‘Mysteries op Marken’ luidt nieuw tijdperk in voor Speeltheater (foto)

Het is stilstaand weer. Omgeven door een mistig landschap rijd ik lang de Zeevangsdijk, op zoek naar nummer 26, of was het 28? “Het is een witte woning in een bocht langs de dijk”, had mijn gastheer mij verzekerd. Bijna rijd ik het erf op van een kapitale witte boerderij waar nummer 28 op een vers gemetselde poort is aan gebracht. Ik bedenk mij dat dit toch echt geen woning is die past bij Onny Huisink. Veel te strak en veel te georganiseerd. Dus moet ik toch echt verder rijden. Bij nummer 26 schiet ik in de roos. Onny wacht mij samen met een Mariabeeld op en zet direct de koffiezetmachine in werking om een goddelijke cappuccino te produceren. Aan het aantal aantekeningenblaadjes op de tafel te zien is ’s lands beste poppenspeler druk in de weer met een nieuwe productie. Het is tevens de laatste productie die hij samen met partner Saskia onder de vlag van het Speeltheater zal maken. Het koppel gaat ‘back to basics’. Maar daarover later. Eerst maar eens iets over de levenswandel van Onny aan de weet zien te komen.

Foto Cor Kes - www.luxphotography.nl

Wanneer werd jouw aandacht voor het eerst richting poppen getrokken?

Zolang als ik mij kan herinneren was ik met poppen in de weer. Er is een foto van mij die is gemaakt tijdens de stadsfeesten 600 Jaar Edam. Ik ben op die foto iets ouder dan 1 jaar en heb een pop bij de hand. Daar is eigenlijk nooit verandering in gekomen.

Wat betekende een pop indertijd voor jou?

Aandacht en langer opblijven! Ik wilde aardig gevonden worden en speelde dan ook altijd kleine voorstellinkjes in de huiskamer op tafel, of van achter de bank. Ik wilde op die manier mijn omgeving amuseren en natuurlijk complimentjes krijgen. Als jongste in het gezin was ik al stierlijk verwend, maar er kon altijd meer bij. Ik was verslaafd aan aandacht en wist meestal ook mijn zin te krijgen. Ik dacht toen al in mogelijkheden in plaats van in onmogelijkheden en binnen dit speelveld was ‘hou van mij’ het overheersende motto.

Het poppenspel verplaatste zich vanuit de huiskamer naar de schuur van mijn ouders, waarin ik voorstellingen organiseerde, samen met Klaas Praat uit de Purmer. Hij had filmpjes gemaakt in de stijl van de Thunderbirds en ik deed mijn poppenvoorstelling. Tussendoor haalde een vriendinnetje dan even de donaties op. Soms hadden wij muziek er bij en natuurlijk had ik ook de burgemeester uitgenodigd. Het leven was voor mij toen een groot spel waar je van moest genieten.

School moet voor jou een hel zijn geweest

De spijker op de kop. Ik kon dus niet stil zitten. Was met afstand de domste van de klas en kreeg al vrij snel in de gaten dat ik anders was dan mijn klasgenoten. Een eenling. Ik werd dan ook eindeloos getreiterd, maar daar werd ik alleen maar sterker van en leerde zo van mij af te slaan. Dat deel van mijn jeugd loopt als een soort rode draad door veel van onze voorstellingen. Mijn hoofdpersonen of helden zijn dan ook meestal ‘the underdog’, ‘the outcast’, de excentriekeling die op zoek is naar een plek op de wereld, waarin hem geen ruimte wordt geboden.

Na een dramatische periode op de MAVO in Edam, kwam ik terecht op de IVKO, een soort Mavo met veel aandacht voor kunst, en daarna besloot ik het toch te wagen als poppenspeler. Je creëert je eigen wereld en je wordt er ook nog voor betaald, al was dat in het begin nog weinig. Ik had een theater op een kar gefabriceerd en dan ging je ’s ochtends vroeg door de IJ-tunnel, op weg naar het Koningsplein om daar een voorstelling te geven. Het verdiende beter dan de voorstellingen bij mijn vader in de schuur en het was een prima leerschool. Ik weet nog goed dat ik die kar ook nog een naam had gegeven; Tarzan.

De omslag vanuit de losse pols naar het serieuze werk

Rond mijn 18e jaar kwam ik Saskia tegen en die heeft mijn chaotische manier van werken direct omgezet in een meer gestructureerde werkwijze. Tussen het hebben van een idee en een werkelijke uitvoering van een voorstelling, werden nu logische stappen gezet. Natuurlijk was het nog niet meteen hosanna. Ook toen moest ik ’s morgen vroeg vanaf het Groenlandje in een oud busje naar Brussel om er een uitvoering te geven en hoopte je maar dat de bus het op de terugweg niet zou begeven. Toch waren dit wel de eerste serieuze stappen die naar het succes werden gezet.

Wat zijn de bouwstenen voor een goede voorstelling?

