Vissers VD64 mogen met vinding de Noordzee op
'Bij het uitdunnen van het palingbestand, was het voor vele vissers de laatste jaren een kwestie van afhaken of overleven. In dat kader is het meer dan een saillant detail dat de uitvinding van de VD64-vissers, de zogeheten overlevingsbak, op het IJsselmeer inmiddels voor toename van de visstand zorgt en vanuit een overheidsproject de gelegenheid wordt geboden een versie te ontwikkelen voor de visserij op de Noordzee. Van de 120 ingediende innovatieve ideeën zit de overlevingsbak bij de laatste 8. „Het kan voor een geweldige impuls zorgen voor de visstand. En daar ziet het naar uit", zegt Schilder, nu de Volendammers ook de overlevingsbak mogen ontwikkelen voor Noordzee-vissers.
Patrick Schilder (loege) vertelt over afgelopen (paling)zomer en de voortgang van hun vinding, waarmee de bijvangst weer levend over boord gaat. Dat laatste is immers een heet hangijzer in de visserijsector. Normaal gesproken zou het seizoen van de IJsselmeeraal op z'n eindje lopen, maar dit jaar waren de vissers nog eerder beperkt. Het bezorgde Schilder bij het besluit daarover slapeloze nachten en die had hij recentelijk weer. „Onderdeel van het herstelplan was dat de vissers op het IJsselmeer tot 1 september op paling mochten vissen. En - wéér - een maand eerder moesten stoppen dan voorheen. „Dat betekent dat we al op 4 augustus begonnen om de fuiken eruit te halen, anders heb je die fuiken er niet op tijd uit." !„In het begin was de vangst ronduit slecht, dat is de laatste jaren steeds zo, helemaal als er noordenwind staat. Maar het werd gaandeweg iets beter. Op de laatste dag heb ik de slechtste dag ooit meegemaakt in mijn carrière als visserman. In die zin dat er in twaalf fuiken zo'n ' negenhonderd pond aal zat... dat hadden we de laatste jaren niet meer meegemaakt. En toen moesten we die fuiken er uit te halen, dat doet dan echt zeer. Je kunt nagaan wat we nog hadden gevangen -in de twee resterende maanden en wat we misgelopen zijn. Dat wil ik nooit meer meemaken. Juist toen het- beter werd, moesten wij stoppen."
Belemmerd
Wat we daarnaast merkten deze zomer, was dat de schieraal wat dikker was en je .'weinig dunne aal ziet. Dat betekent dat ze .als glasaal belemmerd worden op hun weg richting de Sargasso Zee. Dat komt ;door de gemalen die her en daar staan." ,Nu vissen we sinds begin september op snoekbaars. Dat gaat heel goed, alleen 'zijn wij van mening dat we op deze manier de stand van andere soorten doen afnemen en leeg vissen. Tenslotte gaat de 'hele vloot in zo'n situatie op `schubvis' jagen."
„Ons eerdere plan, om 157 ton schieraal uit te zetten 'over de dijk', is afgeblazen -door toenmalig minister Verburg. Het was een plan van de visserlui. Met het geld dat beschikbaar was gesteld voor het aalherstelplan. Want wij weten dat de huidige paling nog vóór de dijk door de ge-palen kapot wordt gemaakt."
„We beseften jaren geleden allemaal dat er iets moest gebeuren. Maar dan moet je het wel met verstand doen, met beleid. Nederland is tenslotte maar twee procent van het gehele Europese aalbestand. 'Maar wij, Nederland, moet natuurlijk weer wat groots doen. Frankrijk en Portugal, waar de glasaal wordt opgevist voor consumptie, lacht zich rot. Daar doen ze niets."
„Van de overheid werd steeds gesproken over overbevissing. Daar is vroeger ook sprake van geweest, dat hebben we ook ueaamd als sector, toen we merkten dat de stand sinds zo'n twintig jaar geleden omlaag ging. Daar hebben we als vissers iets aan gedaan, maar dan moet het wel omlaag gaan, zo niet, dan dien je naar de andere oorzaken te kijken als de aalscholver, gemalen, het opvissen van glasaal en het schone water."
„We hebben vaak genoeg biologen aan boord gehad en die wisten ook te vertellen dat het door andere oorzaken komt. Maar zodra ze door 'Den Haag' betaald worden, dan zeggen ze iets anders. Maar wat nu gaande is, is de slechtste optie. Wij vissen nu de stand van andere vis omlaag. Dat vinden wij ook erg, maar we moeten wat, om toch inkomsten te genereren. We hebben vaak genoeg bij het Ministerie van LNV aangeklopt, maar naar ons wordt niet geluisterd."
