Zanger Jan Smit voelt zich na stembandoperatie sterker dan ooit

Zanger Jan Smit voelt zich na stembandoperatie sterker dan ooit
Middenin de storm viel er vorig jaar een gedwongen stilte. Jan Smit, populairder dan ooit, moest van de dokter maandenlang zijn mond houden. Geen optredens meer, stoppen met zingen, een nieuwe cd die op de lange baan werd geschoven. „Toen vond ik dat een grote ramp”, vertelt de 22-jarige zanger in een hotel aan de Volendamse haven. „Terugkijkend ben ik blij dat me dit is overkomen.”

Inmiddels is hij helemaal terug. Zijn nieuwe single Stilte in de Storm, vanaf vrijdag te koop, is tevens de titelsong van de nieuwe Nederlandse speelfilm De Brief voor de Koning. Eind augustus komt zijn nieuwe album uit en ook treedt Jan Smit weer op. „De storm rond mij is het afgelopen jaar niet gaan liggen. Het verschil is dat ik er nu zélf anders in sta.”

Balans
„Ik kies voor meer vrijheid, meer controle en voor een betere balans. Ik doe nog maar zo’n drie optredens per week, de helft minder dan vroeger. Ik voetbal en tennis weer. Vrienden die waren gestopt om me te bellen – ik was er toch nooit – zie ik nu vaker. Mijn agenda is niet meer volledig volgepland en er blijft ruimte over voor spontane acties”, zegt de zanger. „Yolanthe en ik zijn bijvoorbeeld net terug van een lang weekend Ibiza.”

„Zij is op dat eiland geboren en een deel van haar familie woont er nog”, vertelt Smit, verwijzend naar zijn geliefde, de 23-jarige soapster Yolanthe Cabau van Kasbergen. „We hebben op Ibiza daarom wat mensen bezocht. Verder zijn we met een jeep een beetje gaan rondcrossen, dwars door de bergen, langs allemaal mooie oude plaatsjes. Prachtig. Stappen? Niet echt. Wel ben ik een keer in de Pasha geweest, om te kijken hoe die beroemde club er van binnen uitzag.”

Kroegtijger
Hij was er snel weer weg. „Ik ben meer een kroegtijger dan een disconummer. Twee of drie dancetracks kan ik nog wel hebben. Maar dan mogen de handjes wel weer de lucht in. Bij voorkeur op Nederlandse muziek, dat zijn toch de liedjes waar ik het meest van hou. Hoewel ik eigenlijk overal naar kan luisteren. Zo ben ik een groot fan van John Denver, die over zijn eigen Rocky Mountains en over de dingen die hem bezighielden schreef. Voor mij is dát het belangrijkste: ik wil dat er gevoel zit in de muziek waar ik naar luister. En dus ook in de muziek die ik zelf maak.”

In Smits eigen muzikale carrière speelden emoties ook vanaf het begin een grote rol. Moeders roerde hij tot tranen toen hij, op uitnodiging van BZN, een duet met leadzangeres Carola zong. Bandleider Jan Keizer zocht een jongetje om samen met haar de single Mama op te nemen en klopte aan bij meester Beumer, de dirigent van het jongenskoor De Zangertjes van Volendam. Jan Smit: „Ik was een van de drie kanshebbers. Bij de auditie aarzelden die andere twee, terwijl ik gewoon uit volle borst begon te zingen. ’Dat wordt ’m dus’, reageerde Keizer droog.”

Toch dankt Smit zijn muzikale loopbaan niet louter aan BZN. Wie verder in het verleden graaft, kan ook de plaatselijke snackbar de schuld geven. „Meester Beumer haalde oude kranten op. Wie vaak genoeg meehielp, kreeg aan het einde van de week een frikadel van hem. Dat wilde ik ook. Onderweg in Beumers krantenbusje zongen we steevast honderduit en zo belandde ik uiteindelijk bij hem in de koorbanken. Ook al omdat hij voor zijn koor soms leuke buitenlandse reisjes regelde.”

Hele meneer
Dat buitenland bleek later ook in Jan Smit persoonlijk geïnteresseerd te zijn. Net als hier werd hij er beroemd als Jantje Smit, een keuze van zijn toenmalige platenmaatschappij. „Dat ik vanaf dat moment Jantje heette, ontdekte ik pas toen ik de hoes van mijn eerste soloplaat in handen had. Niemand had me ooit zo genoemd en op die leeftijd voel je jezelf juist al een hele meneer. Leuk vond ik dat dus niet, maar ik was nog te jong en te weinig gebekt om daar iets van te zeggen.”

Ondanks zijn bedenkingen belandde zijn solodebuut Ik zing dit lied voor jou alleen in 1997 direct aan de top van de hitparades. Op verzoek van zijn vader ontfermde de Volendamse muziekveteraan Jaap Buijs zich kort daarna over zijn zingende zoon. Als eigenaar van boekingsbureau Volendam Music was Buijs een van de aanstichters geweest van het succes van bands als The Cats en de George Baker Selection, onder meer door hun platen in Hilversum te pluggen met versgerookte paling als paaimiddel. Onder zijn hoede werd het succes van Jantje Smit verder uitgebouwd. In Nederland, maar vooral in Duitsland.
Jantje Smit werd een sensatie bij onze oosterburen. Vooral oma’s en hun dochters sloten het vertederende ventje uit Volendam in hun hart. „Terwijl het in Nederland na een paar albums minder goed begon te lopen, bleef ik in Duitsland hit na hit scoren.” In eigen land werd er na verloop van tijd zelfs op hem afgegeven; de bijnaam Jantje Shit viel en op internet zag de actiegroep Stort Jantje onder het beton het licht.

