Alleen een sanering kan garnalensector redden
Garnalenvissers zien met lede ogen aan hoe consumenten in de winkel het volle pond betalen voor een onsje garnalen, terwijl ze er zelf bijna niks voor vangen. Met de stijgende dieselprijzen en het sluiten van een aantal visgronden klinkt de roep om een flinke reorganisatie steeds luider.
Garnalenvissers blijven liever aan wal, omdat ze geen cent verdienen aan hun vangst. Foto: WFA Een paar maanden geleden was het nog ondenkbaar: garnalenvissers die voor de wal blijven liggen en geen enkele garnaal aanlanden. Of naar Den Haag gaan, zoals begin deze week, om daar een petitie aan te bieden om de overheid te vragen een einde te maken aan de slechte prijsvorming en rekening te houden met de gevolgen van de uitspraak van de Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa). Verder werd gevraagd stil te staan bij de sluiting van een aantal visgronden in het kader van Natura 2000 die de overcapaciteit die in de garnalensector heerst, nog erger maakt.
De garnalenvisserij kenmerkte zich altijd door zijn gestructureerdheid. Zo leverde een aantal vissers op contracbasis aan garnalenhandelaar Klaas Puul uit Volendam en een aantal op contractbasis aan garnalenhandelaar Heiploeg uit Zoutkamp. De rest leverde de garnalen aan via de veiling voor de paar andere handelaren die nog in Nederland actief zijn. Om ervoor te zorgen dat niet teveel garnalen werden aangeleverd, werden afspraken gemaakt. Aan het begin van de week werd rond gebeld hoeveel garnalen er die week ongeveer nodig waren voor de vershandel, waarop de hoeveelheden werden verdeeld.
Dat systeem werkte goed. De vissers kregen redelijke prijzen en de handelaren wisten waar ze aan toe waren. Totdat na de zomer in 2008 de klad er in kwam. Vanaf september dat jaar daalden de prijzen langzaam maar gestaag. Garnalenvissers kregen steeds meer het gevoel dat ze in het keurslijf van de contractvisserij werden geperst.Garnalenhandelaren zouden de veilingklok omzeilen en de prijzen daar bewust laten kelderen. Vrije vissers kregen steeds minder voor hun vangsten, dan diegenen die op basis van een contract aan een vaste leverancier leverden.
De NMa vielen deze praktijken ook op en begon een onderzoek. Hoewel er nog weinig bewijzen zijn gevonden, blijft de organisatie alert. Sinds het bekend worden dat de NMa de zaken onder de loep neemt, is de prijs (nog) verder gedaald. „Het is zo weinig, dat de vissers liever aan de kant blijven liggen”, aldus Tjeerd Dussel van de stichting Hulp in Nood, die voor de belangen van de garnalenvissers opkomt.Sterker nog, een aantal zou wel weggesaneerd willen worden. Eind 2010 gaf Dussel aan dat er minstens vijftig schepen uit zouden moeten Nu is besloten dat een aantal visgronden wordt gesloten in het kader van Natura 2000 (dat een netwerk van beschermde natuurgebieden in de Europese Unie beoogd), kan dat aantal weleens in rap tempo verder oplopen.
Grote vraag in dit alles is wie voor de kosten moet gaan opdraaien. Veel vissers zitten zo diep in de schulden dat, mochten ze niks krijgen, ze de rest van hun leven moeten afbetalen. „Dan werken ze liever door. Maar dat gaat weer ten koste van de vissers die nog wel een gezond bedrijf hebben. Dat kan toch nooit de bedoeling zijn?”