Terugkeer De Zwerver naar Edam optie voor nieuwe eigenaar (foto)

De Zwerver, de oudste in Nederland gebouwde woonboot, krijgt een derde leven. De in 1900 door kunstenaar, architect, verzamelaar en schrijver W.O.J. Nieuwenkamp ontworpen en ingerichte woonboot, die in de periode 1905-1931 Edam als thuisbasis had, is door de laatste eigenaar om niet geschonken aan de Stichting Nieuwenkamp. Die heeft een speciale stichting De Zwerver opgericht om gelden te vinden voor restauratie en een nieuw doel te formuleren voor het bijzondere en tot monument verklaarde museumschip. Peter Tops, voorzitter van Stichting De Zwerver, noemt Edam als nieuwe ligplaats een interessante optie. Maar er zijn meer kanshebbers.

Decennialang had het woonschip van Nieuwenkamp een ligplaats aan de Nieuwehaven bij het atelier en woning van de kleurrijke kunstenaar. Met het schip dat in eerste instantie bedoeld was als woning annex atelier reisde hij door heel het land en bezocht zelfs het buitenland. Op die reizen fungeerde de boot tevens als expositieruimte.

Kunstvoorwerpen
Ook het interieur trok de aandacht: een combinatie van monumentale elementen uit oude gebouwen en exotische houtsoorten, gecombineerd met allerhande kunstvoorwerpen van Nieuwenkamp of uit zijn verzameling.

De Vecht
Na 1931 kreeg de woonboot een plek in de Vecht waar hij tot voor kort altijd heeft gelegen, in bezit van diverse eigenaren. Nadat het twee jaar geleden te koop stond, leek het er even op dat Edam de nieuwe ligplaats zou worden, maar de particuliere belangstelling ketste om verschillende redenen af. Uiteindelijk werd de boot geschonken aan de Stichting Nieuwenkamp, die voor dit dure project een aparte stichting in het leven heeft geroepen.

Geld
Peter Tops, voorzitter van deze stichting, vertelt dat er binnenkort begonnen wordt met een basale opknapbeurt. “Het vaargedeelte wordt dan onderzocht en waar nodig aangepakt.” Voor de restauratie van de bovenbouw en het interieur moeten fondsen en subsidies worden gevonden. “Dat betreft het interessante gedeelte van het schip. In de loop der tijd hebben er verschillende veranderingen plaatsgevonden. Een van onze doelen is om te kijken naar welke periode we het schip willen en kunnen restaureren.”

Wisselexposities
De stichting zal hierbij moeten laveren tussen de historie en de praktische en financiële haalbaarheid. “Tevens willen we een bestemming voor De Zwerver formuleren. Wordt het een museum met (wissel)exposities of behoudt het bijvoorbeeld zijn logeerbestemming. Blijft het op één locatie of wil je het schip op meerdere plekken aan laten meren. Dit soort vragen hebben invloed op de wijze van restaureren.” Tops vertelt dat bijvoorbeeld het Zuiderzeemuseum interesse heeft getoond om De Zwerver enkele maanden onderdeel te laten worden van een toekomstige expositie.

Lezing
Voorlopig blijft het schip overigens op de Museumwerf Vreeswijk in Nieuwegein. Cisca de Ruiter, organisatiemedewerker, vult aan dat zij blij is met het schip. “Het past natuurlijk prima binnen de doelstelling van ons museum. Daarbij versterkt het elkaar. Mensen die een kijkje komen nemen in of nabij De Zwerver komen in aanraking met ons museum en andersom. Cisca de Ruiter houdt op 23 oktober op de Museumwerf een lezing over het markante schip. Op die dag is het schip ook eenmalig te bezichtigen.

Terug naar roots
Zowel de Ruiter als Tops vinden het een interessante gedachte dat op langere termijn het schip een plek krijgt in Edam. “De Zwerver terug naar zijn roots is een mooie gedachte. Edam herbergt nog veel herinneringen aan Nieuwenkamp. En plek op de Nieuwehaven zou niet misstaan. Maar ook een terugkeer naar de Vecht is niet onlogisch. Hier heeft het schip uiteindelijk het langst gelegen.”

Zichzelf bedruipen
Maar als de restauratie slaagt dan is het belangrijk dat De Zwerver op den duur zichzelf bedruipt. Dan moet je denken aan onderhoud en eventuele ligplaatskosten. En je moet uiteraard een vereniging of stichting vinden die het museumschip onder haar hoede wil nemen. Het schip zal beheerd moeten worden door vrijwilligers.”

Oud Edam
Ton de Jong, voorzitter Oud Edam, en Peter Sluisman, voorzitter Edams Museum, zijn beide enthousiast over de mogelijkheid om De Zwever naar Edam te halen. Ton de Jong: “Je haalt een stukje historie terug. Cultuurhistorisch en toeristisch gezien zou dit een echte aanvulling betekenen!”

Voor informatie over de lezing op 23 oktober: museumwerf@museumwerf.nl  of 030-6018770 / 6579581 (tijdens kantooruren). Museumwerf Vreeswijk vindt u aan de Wierselaan 113 in Nieuwegein. Parkeerplaatsen beperkt beschikbaar. Zie ook www.museumwerf.nl.