Benieuwd
„Zo moesten we afgelopen seizoen ook stoppen met het spieringvissen. Terwijl er onbeperkt spiering was. Zijn er ambtenaren mee aan boord geweest, om het te laten zien. Ben benieuwd hoe ze dat het komende seizoen gaan doen. Uiteindelijk krijgen wij steeds gelijk. Maar wij zitten ook maar 24 uur per dag op zee", zegt hij cynisch.
„Sommige visserlui hebben jaren geleden al een deel van hun quota verkocht en die moeten nu noodgedwongen aan de kant liggen. Wij kunnen op de snoekbaars vissen en doen het goed door de nevenactiviteiten. Op een gegeven moment ben je nog met drie kotters op het IJsselmeer. Dan klopt er iets niet. Er wordt veel minder gevist, dus ze kunnen niet blijvend de vissers de schuld geven."
„Het leek deze zomer wel ietsje beter dan het jaar daarvoor. Maar het is nog niet geruststellend. Zonder onze nevenactiviteiten wordt het moeilijker om te overleven. We vangen baars, broer Jacco gaat als bouwvakker aan de slag 's winters en dat heb ik vorig jaar ook een aantal weken gedaan. Daarnaast zijn we druk met de overlevingsbak. Daarmee zijn we tot de volgende ronde doorgedrongen in een wedstrijd uitgeschreven door SenterNovem en het SBIR (Small Business Innovation Research), geïnitieerd door het Ministerie van economische zaken. 120 mensen of bedrijven hebben een innovatief idee neer mogen leggen. Daarvan mochten er 20 door om een haalbaarheidsonderzoek uit te laten voeren. Acht hebben vervolgens opdracht gekregen van het SBIR om de apparatuur te bouwen en te testen, om te zorgen dat het werkt. En daar zitten wij bij." De middelste drie van de Loeges heeft al diverse keren het land doorkruist om uitleg te geven. „Ik ben bij alle instanties en bedrijven geweest. Je wilt weten of ze achter het idee staan. En tot nog toe gaat iedereen mee. We zijn bezig met de handel, de vissersbond, de vissers, ook die van de Noordzee, te beginnen met de garnalenvisserij. Om iedereen te laten weten waarmee we bezig zijn en of ze nog ideeën hebben. Want nu kunnen die nog worden toegepast tijdens het bouwen."
Viskloffie
„Garnalenvissers moeten bijvoorbeeld van de overheid aantonen dat ze duurzaam vissen en dat zal op deze manier gebeuren. Tijdens één van de presentaties aan garnalenvissers zat ik bij één van de zogeheten Kennis Kringen. Behalve vissers zaten daar studenten, bankmensen van ABN-Amro, maar mensen ook van de KLPD. Kwam ik daar in m'n viskloffie mijn zegje doen. Ze hebben hetzelfde probleem als wij kennen. Ook voor hen kan de overlevingsbak de oplossing zijn. We hebben op de garnalenkotter OLS tests gedaan en dat op film gezet. Je ziet meteen het verschil. Die twee jongens van de OLS, Douwe en Johan, keken elkaar aan en zeiden: is het zo simpel? Waarom komen wij hier niet bij op?"
„Bij het vervaardigen van de apparatuur moeten we overal rekening mee houden. Ook met het feit dat je op het water deint. Ik praat nu met de vissers en met de mensen die het apparaat maken. Nooit gedacht dat ik ooit over slingerschotten zou praten. 'Ik blijf toch wel vissen, mij krijgen ze niet van zee af', heb ik al die jaren gedacht. Maar nu zit ik er tot mijn nek aan toe in."
„Biologen die mee waren, gaven meteen aan dat dit principe ook op de Noordzee toepasbaar is. De bijvangst gaat niet meteen dood en gaat levend overboord na het sorteren. Zoals dat ook voor de kleine garnaaltjes geldt, die nog niet gevangen mogen worden. Het zorgt dus voor een toename van de visstand. Wat het IJsselmeer betreft praat je al over tonnen per dag. Dan is de impact op de Noordzee nog veel groter. Zoiets was nooit gebeurd, als het SBIR deze wedstrijd niet bedacht had."
„Even dachten de biologen nog dat de vis gedesoriënteerd zou zijn in zee, als die overboord zou gaan. Zoals de snoekbaars, die heel gevoelig is. Maar ze blijken meteen naar de bodem te zwemmen, waar ze horen. Dus die angst is weggenomen."
In december wordt de apparatuur voor de Noordzee-vissers vervaardigd. „Daarna gaan we het aan de wal testen en gaan we er van uit dat het in het nieuwe visseizoen gebruikt kan worden." Wordt vervolgd...