgevraagd toen men had begrepen dat ons museum hiertoe een onderzoek was gestart. Het is namelijk voor het eerst dat de ingewikkelde historie in het hele artikel op een begrijpelijke manier uit de doeken is gedaan. Deze week volgt dan het vierde deel in de vijfdelige publicatiereeks en wij hopen dat het onder de bevolking leidt tot meer tips en eventuele aanvullingen.
Dat het unieke museumjaarboek 2006 met Premiefoto nog te koop is voor maar vijf euro en de museumactiviteiten daarmee worden ondersteund is bekend. Wacht daarom niet te lang en meldt u aan als donateur of begunstiger bij de museumbalie. Vanaf zaterdag a.s. 11 november t/m zondag 26 november vindt de najaarsexpositie plaats met o.a. de gemaakte sigarenbandjes-mozaïeken van de kinderen van alle basisscholen en ‘Nest t.g.v. het 60 jarig bestaan van het Sigarenbandjeshuisje, een werkelijk schitterend ingerichte stand over het feit dat 100 jaar geleden het eerste boek uitkwam van de bekende kinderboeken-illustratrice Rie Cramer, zo’n 90 portretfoto van Volendammer Mannen en vrouwen uit de jaren 40 en 50, gefotografeerd door Jaap Zwarthoed (Jenno) waarmee hij een prijs heeft gewonnen en miniaturen w.o. de buitengewoon prachtige miniaturen van Koos Jonk en zoon Siem, een houtmolen enz. enz.
Wij wensen u veel leesplezier.
Volendamse Landstormcorps komt ‘in het geweer’ (1925-1940)
Op de vergadering van 28 december 1925 te Amsterdam werd in aanwezigheid van de plaatselijke besturen van Volendam, Edam en Monnickendam de burgemeester van de laatstgenoemde plaats verkozen in de Gewestelijke Landstorm Commissie. Tevens werd een commissie benoemd ter voorbereiding van de schietwedstrijden van de Stelling van Amsterdam. Aan die wedstrijden werd in 1927 deelgenomen door alle tot de Stelling van Amsterdam behorende 90 korpsen waarvan korps Volendam de vijfde plaats bereikte.
De uitgebreide herdenking van het tienjarig bestaan van de Bijzondere Vrijwillige Landstorm op donderdag 27 september 1928 te Den Haag vormde één grote demonstratie van solidariteit tegen de linkse beweging. Koningin Wilhelmina zag in een 2 uur durend defilé meer dan 20.000 Vrijwillige Landstormers aan zich voorbijtrekken. De afdeling Volendam was daarbij met een flinke afvaardiging vertegenwoordigd.
De economische crisissituatie van de jaren 1920 daalde naar een dieptepunt toen de beurskrach van 1929 in New York eenmaal zijn weerslag vond in Europa. In 1933 brak op het in de Indische wateren varende marineschip Hr. Ms. De Zeven Provinciën muiterij uit naar aanleiding van een verlaging van de toch al karige gage. Het verzet werd in de kiem gesmoord door een afgeworpen bom die 32 doden en vele gewonden maakte. De verontwaardiging was groot, maar datzelfde jaar bracht het nieuw Vrijwillige Landstorm- besluit alle Landstormdiensten onder één bevel.
Landstormers werd verboden lid te zijn van NSB
Toen de ware aard van het in 1933 aan de macht gekomen Hitler-regime in 1936 duidelijker aan het licht kwam werd het de landstormers verboden lid te zijn van de N.S.B. Door de crisis en de antimilitaire lobby van het gebroken geweertje was het eigenlijk te laat, maar in 1937 kreeg het vrijwilligersleger van bijna 90.000 leden alsnog de steun van linkse zijde. In 1939 was een wat beter uitgeruste Luchtafweerdienst aan de Landstorm toegevoegd toen Duitsland in maart van dat jaar Tsjechië binnenviel om in september Polen te bezetten. Na de oorlogsverklaring door Engeland en Frankrijk kondigde Nederland op 28 augustus 1939 de algemene mobilisatie af voor dienstplichtigen van de lichtingen 1924 tot 1939. Tevens werden van de 97.965 beschikbare Bijzondere Vrijwillige Landstormers 42.338 vrijwilligers opgeroepen, terwijl nog 43.390 man van de oudste vijf lichtingen in de plaatselijke afdelingen bleven.
Wordt vervolgd. Heeft u nog materiaal(foto's of dokumenten, aanvullingen over de Volendamse Bijzondere Vrijwillige Landstorm dan houden wij ons als museum van harte aanbevolen.
Met vriendelijke groeten van de redactiecommissie
Volendams Museum en Oud Volendam