Voor mij, het verhaal. Dat moet gewoon kloppen. Als je hebt afgewogen of het verhaal geschikt is voor een voorstelling ga je naar de belangrijke vragen. Wat wil ik vertellen? Hoe ga ik het vertellen? Met wie ga ik dit vertellen? Welke muziek ga ik gebruiken? Welk decor? In dit hele proces krijg ik dan feedback van Saskia en van dramaturg Carel Alphenaar.

Kun je mij een paar inspiratiebronnen noemen?

Toen ik jong was ging ik vaak langs bij Hinderik de Groot in Beets. Dat was voor mij een soort grootheid. In het Shaffy-Theater deed ik vaak inspiratie op, maar ook het spel van Joop Admiraal in ‘U bent mijn moeder’ was voor mij erg belangrijk.

Welke voorstellingen hebben - naast het publiek – ook bij jezelf veel emoties losgemaakt?

‘Stellaluna’ en ‘Nina Bobo’. In de eerste voorstelling maakte ik voor het eerst gebruik van een dove acteur. Hij heet Billy Seago en werd direct de held voor de dove kinderen die deze voorstelling bezochten. Het verhaal gaat over een vleermuis die per ongeluk in een vogelnest terecht is gekomen en die dan probeert om als een vogel te leven. Dat wordt dus een moeilijk verhaal want vogels hangen niet aan een tak, eten geen anders dan vleermuizen en blijven ’s nachts het liefst wakker. Het spel van Billy was niet alleen voor mij, maar ook voor ons publiek bijzonder ontroerend.

In ‘Nina Bobo’ kijken twee dames terug op hun leven in Indonesië. De een is geboren Indonesisch, de ander Nederlands. Het blijkt dat zij over dezelfde periode en omgeving totaal verschillende herinneringen hebben. Voor dat wij de voorstelling gaven, kookten wij in de zaal Indonesische gerechten zodat de geur en de sfeer van het land direct door de bezoekers kon worden opgesnoven. Toen het doek tijdens een try-out in de Rotterdamse schouwburg omhoog ging, zaten er op de eerste drie rijen alleen maar mensen van Indische afkomst en had ik het angstzweet in mijn handen. Ik speelde namelijk Sari, de Indonesische dame die haar herinneringen wilde delen met de Nederlandse dame. Na afloop maakte ik mij op voor flink wat kritische opmerkingen, maar tot mijn verbijstering was de eerste vraag die mij door een bezoeker werd gesteld; “Mevrouw, waar heeft u gewoond in Indonesië?” Ik vertelde dat ik een Nederlandse man was die in Nederland woonde, maar ze bleef maar vragen waar deze ‘mevrouw’ toch in Indonesië had gewoond? Deze reactie gaf mij in ieder geval meer dan voldoende zelfvertrouwen voor de volgende voorstelling.

Je gaat stoppen met het Speeltheater in deze vorm. Waarom?

Ik wil mijn vrijheid terug. We werken met heel veel mensen aan vele producties, ik zit vast aan allerlei verplichtingen en na 38 jaar heb ik nu het punt bereikt dat ik zeg; HO !! Nu weer ‘back to basiscs’. Ik ben uitgenodigd om masterclasses te houden op universiteiten in Amerika, feedback te geven over uitvoeringen, ik moet nog naar Seattle waar Bill Gates van Microsoft een fan van ons werk is, ik moet nog een voorstelling in Bonaire regisseren, nog naar London, er komt een voorstelling die weken gaat lopen in Arizona; ik wil eens een tijdje niets doen en dan in een kleine bezetting verder gaan als Speeltheater Holland STUDIO. Het succes dat we wereldwijd hebben geoogst, is machtig mooi, maar je moet jezelf er niet door laten opslokken. Wij hebben dan ook ontzettend veel teksten, decors en kleding gedoneerd aan andere gezelschappen die het goed kunnen gebruiken. We ruimen op.

Een laatste kunstje?

Dat wordt ‘Mysteries op Marken’. Het wordt een onvergetelijk bezoek aan Marken in de periode van 19 juli tot en met 5 augustus. Tijdens een theatrale wandeling beleven bezoekers theatrale avonturen, genieten van een muzikaal diner en maken deel uit van thema-avonden waarin Marken vanuit allerlei invalshoeken wordt bekeken. Ook vanuit de ruimte. André Kuipers opent de serie voorstellingen via een satellietverbinding, omdat hij op Marken zijn vrouw heeft leren kennen en erg veel van ons werk houdt.

De voorverkoop is inmiddels gestart en voordat deze via Karavaan gaat lopen, zou ik als ik een Edammer was er snel bij zijn, want anders vissen ze achter het net. Doe dat bijvoorbeeld via www.speeltheater.nl of bel 0299 372295.

Wat gaat er gebeuren met het gebouw van het Speeltheater?

Maak je daar maar geen zorgen over. Het gezelschap Het Houten Huis staat te trappelen om het over te nemen en die club is steengoed! Dat komt dus dik in orde.