75 jaar Strandbad Edam: Ofwel hoe de ‘goede oude stad’ Edam een heuse badplaats werd

75 jaar Strandbad Edam: Ofwel hoe de ‘goede oude stad’ Edam een heuse badplaats werd
Nico Bouwes moet een visionair geweest zijn. De latere oprichter van het ‘Bouwes Palace Hotel’ aan het Zandvoortse strand, eigenaar van verschillende nachtclubs in Amsterdam, en de man die in de jaren vijftig van EVC een profclub wilde maken, kwam op zijn 23^e met een plan, waarmee veel Edammers werden overgehaald om hun geld te steken in een gewaagde onderneming. De zoon van een kaashandelaar had in 1932 menig stadsgenoot gepolst over het idee van een strandbad en positieve reacties ontvangen.

Op 2 mei 1993 kwamen in het niet meer bestaande Heerenlogement aan de M. Tinxgracht zo’n 60 Edammers bijeen voor de oprichtingsvergadering. Bouwes had zich vooraf de steun verworven van enkele notabele plaatsgenoten, waaronder ds. Mr. Riepma, predikant en advocaat van beroep, een dominante man. In het bestuur werd ook de burgemeester gekozen (Kolfschoten) en de toenmalige directeur van de N.Z.H., de bekende vervoersmaatschappij, die voor 1/3 een belang nam in het Strandbad.

Gescheiden zwemmen
Op het buitendijkse stukje grond bij de haven van Edam stond al een kleine zweminrichting, bestaande uit een badhuisje met acht kleedhokjes. Alles was op palen gebouwd om te voorkomen dat de accommodatie bij hoog water niet direct meegetrokken werd in de Zuiderzee. Mannen en vrouwen werden strikt gescheiden door de zwemtijden: ’s morgens de dames en ’s middags de heren.

Standsverschil
Standsverschil speelde in die tijd een grote rol. Zo was er een gebouwtje voor de burgerij, het AVRO-bad genoemd, en een bad voor de arbeidersklasse, jawel, het VARA-bad genoemd. Dit latere Volkshuisbad lag trouwens iets verderop richting Warder, op de plaats van de huidige camping, ook wel de pruthoek genoemd.

100 badpakken
Bouwes en de zijnen vonden dat dit alles vele mooier en grootser kon worden aangepakt. Er moest op die plek ‘het mooiste strand van ons land’ komen! Daar hoorde natuurlijk een echt restaurant bij, een zandstrand, verkleedruimten, douches, kassa, verkoop van strandstoelen et cetera. Het proces werd in werking gesteld, een ontwerp gepresenteerd en 90 bad- en ligstoelen besteld, alsmede 100 badpakken, 150 badhanddoeken, 100 badmutsen, 3 kano’s 7 roeiboten, vlotten en een glijbaan in zee. Daarbij werden 8 personeelsleden aangesteld.

Massa’s Amsterdammers
De bouw vlotte bij aanvang niet erg en er moest flink druk worden uitgeoefend om het Strandbad nog in de zomer van 1933 te openen. Direct vanaf de opening bleek het bad een groot succes. Dat was mede te danken aan de fantastische zomer van dat jaar. Uit de wijde omtrek kwamen mensen op het Strandbad af. Vooral uit Amsterdam voerde de NZH massa’s mensen richting Edam, zeker als er ’s avonds dansfeesten plaatsvonden!

Op zwart zaad
Ondanks dit succes en een bescheiden winst aan het einde van het eerste seizoen, kwamen de investeerders direct op zwart zaad te zitten. De zware lasten en extra investeringen voor uitbreiding zorgde voor een bedrukte stemming. Zeker nadat de jaren daarna de zomers matig waren, soms uitgesproken slecht, kwam er weinig geld binnen. Er moest worden bezuinigd op personeel. Investeringen en onderhoud werden uitgesteld. Jarenlang werd een zoektocht naar geld ingezet, maar het bleef een moeizame onderneming.

Dieptepunt
Met een groot zwemspektakel in de haven werd gepoogd de zaak weer op de rails te krijgen, maar langzaamaan liepen de bezoekerscijfers terug. Zo sukkelde het Strandbad ook de oorlog door met als dieptepunt het jaar 1944. De speeltuigen waren kapot, er was bijna geen tramverkeer meer (mogelijk) en alles toonde verveloos. Na de oorlog was aan alles gebrek en duurde het nog lange tijd eer het Strandbad er weer een beetje bovenop kwam.

Groei!
Langzaam kwam er een nieuwe vorm van toerisme op gang: kampeerders die geld in het laatje brachten. Vanaf 1956 werd dit ‘big business’. Steeds werden nieuwe stukken grasland ingericht voor tenten en met de winsten werd het complex fors onder handen genomen. In de jaren zeventig draaide het Strandbad op volle toeren. Er kwamen plannen om het restaurant grondig aan te pakken, al werden die later weer in de ijskast geplaatst, doordat niet duidelijk werd of pachter De Geus nu wel of niet bij de plannenmakerij was betrokken. Ook het plan om aan de overzijde een grote jachthaven te maken met clubhuis zorgde voor vragen.

Zaken op orde
Eind jaren tachtig kon de naastgelegen camping Zuyderzee worden aangekocht. Weer later werd het complex fors gemoderniseerd, en werd ook het restaurant grondig onder handen genomen en vergroot. Medio 2008 staat er een gezonde organisatie met tal van functies, een diversiteit aan bezoekers en faciliteiten.