„Ik heb me dat nooit echt aangetrokken”, zegt de zanger. „De nuchterheid van Jaap Buijs hielp daarbij. Ik vroeg hem destijds een keer of ik rijk was. Een rechtstreeks antwoord kreeg ik niet, maar hij vroeg me of ik later een brommer zou willen. Toen ik ja zei, vertelde hij: ’Nou Jan, als jij straks zestien bent, kun je wel tíen brommers kopen.’ Materialistisch misschien, maar dat was wel precies de bevestiging die ik nodig had. Zo wist hij me ervan te overtuigen dat ik best slim bezig was, wát sommige anderen ook mochten zeggen.”

Soap
Toch begon het ’Jantje’stempel steeds meer te irriteren, terwijl hij ook uitgekeken raakte op zijn toenmalige repertoire. „Dat mijn Duitse fans hoofdzakelijk 60-plus waren en dat ik in Nederland nauwelijks meer meetelde, zat me wel een beetje dwars. Ik wilde ook wel weer in eigen land bekend zijn.” Met het album Op eigen benen sloeg Smit vijf jaar geleden daarom een nieuwe weg in. Met zijn ’levenspop’, zoals hij het zelf noemt, vond hij een nieuw en vooral ook jonger publiek. Waarna de reallifesoap Gewoon Jan Smit voor nog meer populariteit zorgde.

Aan gillende, stamelende en flauwvallende tienermeisjes is hij inmiddels gewend geraakt. „Toch blijft het een beetje gek dat iemand volledig van de kaart kan raken door een ontmoeting met jou.” Met de albums JanSmit.com (2005) en Op weg naar geluk (2006) trok het Volendamse idool de opgaande lijn door, totdat stemproblemen halverwege vorig jaar roet in het eten gooiden. „Ik moest steeds vaker optredens afzeggen en als ik wel op de planken stond, kreeg ik bij het tweede nummer soms al geen noot meer uit mijn keel.”

Collega Frans Bauer duwde Jan Smit de drempel over om hulp te zoeken. „Hij belde me op en zei dat hij voor mij een afspraak had gemaakt bij zijn eigen specialist in Rotterdam. Omdat hij er zeker van was dat ik met dezelfde problemen kampte als hij. Nadat die arts met een camera in mijn keel had gekeken, wilde hij niet geloven dat ik zoveel had opgetreden. Hij noemde me gehandicapt en vergeleek wat ik had gedaan met het dagelijks lopen van een marathon. Maar dan wel met een gebroken been…”

De ramp die zich destijds leek af te tekenen – verplichte rust – bleek een vermomde zegen. Smit: „De media-aandacht werd niet minder, maar ik kreeg de ruimte om tot mezelf te komen. De operatie en de herstelperiode waren wel spannend: niemand kon me garanderen dat het nog goed zou komen. Toen ik na drie maanden voor het eerst weer wat probeerde te zingen, in mijn eentje onder de douche, schrok ik me dood. Het klonk werkelijk nergens naar. Sindsdien is er gelukkig veel veranderd: ik heb nu een bereik van drie octaven – meer dan ooit – en kan zelfs zingen met een kopstem. Voor mijn operatie had ik die niet eens.”

Persoonlijker
„Verder gebruikte ik mijn rustperiode om langer aan mijn nieuwe plaat te werken. Dat album is persoonlijker is dan ooit, mijn alles zit erin. Ik heb vri jwel alle teksten zelf geschreven en ook de meeste melodieën zijn van mijn hand. Op mijn 15e ben ik tijdens een Duitse tournee begonnen met gitaar spelen en daar pluk ik nu de vruchten van. Inspiratie genoeg, ik heb een heftige periode achter de rug. Ik ontmoette de liefde van mijn leven, raakte mijn stem kwijt, Yolanthe verloor haar vader… Zulke ervaringen raken je diep en daar kan ik ook muzikaal iets mee.”

„Yolanthe draagt vaak goede ideeën aan. Niet zo lang geleden zaten we op de Maldiven. De zon was warm, de zee was blauw. ’Veel mensen klagen altijd en hopen dat het ooit beter zal zijn’, zei ze. ’Soms zien ze niet eens hoe mooi hun leven is. Daar moet je eens over schrijven’.” Jan Smit lacht: „Ik had m’n gitaar bij me en in tien minuten had ik een liedje klaar: De hemel is hier.” Met alle tevredenheid die hij uitstraalt, lijkt de zanger daar zélf in ieder geval heilig van overtuigd te zijn.

Jan Smits nieuwe single ’De stilte in de storm’ is het titelnummer van ’De Brief voor de Koning’, vanaf 16 juli in de Nederlandse bioscopen te zien.